De beschikbare bronnen geven een beperkter antwoord dan de vraag suggereert. De openbare verklaringen van Majed Al-Ansari draaiden vooral om Qatars bemiddeling tussen de Verenigde Staten en Iran en om het herstellen van de scheepvaart door de Straat van Hormuz. De bronnen beschrijven Operation Economic Outcast als een nieuwe Amerikaanse sanctiecampagne tegen Iran. Eén bericht meldt bovendien dat Qatar de maatregelen als unilateraal bekritiseerde, maar bevat geen gedetailleerde verklaring van Al-Ansari over de doelen of voorwaarden van de operatie.
3
41
Waar Al-Ansari de nadruk op legde
Qatar hield het diplomatieke kanaal open
Al-Ansari zei dat Qatar, Oman en Pakistan probeerden het contact tussen Washington en Teheran te vergemakkelijken en hun verschillen te overbruggen. Het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken meldde afzonderlijk dat de communicatie doorging en dat regionale bemiddelaars ontwerpvoorstellen tussen de partijen uitwisselden.
17
39
Op 25 augustus zei Al-Ansari dat Qatarese functionarissen dagelijks met de betrokken partijen spraken om te onderzoeken hoe de onderhandelingen konden worden hervat. Hij maakte niet bekend welke voorstellen op tafel lagen. Uit berichtgeving vanuit Iran bleek bovendien dat de voortdurende contacten niet noodzakelijk betekenden dat Teheran had ingestemd met een hervatting van formele gesprekken.
8
35
De praktische boodschap was daarmee: de bemiddeling ging door. Dat was geen bevestiging dat een nieuwe onderhandelingsronde tussen de VS en Iran al was begonnen.
Heropening van de Straat van Hormuz was een topprioriteit
Al-Ansari koppelde diplomatie herhaaldelijk aan de veiligheid en heropening van de Straat van Hormuz. Op 12 augustus zei hij dat de gesprekken tussen Oman en Iran een “kritiek punt” hadden bereikt. Beide hoofdsteden zouden positieve signalen hebben afgegeven en de gesprekken waren volgens hem een technische fase ingegaan. Het hervatten van de normale scheepvaart omschreef hij als Qatars prioriteit.
2
4
Tijdens een briefing op 18 augustus riep Qatar opnieuw op tot de-escalatie, herstel van het staakt-het-vuren en heropening van de vaarweg. Al-Ansari zei dat de regionale inspanningen waren gericht op een terugkeer naar het Amerikaans-Iraanse memorandum van overeenstemming. Een akkoord tussen Oman en Iran over de zeestraat zou volgens hem de voorwaarden voor nieuwe onderhandelingen kunnen verbeteren.
9
34
Qatar heeft zich bovendien uitgesproken tegen het gebruik van de zeestraat als politiek drukmiddel en vóór dialoog en bemiddeling.
14
Wat de bronnen wel en niet aantonen over de sancties
Op 24 augustus werd Operation Economic Outcast gemeld als een Amerikaanse sanctiecampagne tegen de financiële en handelsrelaties van Iran.
3 Een afzonderlijk bericht meldt dat China zich verzette tegen unilaterale Amerikaanse sancties zonder basis in het internationaal recht of toestemming van de VN-Veiligheidsraad. Volgens datzelfde bericht bekritiseerde ook Qatar de maatregelen als unilateraal.
41
De aangeleverde bewijzen tonen echter niet aan dat Al-Ansari persoonlijk een uitgebreide briefing gaf over:
- de specifieke lijst van personen, organisaties of schepen die door de operatie werden getroffen;
- Iraanse netwerken voor de aanschaf van nucleaire en rakettechnologie of Iraanse olie-inkomsten;
- het standpunt van China;
- de gemelde weigering van Iran om in te stemmen met wat het buitensporige eisen noemde; of
- een afzonderlijke bilaterale regeling voor veilige doorvaart in de zeestraat.
Deze onderwerpen komen voor in de bredere berichtgeving over de crisis. Ze allemaal rechtstreeks aan Al-Ansari toeschrijven zou verder gaan dan de beschikbare bronnen toestaan.
Waarom Hormuz onderdeel werd van de bemiddeling
Qatar behandelde de situatie rond de zeestraat niet als een losstaand scheepvaartprobleem. In de verklaringen werden vrije navigatie, herstel van het staakt-het-vuren en een terugkeer naar het onderhandelingskader met elkaar verbonden. Eerdere berichtgeving meldde dat de vaarweg voor commerciële scheepvaart feitelijk was afgesloten. Reuters berichtte later over zes passages van schepen op een genoemde dag, tegenover een gemiddelde van elf in de tien dagen daarvoor.
5
1
Dat wijst erop dat de scheepvaart ernstig was beperkt. Op basis van de aangeleverde bronnen kan echter niet worden bevestigd dat het verkeer precies tot een tiende van het niveau vóór de oorlog was gedaald. Ook kan daaruit niet de volledige tijdlijn van het conflict worden afgeleid.
Conclusie
De gedocumenteerde boodschap van Al-Ansari was dat Qatar de diplomatie tussen de Verenigde Staten en Iran levend probeerde te houden en tegelijk aandrong op de heropening van de Straat van Hormuz en het herstel van normale scheepvaart. De sanctiecampagne maakte deel uit van de bredere crisis. Hoewel een bericht Qatars kritiek op de maatregelen als unilateraal beschrijft, bieden de beschikbare bewijzen geen basis om te stellen dat Al-Ansari zelf een gedetailleerde openbare reactie op Operation Economic Outcast gaf.