Zelensky: Rusland en Oekraïne werken aan alternatieven voor Starlink

De afhankelijkheid van één satellietnetwerk is voor zowel Rusland als Oekraïne een strategisch risico geworden. President Volodymyr Zelensky zegt dat beide landen daarom werken aan alternatieven voor Starlink, het satellietinternet van SpaceX van Elon Musk dat belangrijk is voor communicatie op het slagveld.

Rusland ontwikkelt volgens Zelensky samen met China een eigen systeem en verwacht dat project in december 2026 gereed te hebben. Oekraïne is ondertussen begonnen met tests van een vergelijkbare oplossing met een nog onbekend Europees land. 242830

Dat betekent niet dat een van beide projecten Starlink al kan vervangen. Oekraïne blijft met Starlink werken en ontwikkelt daarnaast een tweede optie. Kyiv heeft de Europese partner noch de technische specificaties van het project openbaar gemaakt. 2428

Russisch-Chinese alternatief mikt op december 2026

Zelensky zei dat Rusland gelooft dat zijn Starlink-equivalent, dat samen met China wordt ontwikkeld, in december 2026 klaar kan zijn. Het gaat om een verwachte opleverdatum, niet om een bewezen lancering, operationeel satellietnetwerk of volwaardige vervanger van Starlink. 2430

Bij satellietcommunicatie is bovendien meer nodig dan een aankondiging. De dekking, netwerkcapaciteit, terminals, storingsbestendigheid en toegang tot de dienst bepalen samen of een systeem op grote schaal bruikbaar is voor militaire communicatie. De beschikbare berichtgeving laat niet zien dat het Russisch-Chinese project op die punten al met Starlink kan wedijveren.

Oekraïne test een Europese oplossing

Oekraïne is volgens Zelensky begonnen met het testen van een vergelijkbaar systeem met één Europees land. Hij noemde de partner niet en gaf geen openbare planning voor de voltooiing. Zijn boodschap was dat Kyiv zich op verschillende veiligheidsscenario’s voorbereidt, niet dat het Starlink onmiddellijk wil uitschakelen. 2428

Voor Oekraïne is dit niet alleen een technisch project. Een extra satellietverbinding kan de strategische kwetsbaarheid verkleinen die ontstaat wanneer toegang tot een particulier netwerk afhankelijk is van een commerciële of politieke beslissing.

Waarom Kyiv Starlink boven Rusland wil gebruiken

Los van de ontwikkeling van alternatieven draait een ander geschil om de vraag of Oekraïense langeafstandsdrones Starlink mogen gebruiken wanneer ze boven Russisch grondgebied opereren. Volgens berichtgeving wil Kyiv de verbinding inzetten om Russische lanceerinstallaties voor ballistische raketten te lokaliseren en aan te vallen, mogelijk tot ongeveer 200 kilometer diep in Rusland. 1921

Een Starlink-verbinding kan drones bereiken op plekken waar traditionele radioverbindingen door afstand of gebrek aan zichtlijn minder goed werken. In het Oekraïense plan zou de verbinding zowel de aansturing van de drones als de overdracht van doelinformatie tijdens missies ondersteunen. 1921

Musk weigert voorlopig, maar de deur staat volgens Zelensky op een kier

Zelensky zei dat Musk toestemming voor het gebruik van Starlink bij aanvallen in Rusland heeft afgewezen. Musk zou vinden dat dit een escalatie zou betekenen. Oekraïne vroeg ook de regering-Trump om politieke steun voor het verkrijgen van die toestemming, maar er is geen bevestiging dat die goedkeuring is verleend. 20252732

Toch denkt Zelensky dat Musk na het horen van aanvullende argumenten van gedachten kan veranderen. De gesprekken zijn daarmee niet definitief beëindigd, maar dat is iets anders dan een akkoord: op basis van de beschikbare berichtgeving was het gebruik van Starlink voor de voorgestelde operaties op 23 augustus 2026 nog niet goedgekeurd. 2732

Het misverstand rond Fedorov

Zelensky beschreef ook een communicatiefout rond voormalig minister van Defensie Mykhailo Fedorov. Volgens zijn relaas meldde het Oekraïense ministerie van Defensie dat SpaceX in principe akkoord was met het gebruik van Starlink boven Russisch grondgebied, onder voorbehoud van politieke goedkeuring.

Daarna probeerde Kyiv de kwestie met president Donald Trump te regelen. Later bleek echter dat het vermeende akkoord nog niet definitief was. 2531

Fedorov, die inmiddels niet meer op de post van defensieminister zat, zou afzonderlijk contact met Musk hebben gehouden over het opheffen van de beperkingen. 171829 Dat helpt verklaren waarom de gesprekken doorgingen nadat de eerste veronderstelling onbetrouwbaar bleek.

Wat de onthulling van Zelensky betekent

De belangrijkste conclusie is niet dat Rusland of Oekraïne Starlink al heeft vervangen. Wel laten de uitspraken zien dat beide landen afhankelijkheid van één satellietnetwerk als een strategische kwetsbaarheid beschouwen en daarom alternatieven ontwikkelen.

Rusland wordt publiekelijk in verband gebracht met een Chinees project dat op december 2026 mikt. Oekraïne test een nog niet benoemde Europese oplossing, terwijl Kyiv voor een specifieke missie met langeafstandsdrones toegang tot Starlink boven Rusland probeert te verkrijgen. Voorlopig zijn de alternatieven nog projecten in ontwikkeling en blijft het gebruik van Starlink boven Russisch grondgebied onderwerp van onderhandelingen, niet van een goedgekeurde militaire capaciteit.