JPMorgan waarschuwt voor hogere voedselinflatie in 2027

JPMorgan schetst in het rapport Food Security Is National Security: A Compounding Storm een mogelijk scenario waarin meerdere risico’s tegelijk de voedselprijzen opstuwen. Het team onder leiding van Nora Szentivanyi, senior global economist bij de bank, verwacht in dat scenario dat de wereldwijde voedselinflatie stijgt van 2,8% in de eerste helft van 2026 naar ongeveer 5% in de eerste helft van 2027, als verstoringen in kunstmest en energie worden versterkt door een mogelijk historisch sterke El Niño.

Het gaat nadrukkelijk om een voorwaardelijke waarschuwing, niet om de voorspelling dat een wereldwijd voedseltekort onvermijdelijk is. De timing is daarbij cruciaal: een verstoring van de kunstmestaanvoer tijdens het zaaien of bemesten kan de oogst al maanden eerder raken dan consumenten de volledige gevolgen in de supermarktprijzen merken.

De vijf factoren achter het scenario

JPMorgan vat de risico’s samen in vijf Engelse woorden die met een W beginnen: war, weather, warehousing, water en waste — oorlog, weer, opslag, water en verspilling. De directe zorgen zijn vooral de verstoorde scheepvaart rond de Straat van Hormuz en de kans op een krachtige El Niño. Samen kunnen die de landbouwproductie verzwakken en de druk op voedselprijzen tot in 2027 hoog houden.

Volgens de bredere redenering van het rapport hebben opeenvolgende schokken sinds de coronapandemie de veerkracht van de voedselketen aangetast. Een nieuwe verstoring zou daardoor niet terechtkomen in een volledig normale toeleveringsketen, maar in een systeem waarin producenten, voorraden en logistieke netwerken al meerdere klappen hebben opgevangen.

Hoe Hormuz kan doorwerken in de boodschappenprijs

Stikstofkunstmest is sterk afhankelijk van aardgas. Daardoor reageren de kunstmestmarkten zowel op fysieke onderbrekingen van de aanvoer als op hogere energieprijzen. Het Midden-Oosten is een belangrijke bron van wereldwijde export van ureum en ammoniak. In een gerelateerde analyse van JPMorgan wordt het aandeel van de regio geraamd op ongeveer 42% van de wereldwijde ureumexport en 27% van de ammoniakexport.

Bij verstoring van vaarroutes of productiefaciliteiten kan de keten er als volgt uitzien:

1. Conflict verstoort transport en productie. Ladingen met kunstmest en energie worden moeilijker of duurder om te vervoeren.
2. De kosten van gas, olie en diesel lopen op. Dat raakt niet alleen de kunstmestproductie, maar ook landbouwmachines, irrigatie, transport en voedselverdeling.
3. Boeren krijgen te maken met duurdere of vertraagde inputs. Vooral bedrijven met kleine marges kunnen minder kunstmest gebruiken of aankopen uitstellen.
4. De oogst komt onder druk te staan. Als kunstmest tijdens een cruciale fase van de teelt ontbreekt, kan het later openen van een vaarroute die verloren productie niet volledig herstellen.
5. Voedselprijzen reageren met vertraging. Het inflatie-effect kan pas zichtbaar worden nadat de oorspronkelijke energie- of transportverstoring al heeft plaatsgevonden.

Cijfers van de Wereldbank laten zien hoe snel kunstmestprijzen kunnen reageren. De prijs van stikstofkunstmest in de vorm van ureum steeg in april tot boven 850 dollar per ton — 80% hoger dan in februari en het hoogste niveau sinds april 2022 — na verstoringen die verband hielden met de Straat van Hormuz. Een rapport van de Verenigde Naties meldde in de genoemde periode bovendien sterke dalingen van regionale exportvolumes, waaronder 95% minder vloeibaar aardgas, 83% minder ureum en 75% minder ammoniak.

Deze cijfers beschrijven gemelde verstoringen en prijsbewegingen. Ze bewijzen op zichzelf niet dat de wereldwijde oogsten met een specifiek percentage zullen dalen. Het belangrijkste risico is dat een tijdelijk logistiek probleem uitgroeit tot een productieprobleem wanneer het samenvalt met het zaaiseizoen en er weinig alternatieven beschikbaar zijn.

Waarom herstel jaren kan duren

De aanvoer van kunstmest hoeft niet direct terug te keren naar het oude niveau zodra een conflict of blokkade afneemt. JPMorgan schat dat het één tot vier jaar kan duren om beschadigde kunstmestfabrieken weer volledig operationeel te krijgen. Voor sommige aardgasinstallaties kan, wanneer ook schade aan gasvelden wordt meegerekend, drie tot vijf jaar nodig zijn.

Dat betekent niet dat tekorten noodzakelijk zo lang blijven bestaan. Het betekent wel dat een korte onderbreking langduriger gevolgen kan hebben als beschadigde fabrieken, ontbrekende grondstoffen en verstoorde handelsroutes het herstel van de aanvoer vertragen. De landbouwkalender maakt dit extra belangrijk: een gemiste levering tijdens het zaaien of bemesten kan schadelijker zijn dan dezelfde vertraging in een rustigere periode van het jaar.

Wat El Niño aan het scenario toevoegt

El Niño vormt de weerdimensie van JPMorgans scenario. Een sterke El Niño kan weerpatronen in belangrijke landbouwgebieden verstoren en de opbrengst of prijsvolatiliteit verhogen van gewassen die al te maken hebben met duurdere kunstmest, brandstof en transport. JPMorgan en publicaties die de analyse samenvatten, waarschuwen dat deze combinatie de voedselinflatie tot in de eerste helft van 2027 hoog kan houden.

De beschikbare bronnen bevatten echter niet onafhankelijk de precieze formulering van een NOAA-waarschuwing, de kans op een zogenoemde ‘super-El Niño’ of de kans dat zo’n gebeurtenis tot in 2027 aanhoudt. Zulke exacte waarschijnlijkheden kunnen op basis van dit bronnenpakket dus niet worden bevestigd.

Wat wel wordt ondersteund, is het samenspel tussen de risico’s. Een weersschok kan het aanbod verminderen op hetzelfde moment dat een energie- en kunstmestschok de kosten van productie en transport verhoogt. Die combinatie werkt sterker inflatoir dan elk risico afzonderlijk. Eén van de aangeleverde rapporten schrijft aan het gecombineerde energie- en El Niño-scenario een extra effect van ongeveer 1,5 procentpunt op de wereldwijde voedselconsumentenprijsindex toe. Dat moet worden gelezen als een door JPMorgan gerapporteerde scenario-inschatting, niet als een onafhankelijk bevestigde uitkomst.

Welke landen lopen het meeste risico?

Opkomende economieën kunnen volgens JPMorgan extra kwetsbaar zijn, omdat voedsel daar doorgaans een groter deel van het huishoudbudget inneemt. Ook kan de landbouw er sterk afhankelijk zijn van weersomstandigheden en geïmporteerde productiemiddelen. In de beschikbare berichtgeving worden India, Brazilië en Indonesië genoemd als kwetsbare markten.

Dat is geen voorspelling dat elk van deze landen met een voedselcrisis te maken krijgt. De belangrijkste risicokanalen zijn:

• hogere kosten voor geïmporteerde kunstmest en brandstof;
• weersgerelateerde verliezen bij belangrijke gewassen;
• druk op huishoudbudgetten wanneer voedsel duurder wordt; en
• mogelijke exportbeperkingen als overheden de binnenlandse voorraad willen beschermen.

De beschikbare fragmenten ondersteunen deze algemene beoordeling van de kwetsbaarheid, maar bieden geen volledige, onafhankelijk geverifieerde landenprognose voor India, Brazilië of Indonesië.

Is een voedselcrisis binnen zes tot twaalf maanden zeker?

Nee. JPMorgans formulering beschrijft een risico dat in de komende ongeveer twaalf maanden kan toenemen en vooral in 2027 zichtbaar kan worden. Het rapport stelt niet vast dat een wereldwijd tekort al onvermijdelijk is.

Bestaande graanvoorraden en nationale of regionale voedselreserves kunnen de eerste schok dempen. Voorraden kunnen de prijzen echter alleen opvangen zolang ze toereikend blijven en de handel doorgaat. Langdurige kunstmesttekorten, hoge brandstofprijzen, exportbeperkingen, mislukte oogsten of een langdurig conflict kunnen deze buffers geleidelijk aantasten.

Daarom draait de waarschuwing om opeenstapeling en niet om één enkele oorzaak. Een heropende vaarroute kan een knelpunt verlichten, maar daarmee zijn beschadigde fabrieken nog niet hersteld, gemiste bemesting en een mislukte oogst nog niet teruggedraaid.

Wat de bronnen wel en niet aantonen

De sterkste onderbouwing wijst op vier conclusies:

• JPMorgan ziet een voorwaardelijk pad van 2,8% voedselinflatie in de eerste helft van 2026 naar ongeveer 5% in de eerste helft van 2027.
• Verstoringen rond Hormuz hebben de energie- en kunstmestketens geraakt en de prijzen van stikstofkunstmest sterk doen reageren.
• Het kan aanzienlijk langer duren om kunstmest- en aardgasinfrastructuur te herstellen dan om een vaarroute opnieuw open te stellen.
• Een zware El Niño zou een weersschok toevoegen aan een landbouwsysteem dat al onder druk staat, maar de exacte kans en het inflatie-effect ervan blijven in het aangeleverde materiaal onzeker.

De bronnen bevestigen niet onafhankelijk dat specifieke Chinese landbouwbedrijven, zoals Qiule Seed, Shennong Seed of Jinjian Rice, sterk in koers zijn gestegen. Ook worden niet alle gedetailleerde claims over regionale kunstmestmarktaandelen, bemestingskalenders of NOAA-waarschijnlijkheden door het beschikbare bewijs gedragen.

De praktische conclusie is daarom beperkter — en nuttiger — dan de kop ‘wereldwijde voedselcrisis’. JPMorgan waarschuwt dat oorlog, energie, kunstmest, scheepvaart en extreem weer elkaar kunnen versterken. Daardoor kunnen voedselprijzen stijgen en oogsten richting 2027 onder druk komen te staan. De uiteindelijke uitkomst hangt af van de duur van de verstoringen, de snelheid waarmee alternatieve aanvoer beschikbaar komt en de vraag of voorraden de schok kunnen opvangen vóór de volgende zaai- en oogstcycli.