Iraanse president: contact met opperste leider Mojtaba Khamenei is ‘zeer moeilijk’

De president verduidelijkte niet waardoor het contact zo moeizaam is. Het blijft daardoor onduidelijk of de problemen verband houden met Khamenei’s fysieke toestand, veiligheidsmaatregelen, zijn politieke isolement of een andere factor.

Maandenlang geen publieke verschijning

Mojtaba Khamenei, 56, is sinds zijn benoeming tot opperste leider niet meer in het openbaar gezien. Hij volgde zijn vader, ayatollah Ali Khamenei, op nadat die bij een Amerikaans-Israëlische luchtaanval was omgekomen . Mojtaba Khamenei raakte volgens berichtgeving bij dezelfde aanval gewond, die het bredere conflict in het Midden-Oosten inluidde .

Meerdere berichten stellen dat hij uitsluitend via schriftelijke verklaringen en handgeschreven boodschappen communiceert. De Iraanse autoriteiten hebben voor zover bekend geen geluidsopname van hem vrijgegeven . Een onderzoek van Iran International meldde bovendien dat de enige bekende persoonlijke ontmoeting tussen Pezeshkian en Khamenei plaatsvond op de achterbank van een auto .

Daarbij is een belangrijke kanttekening nodig: Pezeshkian gaf in het televisie-interview geen details over de aard van Khamenei’s verwondingen. Meldingen over ernstige brandwonden in het gezicht en verwondingen aan zijn benen zijn afkomstig uit afzonderlijke onderzoeken en berichtgeving, onder meer van Iran International, Reuters en de Jerusalem Post .

De stemming over het memorandum met de VS

Pezeshkian sprak ook over de besluitvorming rond het memorandum van overeenstemming met de Verenigde Staten in juni. Volgens hem stemden 12 van de 13 leden van de Nationale Veiligheidsraad vóór het akkoord .

Khamenei had aanvankelijk gezegd dat hij niet voor het memorandum was. Nadat de overgrote meerderheid van de raad het voorstel had gesteund, keurde hij het uiteindelijk toch goed . Dat sluit aan bij eerdere berichtgeving van Axios en Al Jazeera, waarin stond dat Khamenei gesprekken met Washington toestond ondanks zijn persoonlijke bezwaren tegen het memorandum .

In een schriftelijke verklaring die aan Khamenei werd toegeschreven, stond dat hij ‘principieel een andere opvatting’ had, maar instemde vanwege de toezegging van Pezeshkian en de andere raadsleden om de rechten van het Iraanse volk en het verzet te beschermen . De uitslag van 12 tegen 1 wijst op een opvallend verschil tussen de voorkeur van de opperste leider en de meerderheid binnen een belangrijk veiligheidsorgaan .

‘Een van de moeilijkste periodes sinds 1979’

Pezeshkian zei dat zijn regering door ‘een van de moeilijkste periodes sinds de Islamitische Revolutie van 1979’ gaat . Volgens het aan de staat gelieerde Tasnim News Agency verwees hij naar strengere sancties, veiligheidsproblemen, economische druk, droogte en een opgelegd militair conflict . Andere berichtgeving vermeldde daarnaast een zeeblokkade en aanhoudende militaire gevechten in de regio .

In april had Pezeshkian de voortzetting van een Amerikaanse zeeblokkade al ‘ondraaglijk’ genoemd. Op X schreef hij dat de blokkade volgens hem neerkwam op een voortzetting van militaire operaties tegen een land dat de prijs betaalde voor zijn verzet en onafhankelijkheid . Volgens berichtgeving heeft de blokkade de Iraanse olie-export en de import van essentiële goederen sterk beperkt. De gouverneur van de Iraanse centrale bank waarschuwde dat er binnen enkele weken tekorten aan voedsel en medicijnen konden ontstaan .

Ondanks zijn sombere beoordeling benadrukte Pezeshkian dat nationale eenheid pogingen om Iran te destabiliseren had verhinderd . Zijn interview biedt daarmee tegelijk een boodschap van volharding en een zeldzaam beeld van spanningen binnen de Iraanse machtsstructuur.

Wat nog onzeker blijft

Pezeshkian maakte niet duidelijk wat hij precies bedoelde met ‘zeer moeilijke’ communicatie. Ook bevestigde hij in het interview niet zelfstandig de berichten over ernstige brandwonden, andere specifieke verwondingen, uitsluitend schriftelijk contact of de ontmoeting in een auto. Die details zijn afkomstig uit afzonderlijke onderzoeksjournalistieke publicaties en niet uit zijn eigen woorden in dit televisie-interview.