Wat stond er in het Iraanse zevenpuntenplan voor de Straat van Hormuz?

Iran koppelde de heropening van de Straat van Hormuz aan een staakt-het-vuren in de regio, ook in Libanon, en nieuwe gesprekken over het Iraanse nucleaire programma. In ruil daarvoor moest de Verenigde Staten de zeeblokkade van Iraanse havens opheffen en afzien van sancties op de verkoop van Iraanse olie. President Donald Trump wees het voorstel publiekelijk af, maar zei later dat hij verwachtte dat de onderhandelingen zouden worden hervat. Iran hield ondertussen vast aan zijn voorwaarden en zei te wachten op een formele reactie van de VS. 23721

Wat stelde Iran voor?

Het ging om een voorstel met voorwaarden, niet om een aankondiging dat de scheepvaart meteen weer zou worden hervat. Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi zei dat de termijn van zeven dagen pas zou ingaan als de VS het plan aanvaardde. De voorgestelde stappen omvatten een regionaal staakt-het-vuren, de heropening van de zeestraat en het hervatten van nucleaire gesprekken. De VS zou de blokkade van Iraanse havens opheffen en sancties op de Iraanse oliehandel laten vallen. 2

Het plan zou nucleaire onderhandelingen opnieuw op de agenda zetten, maar het meningsverschil niet oplossen. Een hoge Iraanse functionaris zei dat Teheran geen concessies zou doen over zijn nucleaire programma, zelfs als Washington het voorstel zou aanvaarden. 117

Waarom wees Trump het voorstel af?

Trump zei dat de deal „onaanvaardbaar” zou zijn, maar lichtte niet publiekelijk toe tegen welke voorwaarden hij bezwaar had. Ook stelde hij dat Iran de zeestraat weer open wilde omdat het inkomsten misliep. 3614 De Iraanse voorwaarden zouden Washington vragen de druk op Teheran te verlichten voordat de vaarroute werd heropend. Tegelijkertijd schoof het plan het nucleaire meningsverschil door naar latere gesprekken. Ook als het overleg wordt hervat, blijven er dus grote vragen openstaan. 217

De afwijzing betekende niet dat verdere diplomatie uitgesloten was. Trump zei te verwachten dat de gesprekken met Iran in de komende week zouden worden hervat. In berichtgeving werd ook gesproken over mogelijk nieuw indirect overleg via Qatarese bemiddelaars. 2137 Qatar wordt in de berichtgeving over dit voorstel als kanaal genoemd; daaruit blijkt niet dat Pakistan bij dit specifieke initiatief als bemiddelaar optrad. 35

Iran houdt vast aan zijn voorwaarden

Iran zei geen formele Amerikaanse afwijzing te hebben ontvangen en bleef erbij dat de zeestraat alleen open zou gaan als aan de Iraanse voorwaarden werd voldaan. 7 De impasse volgt op bijna zeven maanden conflict en speelt terwijl de energiestromen door de zeestraat worden verstoord. 2231 Die gevolgen kunnen beide partijen reden geven om te blijven praten, maar lossen hun meningsverschillen over de blokkade, sancties, een staakt-het-vuren en het Iraanse nucleaire programma niet op. 217

Berichten over mogelijke nieuwe Amerikaanse aanvallen na de tussentijdse verkiezingen in november maken de diplomatieke vooruitzichten onzekerder. Die mogelijkheid werd gemeld op basis van anonieme functionarissen; het ging niet om een definitief aangekondigd besluit. 415 Voorlopig is de belangrijkste conclusie dat nieuw overleg mogelijk blijft, maar dat het afgewezen voorstel niet heeft geleid tot een akkoord over de heropening van Hormuz of het beëindigen van het conflict. 72137