Tijdens de jaarvergaderingen van het IMF en de Wereldbank in Bangkok waarschuwde IMF-directeur Kristalina Georgieva op 14 oktober 2026 dat de wereldeconomie zich nog staande houdt, maar steeds minder ruimte heeft om nieuwe schokken op te vangen. Landen moeten niet alleen reageren op de ene crisis na de andere, zei ze, maar ook hun begrotingsruimte en economische capaciteit herstellen.
10
19
Twee schokken trekken aan de economie
Georgieva schetste een wereldeconomie die door tegengestelde krachten wordt beïnvloed: de oorlog in het Midden-Oosten veroorzaakt een negatieve schok voor het energieaanbod, terwijl de groeiende vraag naar investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) juist een positieve impuls geeft. De effecten zijn niet overal gelijk. Aanhoudende prijsdruk, onzekerheid en terugkerende schokken maken het bovendien lastiger voor overheden om te reageren.
10
21
Hoe sterk de gevolgen zijn, hangt mede af van de blootstelling van een land. Een verstoring van de energievoorziening kan de kosten voor energie-importeurs verhogen, terwijl de AI-gerelateerde vraag elders economische activiteit kan aanjagen. Georgieva waarschuwde ook dat ontwikkelingen in Saudi-Arabië negatieve gevolgen buiten de landsgrenzen kunnen hebben. De beschikbare berichtgeving onderbouwt geen gelijk effect voor alle Aziatische economieën of energie-exporteurs; de uitkomst verschilt per land.
10
8
De zorg gaat niet alleen over de directe energieprijzen. Volgens het IMF hebben veel overheden hun begrotingsbuffers al aangesproken om eerdere schokken op te vangen. Tegelijk zijn de financieringskosten in grote ontwikkelde economieën sterk gestegen. Daardoor is er minder ruimte om een volgende neergang of verstoring van het aanbod op te vangen.
19
Hogere schuldenlast beperkt de speelruimte
Als de rente stijgt, wordt lenen duurder voor overheden, juist wanneer er druk is om huishoudens te beschermen en de economie te ondersteunen. In berichtgeving over Georgieva’s waarschuwing staat dat de gemiddelde schuldendienst in ontwikkelingslanden in tien jaar is gestegen van 6% naar 14% van de overheidsinkomsten. Een groter deel van het beschikbare geld gaat daarmee naar schuldverplichtingen en kan niet aan andere prioriteiten worden besteed.
24
De schuldenkwestie speelt niet alleen in armere landen. Georgieva riep ook de Verenigde Staten en andere rijke landen op hun oplopende schulden aan te pakken. De Amerikaanse staatsschuld bedraagt meer dan 40 biljoen dollar. Economische groei helpt, zei ze, maar is op zichzelf niet genoeg om de benodigde aanpassingen snel genoeg te realiseren.
1
17
Hoge schulden en hogere leenkosten kunnen elkaar versterken: de schuld wordt moeilijker beheersbaar, terwijl er minder begrotingsruimte overblijft om nieuwe schokken op te vangen. Rodrigo Valdes, hoofd van de afdeling Fiscale Zaken van het IMF, riep eveneens op om uitgaven, tekorten en schulden terug te dringen. Uitstel maakt de aanpassing volgens hem lastiger.
32
IMF pleit voor herstel van overheidsfinanciën
Georgieva riep overheden op hun overheidsfinanciën dringend te herstellen. Dat betekent volgens haar onder meer inkomsten verhogen, uitgaven doelmatiger maken en het beheer van publieke financiën verbeteren.
18
De gewenste koers verschilt per grote economie: China moet meer uitgeven, de Verenigde Staten meer sparen en Europa meer investeren. Het IMF pleit daarmee niet voor één recept voor alle landen, maar voor beleid dat aansluit bij de verschillende economische en begrotingsonevenwichtigheden.
18
20
Voor de Verenigde Staten betekent dit dat begrotingsmaatregelen nodig zijn naast economische groei. Voor China wijst berichtgeving over Georgieva’s opmerkingen op een verschuiving van exportafhankelijkheid naar sterkere binnenlandse consumptie.
17
20
Groei betekent niet dat de risico’s verdwenen zijn
Het IMF verhoogde zijn groeiverwachting voor de wereldeconomie in 2026 naar 3,1% en voorziet voor 2027 een groei van 3,4%. Dat wijst op verdere economische groei, maar niet op het verdwijnen van de risico’s: het fonds waarschuwde ook voor oplopende schulden en financiële risico’s rond de AI-boom.
39
Daarom is het onderscheid tussen veerkracht en veiligheid belangrijk. Een economie kan blijven groeien terwijl haar buffers slinken en schulden duurder worden. Volgens Georgieva moeten landen hun financiële ruimte herstellen en hun beleid afstemmen op de eigen omstandigheden, zodat ze beter voorbereid zijn op wat volgt.
10
19