Waarom dollar-stablecoins de afhankelijkheid van vreemde valuta kunnen vergroten

Stablecoins die de waarde van de Amerikaanse dollar volgen, beloven snellere transfers, lagere kosten en meer concurrentie in het betalingsverkeer. Maar volgens Dan Katz, eerste plaatsvervangend directeur van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), kunnen dezelfde digitale infrastructuren huishoudens en bedrijven in opkomende markten ook veel gemakkelijker laten overstappen van hun lokale munt naar een ‘digitale dollar’. Vooral landen met weinig vertrouwen in hun munt, beperkte toegang tot dollars of een kwetsbaar economisch beleid lopen daarbij risico. 8

De kern van de waarschuwing

Bijna 99% van alle stablecoins is volgens door Katz aangehaalde cijfers in Amerikaanse dollars uitgedrukt. Die dominantie creëert een krachtig netwerkeffect: gebruikers krijgen toegang tot een digitaal activum dat ontworpen is om de dollarwaarde te volgen en dat via blockchains over grenzen en tussen verschillende diensten kan worden verplaatst. 18

In landen waar economische instellingen zwak zijn of de lokale munt weinig vertrouwen geniet, kan die eenvoudigere toegang tot digitale dollars de vervanging van de eigen valuta versnellen. Als steeds meer transacties en spaargeld in buitenlandse valuta worden aangehouden, kan het binnenlandse monetaire beleid minder grip krijgen op de economie. Dat betekent niet dat elke stablecointransactie instabiliteit veroorzaakt. De zorg is dat brede, gemakkelijkere toegang bestaande kwetsbaarheden kan versterken. 8

Een stablecoin in de lokale munt is niet automatisch een oplossing

Een stablecoin die door de lokale valuta wordt gedekt, lijkt op het eerste gezicht een manier om de monetaire soevereiniteit te beschermen. Volgens Katz hangt het effect echter af van de manier waarop zulke tokens met dollar-stablecoins kunnen worden gebruikt.

Als beide soorten stablecoins op dezelfde blockchaininfrastructuur draaien, kunnen gebruikers rechtstreeks tussen de twee wisselen. Dat kan via gedecentraliseerde handelsplatforms, liquiditeitspools of peer-to-peer-markten. De stap van lokaal geld naar een dollar-token wordt daardoor kleiner. In sommige omstandigheden kan een lokale stablecoin de vraag naar stablecoins in vreemde valuta dus juist vergroten. 24

Voor beleidsmakers is daarom niet alleen van belang welke munt achter een token staat. Ook de toegang tot het systeem, de mogelijkheden om tokens om te wisselen en de manier waarop gebruikers hun geld kunnen inwisselen, zijn cruciaal. Dat geldt zowel voor gereguleerde als niet-gereguleerde kanalen.

In een crisis kan kapitaal sneller wegstromen

Bij traditionele transacties in vreemde valuta zijn vaak banken, vergunninghoudende wisselinstellingen en andere gecontroleerde tussenpersonen betrokken. Stablecoins voegen daar digitale routes aan toe tussen gebruikers, platforms en jurisdicties. Volgens Katz en het IMF kunnen die routes maatregelen voor kapitaalstromen en regels voor de valutamarkt minder effectief maken. 8

Tijdens financiële stress kan de lagere drempel ertoe leiden dat kapitaal sneller het land verlaat. Dat vergroot de druk op de wisselkoers. Een scherpe waardedaling van de lokale munt kan vervolgens de problemen vergroten voor leners met schulden in vreemde valuta en bredere financiële instabiliteit versterken.

Dit zijn mogelijke overdrachtsmechanismen, geen bewering dat stablecoins automatisch een crisis veroorzaken. 8

De markt groeit snel, maar grote volumecijfers zeggen niet alles

De adoptie van stablecoins is sterk toegenomen. De totale marktwaarde verdrievoudigde bijna tussen 2021 en 2025 tot ongeveer 300 miljard dollar. In het daaropvolgende jaar bleef die omvang volgens de aangehaalde cijfers echter grotendeels stabiel. 9

Ook de transactievolumes moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd. Schattingen komen voor 2025 uit op ongeveer 35 biljoen dollar aan stablecointransacties. Volgens BIS-cijfers die het IMF aanhaalt, had daarvan slechts circa 390 miljard dollar betrekking op betalingen. Dat is klein vergeleken met de geschatte wereldwijde markt voor grensoverschrijdende betalingen van ongeveer 1 biljard dollar per jaar. 825

Het verschil komt grotendeels doordat veel blockchainactiviteit binnen het crypto-ecosysteem plaatsvindt. Het gaat bijvoorbeeld om handel, liquiditeitsbeheer, transfers tussen platforms en geautomatiseerde arbitrage, en niet om gewone aankopen, geldovermakingen of betalingen aan leveranciers. 924

Die nuance maakt het minder waarschijnlijk dat stablecoins op korte termijn het wereldwijde betalingsstelsel vervangen. De beleidsvraag verdwijnt daarmee niet. Distributie, onderlinge uitwisselbaarheid en toegang tot vreemde valuta kunnen sneller groeien dan binnenlandse betaalinfrastructuur en toezicht, vooral wanneer een crisis uitbreekt. Dat is een gevolgtrekking uit de beschikbare volumeschattingen en het risicokader van het IMF. 825

Een voorbeeld van grensoverschrijdende groei

Paxos bracht zijn Global Dollar (USDG) op de markt voor consumenten in de Europese Unie binnen het kader van de Europese Markets in Crypto-Assets-verordening, beter bekend als MiCA. De token werd beschikbaar via platforms waaronder Kraken en Gate. 30

Dit voorbeeld laat zien hoe een gereguleerd privaat netwerk voor dollar-tokens zich over meerdere rechtsgebieden kan verspreiden. De uitgever, de reserves, de blockchain, handelsplatforms, wallets en gebruikers kunnen zich allemaal op verschillende plaatsen bevinden. Toezicht dat uitsluitend kijkt naar de partij die de token uitgeeft, kan daardoor lacunes laten bestaan. 830

Wat landen volgens deze analyse kunnen doen

Versterk eerst de lokale munt

De meest duurzame bescherming tegen ongewenste dollarisatie is niet simpelweg een concurrerende lokale token. Belangrijker zijn geloofwaardig monetair beleid, houdbare overheidsfinanciën, sterke instellingen en vertrouwen dat de lokale munt bruikbaar blijft. Het IMF wijst erop dat de effecten van stablecoins per land verschillen, afhankelijk van het macro-economische raamwerk, de bestaande mate van valutavervanging, de structuur van de financiële markten en de beschikbaarheid van alternatieven in de lokale munt. 18

Zorg voor concurrerende binnenlandse betalingen

Snelle, goedkope en goed op elkaar aangesloten binnenlandse betaalsystemen kunnen de praktische redenen verminderen om een token in vreemde valuta te gebruiken. Het beleid moet zich richten op betrouwbare opties voor overboekingen, handel en grensoverschrijdende betalingen. Geen enkele technologie — of het nu om een stablecoin, een digitale centralebankmunt of een andere vorm van digitaal geld gaat — lost automatisch elk betalingsprobleem op.

Reguleer de hele keten

Regels moeten verder gaan dan het etiket van de uitgever of de munt waarin een token is uitgedrukt. Belangrijke onderwerpen zijn de kwaliteit en afscheiding van reserves, het recht op inwisseling, bestuur, operationele weerbaarheid, consumentenbescherming, maatregelen tegen witwassen en terrorismefinanciering, gegevensuitwisseling en de koppelingen met banken en betaalsystemen. 8

Het toezicht moet ook handelsplatforms, wallets, gedecentraliseerde wisselpunten en aan- en afritten omvatten. Op die plekken wisselen gebruikers lokale valuta en vreemde valuta om en kunnen identificatie-, rapportage- en regels voor kapitaalstromen anders worden omzeild. 35

Werk internationaal samen

Nationale regels schieten tekort wanneer een tokenuitgever, reserveactiva, blockchaininfrastructuur, handelsplatform en gebruikers over meerdere landen zijn verspreid. Gemeenschappelijke standaarden, het delen van informatie en gecoördineerd toezicht zijn daarom nodig voor stablecoins die op grote schaal worden gebruikt. 830

Vermijd een uniforme aanpak

Landen met geloofwaardige valuta’s en efficiënte betalingsmogelijkheden kunnen vooral profiteren van lagere kosten en meer concurrentie. Landen met weinig vertrouwen in hun beleid, beperkte toegang tot dollars of een al hoge mate van dollarisatie lopen juist grotere risico’s voor hun monetaire soevereiniteit en financiële stabiliteit. 17

De test is nut, niet nieuwigheid

Stablecoins concurreren met snellere bankbetalingen, tokenized deposits, digitale centralebankmunten en andere vormen van digitaal geld. Hun uiteindelijke rol hangt ervan af of ze voordelen bieden die traditionele financiële instellingen niet kunnen evenaren — en tegelijk voldoende vertrouwen, juridische bescherming en uitwisselbaarheid leveren.

De boodschap van Katz is daarom eerder een waarschuwing tegen technologische quick fixes dan een oproep tot een algemeen verbod. Sterke macro-economische fundamenten, goede binnenlandse betaalsystemen, risicogebaseerde regelgeving en internationale samenwerking kunnen landen helpen de efficiëntiewinst van stablecoins te benutten zonder dat digitale toegang tot vreemde valuta uitgroeit tot een ongecontroleerd kanaal voor dollarisatie.