IBM claimt quantumvoordeel, terwijl Bitcoin zich voorbereidt op een toekomstige cryptografische dreiging

De aankondigingen sluiten aan bij IBM's routekaart. Het bedrijf wil tegen het einde van 2026 de eerste voorbeelden van quantumvoordeel leveren met zijn Nighthawk-processor. Die moet tot drie modules van elk 120 qubits kunnen combineren en circuits met 7.500 poorten uitvoeren. Voor 2029 mikt IBM op fouttolerante quantumcomputing .

Wanneer wordt quantumcomputing een bedrijf?

IBM-topman Arvind Krishna zei op 30 juli tijdens CNBC-programma Mad Money dat quantumcomputing in 2028 of 2029 een "meetbare impact" moet krijgen op zowel de omzet als de winst van IBM . Tegen het einde van de jaren 2030 zou quantumcomputing volgens hem kunnen uitgroeien tot een markt met een potentiële waarde van 1 biljoen dollar .

IBM houdt ondertussen vast aan zijn investeringsroutekaart van ruim 10 miljard dollar voor quantumcomputing, ondanks zwakkere infrastructuuropbrengsten. In een brief aan beleggers bevestigde Krishna dat IBM nog altijd mikt op de eerste grootschalige fouttolerante quantumcomputer in 2029 .

Dat zijn prognoses van IBM, geen garantie dat de markt zich volgens dit tijdpad ontwikkelt. De recente demonstraties laten wel zien waarom bedrijven quantumcomputing niet langer uitsluitend als een verre wetenschappelijke belofte behandelen.

Waarom Bitcoin kwetsbaar kan worden

De kern van het risico ligt bij Shors algoritme en ECDSA-256, de elliptische-curvehandtekening op basis van secp256k1 die Bitcointransacties beveiligt. Een voldoende krachtige, fouttolerante quantumcomputer zou in theorie een publieke sleutel kunnen gebruiken om de bijbehorende privésleutel te achterhalen.

In een whitepaper uit maart 2026 berekende Google Quantum AI dat Shors algoritme dit probleem zou kunnen aanpakken met een circuit van maximaal 1.200 logische qubits en ongeveer 90 miljoen Toffoli-poorten, of met maximaal 1.450 logische qubits en ongeveer 70 miljoen poorten . Op een supergeleidende architectuur met een fysieke foutkans van 10⁻³ zouden deze circuits volgens de schatting in enkele minuten kunnen draaien met minder dan 500.000 fysieke qubits. Dat is ongeveer twintig keer minder dan eerdere ramingen uit 2019 .

Na voorafgaande berekeningen zou de daadwerkelijke aanval onder bepaalde omstandigheden ongeveer negen minuten kunnen duren . Dat betekent niet dat Bitcoin vandaag in negen minuten kan worden gekraakt. Er bestaat momenteel geen cryptografisch relevante quantumcomputer, oftewel CRQC, die een dergelijke aanval kan uitvoeren. De grootste gedemonstreerde systemen beschikken volgens een onafhankelijke academische analyse over ongeveer 1.000 tot 1.200 fysieke qubits . Die studie schat de benodigde omvang bovendien aanzienlijk breder: tussen 0,5 en 320 miljoen fysieke qubits, afhankelijk van de aannames over de hardware .

Welke bitcoinadressen lopen het meeste risico?

Het risico is asymmetrisch. Bitcoinadressen waarvan de publieke sleutel al zichtbaar is — bijvoorbeeld doordat er al eerder vanaf is uitgegeven — zouden achteraf kwetsbaar kunnen zijn. Een aanvaller zou de privésleutel kunnen berekenen en de resterende tegoeden kunnen wegsluizen.

Google-onderzoek noemt ongeveer 6,9 miljoen BTC, circa 32 procent van de totale voorraad, in wallets met blootgestelde publieke sleutels . Vaak genoemde cijfers van ongeveer 34 procent, 6,8 miljoen BTC en circa 437 miljard dollar liggen in dezelfde orde van grootte, maar die exacte percentages zijn in de beschikbare bronnen niet onafhankelijk bevestigd.

Negen bedrijven trekken 15 miljoen dollar uit

Op 23 juli 2026 werd het Bitcoin Security Consortium opgericht. De negen deelnemers — BlackRock, Fidelity Digital Assets, Coinbase, Strategy, Block, Galaxy Digital, Anchorage Digital, ARK Invest en Blockstream — hebben samen 15 miljoen dollar toegezegd voor de komende drie jaar .

Het geld is bedoeld voor onderzoek naar Bitcoinbeveiliging en open-sourceontwikkeling, waarbij quantumweerbaarheid een belangrijk aandachtspunt vormt. Het consortium beheert geen gezamenlijke centrale pot. In plaats daarvan bepaalt ieder lid afzonderlijk welke ontwikkelaars, onderzoekers of organisaties het financiert .

De oprichting is daarmee vooral een financierings- en coördinatiemechanisme. Het consortium stuurt het Bitcoinprotocol niet rechtstreeks aan en kan op zichzelf geen nieuwe cryptografie activeren.

Geen bevestiging voor afzonderlijke initiatieven

Galaxy Digital wordt in de beschikbare bronnen bevestigd als deelnemer aan het consortium. Er is onvoldoende onafhankelijke informatie om daarnaast een afzonderlijk programma met de naam Galaxy Digital Bitcoin Quantum Readiness Initiative en specifieke, bevestigde details te verifiëren.

Hetzelfde geldt voor een vermeende Independent Advisory Board on Quantum Computing van Coinbase. Coinbase's betrokkenheid bij quantumvoorbereiding via het consortium is wel bevestigd, maar de bronnen leveren niet genoeg bewijs voor een losstaand adviesorgaan met bevestigde oprichting en samenstelling.

Het grootste probleem zit in het protocol

De financiering komt op een moment waarop Bitcoin nog geen geactiveerd en breed gedragen migratiepad heeft naar post-quantumcryptografie — cryptografie die bestand moet zijn tegen aanvallen met toekomstige quantumcomputers.

Het conceptvoorstel BIP-361, dat een quantumresistente handtekeningmethode zou kunnen introduceren, blijft omstreden binnen de Bitcoinontwikkelaarsgemeenschap. Er is nog geen consensus over activering . Zolang die overeenstemming ontbreekt, bestaat er geen live protocolmechanisme waarmee het netwerk als geheel naar quantumresistente handtekeningen kan overstappen.

Daar ligt de belangrijkste uitdaging. De vraag is niet alleen of er op termijn voldoende quantumhardware wordt gebouwd, maar ook of Bitcoin vóór die tijd overeenstemming bereikt over een technische en bestuurlijke migratie.

De stand van zaken

De ontwikkelingen van 2026 veranderen het risicobeeld, maar vormen geen directe noodsituatie:

• IBM zegt twee praktische demonstraties van quantumvoordeel te hebben geleverd.
• Google verlaagde de geschatte hardwarebehoefte voor een aanval op Bitcoin's elliptische-curvecryptografie met ongeveer twintig keer.
• Een voldoende geavanceerde machine zou volgens de betreffende modellen een aanval in minuten kunnen uitvoeren, mogelijk met een runtime van ongeveer negen minuten.
• Er bestaat vandaag nog geen CRQC en de kloof tussen huidige systemen en een cryptografisch relevante machine blijft groot.
• Het Bitcoin Security Consortium koppelt negen grote bedrijven aan een toezegging van 15 miljoen dollar voor beveiligingsonderzoek.
• Bitcoin heeft nog altijd geen overeengekomen, geactiveerde BIP voor quantumresistente handtekeningen.

De financiering kan onderzoek en open-sourceontwikkeling versnellen. Maar uiteindelijk moet het Bitcoin-ecosysteem zelf een migratiepad goedkeuren — en precies daar ligt de nog onopgeloste kloof.