Waarom de Bank of Japan volgens Seiji Adachi ‘klem zit’

De voormalige bestuurder van de Bank of Japan (BOJ) Seiji Adachi verwacht dat de centrale bank de beleidsrente tijdens de vergadering van 18 september verhoogt van 1,0% naar 1,25%. Een volgende verhoging zou volgens hem al in januari kunnen volgen. Handelaren prijsden op 24 en 25 augustus een kans van ongeveer 80% op een renteverhoging in september in. 345

Juist die marktverwachting vormt de kern van Adachi’s analyse. De BOJ loopt volgens hem inmiddels mogelijk meer risico door de rente ongewijzigd te laten dan door de verhoging door te voeren waarop beleggers rekenen.

Het verwachte rentepad van Adachi

Adachi voorziet op korte termijn een verhoging naar 1,25% in september, gevolgd door een mogelijke volgende stap in januari. Dat sluit aan bij zijn eerdere inschatting dat de BOJ ergens tussen oktober en januari naar 1,25% zou kunnen gaan en de rente het jaar daarna mogelijk verder verhoogt naar 1,5% tot 1,75%. 19

Zo’n besluit zou passen binnen de normalisering van het Japanse monetaire beleid. De timing is echter cruciaal. Een verhoging in september zou de verwachtingen bevestigen die sterk zijn toegenomen nadat het effect van de recente yeninterventie begon weg te ebben. Uitstel kan de markt juist aan het twijfelen brengen over de bereidheid van de BOJ om te reageren op een zwakke munt en aanhoudende prijsdruk.

Waarom zit de BOJ ‘klem’?

Met zijn omschrijving dat de BOJ ‘pretty much boxed in’ is, doelt Adachi vooral op het probleem van de marktverwachtingen. Handelaren rekenen al op ongeveer 80% kans op een renteverhoging in september. Een besluit om de rente te handhaven zou daardoor niet als een neutrale pauze, maar als een onverwacht gematigd signaal kunnen worden opgevat. 34

Volgens Adachi kan zo’n verrassing opnieuw leiden tot verkoop van de yen. De munt verzwakte richting ¥159 per dollar, ondanks een gezamenlijke inspanning van de Verenigde Staten en Japan om speculatieve druk tegen te gaan. Daarmee bleef de yen dicht bij het psychologisch belangrijke niveau van ¥160 per dollar. 3171827

De centrale bank heeft daarmee niet al haar beleidsruimte verloren. Het probleem is eerder dat eerdere signalen en de communicatie van de BOJ een rentehandhaving potentieel onrustiger maken voor de financiële markten dan een zorgvuldig toegelichte verhoging.

Yeninterventie verhoogde de druk op de BOJ

De valuta-interventie eind juli gaf de yen tijdelijk steun, maar werd niet gezien als een volledige oplossing. Volgens Reuters steeg de door de markt veronderstelde kans op een renteverhoging in september van 24% op 30 juli naar 76% op 13 augustus. 17

Die omslag volgde op oproepen van de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent. Hij zei dat Japan een interventie moest ondersteunen met passend ‘beleid en fundamenten’. De opmerkingen werden opgevat als druk om een monetair beleid te voeren dat de yen beter ondersteunt. 17

Daarnaast meldden bronnen dat de regering van premier Sanae Takaichi een renteverhoging op korte termijn steunt, waarbij september of oktober als waarschijnlijk venster werd genoemd. 22 Tegelijkertijd bestaat er een duidelijke beleidsafweging: hogere rente kan de munt ondersteunen, maar te snelle verkrapping kan de economische groei schaden. 1823

Gaat de BOJ sneller verhogen?

De vergadering van september wordt een directe test van de manier waarop de BOJ op economische en financiële ontwikkelingen reageert. Beleggers letten echter niet alleen op de vraag of de rente omhooggaat, maar vooral op signalen over het tempo daarna.

Een verhoging in september en opnieuw in januari zou sneller zijn dan een zeer voorzichtige normalisering. Daarom krijgen toespraken van BOJ-functionarissen extra aandacht. Plaatsvervangend gouverneur Ryozo Himino zou op 27 augustus spreken. Ook andere bestuursleden zouden vóór de vergadering van september aan het woord komen. Hun opmerkingen kunnen duidelijk maken of de centrale bank de markt voorbereidt op een nieuwe geleidelijke stap of op een actievere renteverhogingscyclus. 26

Adachi’s huidige toon is stelliger dan zijn eerdere waarschuwing dat renteverhogingen in een ‘zeer gematigd’ tempo moesten plaatsvinden en het Japanse herstel niet voortijdig mochten verzwakken. 13 Dat betekent niet automatisch dat hij verkrapping zonder risico vindt. Het wijst er eerder op dat de zwakke yen en aanhoudende prijsdruk inmiddels zwaarder wegen in zijn beoordeling van de risico’s.

Welke factoren kunnen de verwachting doorkruisen?

Adachi’s inschatting is geen toezegging van de BOJ. De centrale bank kan een verhoging nog altijd uitstellen als beleidsmakers vinden dat de binnenlandse vraag, de lonen of het bredere economische herstel te kwetsbaar zijn. Eerdere communicatie van de BOJ benadrukte eveneens dat een te vroege renteverhoging het herstel kan ondermijnen. 213

De belangrijkste signalen op korte termijn zijn daarom de eigen communicatie van de BOJ, nieuwe cijfers over inflatie en groei en de reactie van de yen op veranderende renteverwachtingen. September geldt mogelijk als het basisscenario van de markt, maar de omvang en snelheid van latere verhogingen hangen af van de vraag of de inflatie aanhoudt zonder een scherpere groeivertraging te veroorzaken.

Conclusie

Adachi denkt dat de BOJ waarschijnlijker aan de verwachtingen voor 18 september zal voldoen dan de markt zal teleurstellen. Hij acht een nieuwe renteverhoging in januari mogelijk en waarschuwt dat stilzitten de yen opnieuw kan verzwakken. Dat zou het effect van de interventie ondermijnen en de zorgen over importgedreven inflatie vergroten. 456

De grotere vraag is of de septemberstap het begin vormt van een voortgezette, geleidelijke normalisering of van een sneller tempo. De toespraak van Himino en andere communicatie van de BOJ vóór de vergadering zullen waarschijnlijk de duidelijkste aanwijzingen geven. 26