VN waarschuwt voor 'perfecte storm': El Niño, oorlogen en verstoorde toeleveringsketens drijven voedselprijzen tot 2027 op

De samenkomende factoren

De waarschuwing komt op een moment dat meerdere crisissen elkaar versterken:

• Recordsterk El Niño — NOAA schat de kans op een ‘zeer sterk’ El Niño-fenomeen op 63%. De Wereldbank waarschuwt dat dit de rijstproductie in getroffen regio’s met 20 tot 50% kan doen dalen . De Wereld Meteorologische Organisatie verwacht met 90% zekerheid dat El Niño tot november 2026 aanhoudt .
• Aanhoudende conflicten in Iran en Oekraïne — De oorlog in Iran jaagt de energie- en kunstmestprijzen op, terwijl het conflict in Oekraïne een van ‘s werelds belangrijkste graanexporterende regio’s bedreigt . De Straat van Hormuz — die vóór het conflict goed was voor 30-35% van de wereldwijde ruwe-oliehandel, 20% van het aardgas en tot 30% van de internationaal verhandelde kunstmest — is sinds februari 2026 effectief gesloten .
• Stijgende olie- en aardgasprijzen — JPMorgan waarschuwt dat El Niño in combinatie met een olieprijs van $100 per vat de voedselinflatie met 1,5% kan doen stijgen . De Wereldbank verwacht dat de energieprijzen in 2026 met ongeveer 24% zullen stijgen, wat direct doorwerkt in transport-, verwerkings- en koelkosten .
• Krapte op de kunstmestmarkt — Door de conflicten in het Midden-Oosten zijn de kosten van belangrijke bodemvoedingsstoffen wereldwijd gestegen . Het wegvallen van kunstmest uit de Golfregio is een cruciale factor in de stijgende productiekosten .
• Verstoorde scheepvaart via het Panamakanaal — Droogte door El Niño heeft de capaciteit van het kanaal verminderd, wat de scheepvaartkosten voor graan- en kunstmestroutes opdrijft .
• Onder normale moesson in India — In juni viel er ongeveer 40% minder regen dan normaal, wat de rijstproductie bedreigt in een land dat bijna een derde van ‘s werelds rijst verbouwt .
• Gesloten ansjovisserij in Peru — Door El Niño is de visserij stilgelegd, waardoor een belangrijke bron van vismeel voor diervoeder en kunstmest wegvalt .
• Verwachte oogstdalingen in Australië en China — Door El Niño veroorzaakte droogte en hitte zullen naar verwachting de tarwe- en veevoerogsten in beide landen doen dalen .
• Beperkte monitoringcapaciteit van het WFP — FAO en het Wereldvoedselprogramma (WFP) hebben voor het eerst een gezamenlijk anticiperend actieplan gelanceerd en vragen $202 miljoen om bijna negen miljoen mensen in 22 hoogrisicolanden te beschermen , maar geldtekorten beperken de vroegtijdige waarschuwing en respons.

Timing en impact

Torero stelt dat de grondstofprijzen tot eind 2026 zullen stijgen, met een vertraging van 3 tot 6 maanden gevolgd door prijsstijgingen in de winkel . De grootste risico’s liggen in Zuidoost-Azië (Indonesië, Filipijnen), Zuid-Azië, de Sahel, zuidelijk Afrika en de Droge Corridor in Latijns-Amerika — regio’s die sterk afhankelijk zijn van rijst en import .

Oxford Economics verwacht dat weersfactoren in 2027 meer aan de voedselinflatie zullen bijdragen dan de afnemende oorlogsschok. Hun prognoses geven aan dat hittegolven ‘een sterkere opwaartse drijver van voedselprijzen volgend jaar zullen zijn dan de oorlog’ . Deutsche Bank schat dat de grondstoffenschok van het voorjaar de voedselprijzen met ongeveer 1,3% in het Verenigd Koninkrijk en 0,8% in de eurozone zal verhogen .

De langetermijnprojecties van de FAO schatten dat bijna 600 miljoen mensen in 2030 chronisch ondervoed kunnen zijn, met conflicten, klimaatverandering en economische tegenslagen als belangrijkste oorzaken .

Belangrijke kanttekeningen

De specifieke claim van ‘totale wereldwijde verliezen die tot 2030 mogelijk $4 biljoen overschrijden’ komt niet voor in de bestudeerde Reuters-, DW-, Firstpost- of FAO-documenten. Het bedrag van $4 biljoen is mogelijk afkomstig van een afzonderlijke economische modelstudie (bijvoorbeeld van een ontwikkelingsbank of een particuliere voorspeller) en niet van de FAO zelf. De directe FAO-prognoses richten zich op ondervoedingscijfers, voedselprijsindices en acute hongerpopulaties, niet op totale dollarschades .

Daarnaast wijzen sommige analisten erop dat verbeterende regenval en ruime graanvoorraden in bepaalde regio’s de binnenlandse economische gevolgen kunnen beperken . Ook worden de eerste aanvoerschokken momenteel opgevangen door bestaande voorraden — de echte impact kan pas zichtbaar worden als het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz niet hervat wordt .