ASML's Topman Verwelkomt Europa's Tech-Plan – en Zegt Dan Tegen Brussel dat het Zich Eraf Moet Houden

Het meest waardevolle techbedrijf van Europa gaf de nieuwe soevereiniteitsplannen van de EU een voorzichtige 'ja, maar'. Op 5 juni 2026 reageerde Christophe Fouquet, de hoogste baas van chipmachine-reus ASML, op het zojuist gepresenteerde Europese Technologische Soevereiniteitspakket. Zijn oordeel: een goed plan, maar Brussel moet uit de buurt blijven van 'strategische projecten'. Zijn boodschap, gedeeld via LinkedIn, legt de groeiende spanning bloot tussen de regelzucht uit Brussel en de keiharde concurrentie in de chip- en AI-industrie.

Waar maakte Fouquet precies bezwaar tegen?

Fouquet richtte zijn pijlen op één onderdeel van de opvolger van de European Chips Act – de Chips Act 2.0. Het plan is dat de Europese Commissie 'strategische projecten' die in aanmerking komen voor staatssteun, mede gaat aansturen of monitoren. Volgens de bestuurder is dat vragen om problemen. Zulke initiatieven “moeten fundamenteel vanuit de industrie worden gedreven”, vindt hij. Het zijn de bedrijven die de markt kennen die met voorstellen moeten komen, niet de Commissie .

Zijn grootste zorg: directe bemoeienis van de Commissie leidt precies tot de stroperige, bureaucratische besluitvorming die het pakket juist wil oplossen. “We moeten het risico van over-complexiteit en bureaucratie vermijden, en vertrouwen op de expertise van de private sector,” schreef Fouquet .

Brancheclub DIGITALEUROPE liet eerder een vergelijkbaar geluid horen. Zij pleiten voor een maximale goedkeuringstermijn van zeven maanden voor strategische projecten en een flinke versimpeling van de regels, zodat chipbedrijven niet kopje onder gaan in de administratie .

Wat stelt hij dan voor als alternatief?

Fouquet bepleit een simpele omkering van het proces: van onderop, door de industrie gestuurd. Bedrijven zouden projecten moeten voorstellen op basis van de echte vraag uit de markt, in plaats van dat politieke wensen de richting bepalen. Hij prees initiatieven die de Commissie zélf heeft opgetuigd om de vraagkant te stimuleren, zoals de 'Demand Accelerators' die chipproducenten via afnamecontracten aan klanten koppelen. Ook de aanstelling van de Deen Jim Hagemann Snabe als Speciale Gezant voor Tech-Soevereiniteit kon op zijn goedkeuring rekenen .

Zijn punt staat niet op zichzelf. SEMI Europe en een coalitie van Europese chipbedrijven drongen er eerder al op aan om het roer om te gooien, van een aanbodgerichte aanpak “naar een langetermijnstrategie die inspeelt op de échte marktvraag” . Een gezamenlijk industrierapport uit maart 2026 ging nog een stap verder: de EU moet een raamwerk bieden waarin “eindgebruikers en chipontwerpers gezamenlijk de systeemontwerpen sturen”, in plaats van dat Brussel de lakens uitdeelt .

Een jaar vol kritiek op regeldrift

De felle opmerkingen van Fouquet op 5 juni zijn geen op zichzelf staand incident. Sinds 2025 uit de topman vaste prik zijn ongenoegen over de Brusselse neiging tot overregulering:

• AI Act (mei 2026): In een interview met Politico verwoordde Fouquet zijn frustratie treffend: “We waren nog niet begonnen met rennen, we waren nog niet eens begonnen met lopen, en we hadden alle obstakels al voor ons om niet vooruit te kunnen komen.” Zijn verwijt: de EU keurde een AI-regelboek goed nog voordat het continent een noemenswaardige AI-sector had .
• Regels jagen bedrijven weg (mei 2026): Hij waarschuwde dat strenge, van de realiteit losgezongen EU-regels het risico met zich meebrengen dat techbedrijven de regio massaal de rug toekeren .
• Vertraging Chips Act 1.0 (mei 2026): In een opiniestuk, dat hij samen met zes andere Europese techbazen ondertekende, schreef Fouquet: “Meer dan drie jaar na de introductie van de 'Chips Act' wachten we nog steeds op de impact ervan” .

In alle gevallen voert Fouquet dezelfde kernboodschap: Europa's instinct om éérst te reguleren – op het gebied van AI, halfgeleiders of technologische soevereiniteit – holt de eigen concurrentiekracht uit. Hij wil dat Brussel een vliegwiel is voor industrieel gedreven innovatie, niet de dirigent ervan.

Wat zit er in het soevereiniteitspakket?

Het pakket dat de Europese Commissie op 3 juni 2026 presenteerde, moet Europa steviger in het zadel zetten op het gebied van halfgeleiders, AI, cloud en opensource. Het rust op vier pijlers :

1. Chips Act 2.0: Capaciteit voor geavanceerde chips opbouwen, vraag en aanbod verbinden en grootschalige investeringen ondersteunen. Deze wet vervangt de oorspronkelijke Chips Act uit 2023.
2. Cloud- en AI-ontwikkelingswet: Onderzoek en commerciële uitrol van cloudcapaciteit en kunstmatige intelligentie stimuleren.
3. Open-Sourcestrategie: Een plan van € 2 miljard over zeven jaar om een Europees ecosysteem voor opensource te smeden.
4. AI- en energieroutekaart: De groei van AI-infrastructuur in lijn brengen met duurzaamheidsdoelstellingen.

De Chips Act 2.0 introduceert een aantal praktische maatregelen: vergunningen voor strategische projecten moeten binnen maximaal 12 maanden worden afgegeven, er komen 'Grand Challenges' voor chiptypes die cruciaal zijn voor Europa (zoals AI-processoren), en een eerste Europese 'open foundry' voor productie onder de 3 nanometer moet tussen 2030 en 2033 de eerste testchips opleveren .

Het prijskaartje en de volgende stappen

De Commissie heeft in kaart gebracht welke investeringen Europa op de mat moet leggen :

Sector	Benodigde investering
Halfgeleiders (extra, bovenop bestaande verplichtingen)	€ 120 miljard
Datacenter-capaciteit (uitbreiding tot 2036)	~ € 200 miljard (grotendeels privaat)
Cloud en AI (fabrieken, gigafactories)	€ 100 miljard (mix publiek/privaat)

Dit gaat niet om tastbaar Brussel geld dat al klaarligt. Het leeuwendeel moet van private investeerders komen. Overheidsgeld uit Horizon Europe, het toekomstige Europees Concurrentiefonds en nationale potjes moeten als vliegwiel fungeren .

Hoe nu verder? Het voorstel gaat naar het Europees Parlement en de Raad van de EU voor de onderhandelingen. Omdat de Chips Act 2.0 een officiële verordening is die de wet uit 2023 moet vervangen, moeten beide wetgevende lichamen akkoord gaan . Achter de schermen wordt al hard gelobbyd. Een coalitie namens alle 27 lidstaten drong eerder aan op een scherpere focus, die verder gaat dan de oude doelstelling van 20 procent wereldmarkt aandeel. DIGITALEUROPE pleit voor een bundeling van Europese, nationale en private fondsen om zo € 200 miljard voor chipinvesteringen tegen 2035 te kunnen mobiliseren .

Dankzij Fouquets openbare waarschuwing is één ding zeker: de vraag wie straks bepaalt welke projecten doorgaan – de industrie of de Brusselse bureaucratie – wordt een heet hangijzer in de komende onderhandelingen.