De Hormuz-schok: recordexport Amerikaanse diesel door blokkade zeestraat

De verstoring haalde een enorm deel van het wereldwijde aanbod van de markt. Dit creëerde een onmiddellijk, gapend gat in de aanvoer voor Europa, Azië en Afrika – markten die lang hadden vertrouwd op Midden-Oosterse ruwe olie en geraffineerde producten.

Hoe de VS de wereldwijde leverancier van het laatste redmiddel werd

Geconfronteerd met een wereldwijde aanbodcrisis, wendden kopers over de hele wereld zich tot de enige producent met aanzienlijke reservecapaciteit: de Verenigde Staten. Amerikaanse raffinaderijen sprongen in de bres en verscheepten recordvolumes diesel, benzine, propaan en vliegtuigbrandstof naar bestemmingen zo ver weg als Australië – markten die normaal niet afhankelijk zijn van Amerikaanse leveringen .

De opvoering was dramatisch. Het Amerikaanse Energy Information Administration (EIA) meldde dat de Amerikaanse maritieme export van aardolieproducten in januari 2026 al 6,3 miljoen v/d had bereikt, een stijging van 10% op jaarbasis, nog vóór de Hormuz-crisis . Na de blokkade was de versnelling extreem. In maart 2026 bereikte de Amerikaanse export van geraffineerde aardolieproducten een recordhoogte van 8,2 miljoen v/d, volgens gegevens van Kpler . In de week eindigend op 3 juli 2026 was dit cijfer verder gestegen naar een record van 8,7 miljoen v/d . De totale Amerikaanse export van olie en brandstof, inclusief ruwe olie, bereikte 12 miljoen v/d .

De grootste bijdrage kwam van diesel. De verzending van distillaten – voornamelijk diesel – bereikte een record van 1,9 miljoen v/d, gedreven door de onverzadigbare vraag uit Europa en Azië die verloren Midden-Oosterse aanvoer probeerden te vervangen . Zoals een marktwatch het verwoordde: "De VS is 's werelds brandstofleverancier van het laatste redmiddel geworden" .

Het Russische dieselverbod: een tweede schoklaag

Net toen de Hormuz-crisis de wereldmarkten al onder druk zette, volgde een tweede schok. In juli 2026 kondigde Rusland een verbod op dieselexport aan, nadat intensiverende Oekraïense drone-aanvallen op Russische raffinaderijen tot een binnenlands brandstoftekort hadden geleid . Dit wakkerde de zorgen over het aanbod aan in een markt die al worstelde met enorme onzekerheid over de Midden-Oosterse olie stromen . Het verbod dwong kopers die voorheen afhankelijk waren van Russische diesel om naar alternatieven te zoeken – velen van hen wendden zich tot Amerikaanse leveranciers, wat de exportvolumes en -prijzen verder opdreef.

Gevolgen voor binnenlandse voorraden: de prijs van het zijn van 's werelds leverancier

De ongekende uitstroom van Amerikaanse brandstof naar het buitenland had directe gevolgen voor de binnenlandse voorraden. Zoals Bloomberg meldde, zorgde "de ongekende buitenlandse vraag naar Amerikaanse diesel, propaan en andere brandstoffen voor druk op de commerciële reserves, van de Golfkust tot de oostkust, wat de energieprijzen opdreef" .

De EIA-gegevens voor de week eindigend op 3 juli illustreerden de druk duidelijk:

• Distillaatvoorraden (inclusief diesel) daalden met 5 miljoen vaten naar een dieptepunt in vier jaar .
• Benzinevoorraden daalden met 1,9 miljoen vaten, waardoor ze op het laagste seizoensgebonden niveau sinds 2012 kwamen .

Analisten waarschuwden dat het recordexporttempo zou kunnen leiden tot tekorten aan diesel en benzine, precies op het moment dat de zomerse reisvraag zijn hoogtepunt bereikte . De spanning tussen de rol van de VS als cruciale wereldwijde leverancier en de binnenlandse prijs- en voorraadpijn trok al snel politieke aandacht, met een groeiend debat over de vraag of de export aan banden moest worden gelegd .

China's ommezwaai: van exportverbod naar heropleving

Terwijl de VS de export opschroefde, nam China aanvankelijk de tegenovergestelde aanpak. In maart 2026 verbood Peking de export van diesel, benzine en vliegtuigbrandstof om de binnenlandse aanvoer veilig te stellen na het begin van de oorlog met Iran . Het verbod verergerde de brandstoftekorten in heel Azië, waar landen afhankelijk waren van de Chinese aanvoer . De Chinese beperkingen waren geen volledige stop – scheepvaartgegevens toonden aan dat het eerder een beperking dan een volledig verbod was – maar de export van de drie belangrijkste brandstoffen daalde in maart met 20–33% in vergelijking met februari .

Toen de binnenlandse voorraden zich opbouwden en de ruwe-olie-import normaliseerde, begon Beijing de teugels te laten vieren. De tijdlijn van de versoepeling was snel:

• April 2026: China stond staatsraffinaderijen toe 500.000 ton brandstof te exporteren naar een handvol regelmatige Aziatische klanten, wat effectief een versoepeling van het verbod aankondigde .
• Juni–juli 2026: De beperkingen werden geleidelijk opgeheven. Eind juni liet Beijing staatsraffinaderijen weten dat ze naar een breder scala aan landen konden exporteren . Begin juli hief China de exportbeperkingen voor de rest van juli op en, cruciaal, stond het particuliere raffinaderij Zhejiang Petrochemical toe de verzendingen te hervatten na een onderbreking van vier maanden . Chinese raffinaderijen waren van plan om in juli ongeveer 3 miljoen ton benzine, diesel en vliegtuigbrandstof te exporteren, waarmee ze grofweg terugkeerden naar het gemiddelde maandelijkse niveau van 2025 .
• Augustus 2026: China versoepelde de controle opnieuw en gaf raffinaderijen tijdelijke toestemming om 2,7 miljoen ton geraffineerde brandstof te verschepen, waarbij het totale programma (inclusief gebonden volumes naar Hongkong) werd geschat op 3,6 miljoen ton .

Twee fronten van aanbod en verdiepende fragmentatie

De gelijktijdige opkomst van de VS als west-naar-oost-leverancier en de terugkeer van China op de Aziatische markt (oost-naar-west) hervormt de wereldwijde handelsdynamiek op complexe manieren:

• Twee tegengestelde stromen: De VS exporteert diesel van west naar oost (naar Europa en Azië), terwijl China de Aziatische markt weer betreedt. Dit biedt een 'tweefronten'-aanvoerverlichting voor wereldwijde kopers, maar creëert ook asymmetrische concurrentie.
• Aziatische raffinagemarges onder druk: De terugkeer van China drukt de raffinagemarges in andere Aziatische hubs – Singapore, Zuid-Korea, India – die marktaandeel hadden gewonnen tijdens het Chinese exportverbod .
• Fragmentatie verdiept: De crisis heeft de handel geherconfigureerd in regionale blokken. De Midden-Oosterse aanvoer blijft grotendeels offline vanwege veiligheids- en verzekeringsredenen . Kopers zijn vastgelopen op langere, duurdere aanvoerroutes vanuit het Atlantisch bekken. De terugkeer van China voegt een extra laag complexiteit toe, omdat het concurreert met en tegelijkertijd een aanvulling is op de Amerikaanse aanvoer, afhankelijk van de bestemming .
• Geen terugkeer naar de situatie van vóór 2026: De Hormuz-verstoring heeft lang bestaande handelsrelaties verbroken. Zoals Reuters opmerkte, heeft het conflict "de wereldwijde distributie van olie, brandstof en lng geherconfigureerd, wat heeft geleid tot ongekende verstoringen in de scheepvaart van energieproducten in alle regio's" . Zelfs nu China terug is op de markt, blijft de wereldwijde energiehandel structureel gefragmenteerd, gekenmerkt door meerdere prijszones, hogere vrachtkosten en aanhoudende geopolitieke risicopremies.

Vooruitblik: een gefragmenteerd en volatiel nieuw normaal

De Straat van Hormuz-crisis van 2026 heeft de buitengewone kwetsbaarheid van wereldwijde energietoeleveringsketens aangetoond. De Amerikaanse reactie – het opvoeren van de dieselexport naar een record van 1,9 miljoen v/d – bleek cruciaal om nog ernstigere tekorten in het buitenland te voorkomen, maar dit ging ten koste van de binnenlandse energiezekerheid en consumentenprijzen. De terugkeer van China op de exportmarkt biedt enige verlichting voor Aziatische kopers, maar voegt ook concurrentiedruk toe en onderstreept dat het wereldwijde energiehandelssysteem permanent is veranderd. Het oude model van geconcentreerde aanvoer via een enkel knelpunt heeft plaatsgemaakt voor een complexer, gefragmenteerder en duurder systeem waarin langeafstandsroutes en geopolitieke risicopremies de nieuwe realiteit zijn.