Bitcoin schoot omhoog door liquiditeit en hefboomwerking — maar de terugval legt de zwakke plek bloot

De stevige bitcoinrally van augustus was het resultaat van drie krachten die elkaar versterkten: een gunstiger liquiditeitsverhaal rond Amerikaanse staatsobligaties, echte instroom in bitcoin-ETF's en een markt die vol zat met speculatieve shortposities. Die combinatie maakte van een aanvankelijke koersstijging een automatische koopgolf.

Toen die short squeeze eenmaal was uitgewerkt, bleek hoeveel van de rally op hefboomwerking had geleund. Bitcoin kwam kort boven 81.000 dollar, maar kon dat niveau niet vasthouden en zakte vervolgens terug richting de hoge 76.000 dollar. De vraag is nu niet alleen of bitcoin volatiel blijft, maar vooral of de vraag op de spotmarkt sterk genoeg is om de koers zonder nieuwe liquidatiegolf hoger te sturen.

De katalysator was Treasury-liquiditeit — niet het kopen van bitcoin

Op 19 augustus maakte het Amerikaanse ministerie van Financiën bekend dat het de maximale omvang van liquiditeitsondersteunende inkopen van langer lopende staatsobligaties minstens zou verdubbelen. Voor obligaties met looptijden van 10 tot 20 jaar en van 20 tot 30 jaar ging het maximum per operatie van 2 naar minstens 4 miljard dollar. De wijziging zou gelden van 9 september tot en met 4 november 2026. 34

Voor de financiële markten was dit relevant omdat zulke inkopen kunnen worden gezien als steun voor de liquiditeit in de markt voor Amerikaanse staatsobligaties. Lagere rentes en een zwakkere dollar kunnen bovendien een gunstiger klimaat creëren voor risicovolle beleggingen, waaronder bitcoin.

Belangrijk detail: het ministerie van Financiën kondigde geen aankoop van bitcoin aan. Het ging om operaties in Amerikaanse staatsobligaties. De maatregel veranderde wel de manier waarop beleggers naar liquiditeit en risico keken.

De aankondiging kwam bovendien op een moment waarop de markt kwetsbaar was voor een snelle herprijzing. Er was daardoor geen enorme golf van nieuwe kopers nodig om de beweging op gang te brengen. Een relatief kleine stijging kon zwaar geleveragede shortposities onder druk zetten en automatische aankopen activeren.

Zo veranderde de stijging in een short squeeze

Rond 19 en 20 augustus werd voor naar schatting 2,7 tot 3,1 miljard dollar aan cryptoshorts geliquideerd, afhankelijk van de meetperiode en de gebruikte datamethode. Bitcoin-shorts waren in één telling goed voor ongeveer 1,42 miljard dollar; in ongeveer een uur werd meer dan 1 miljard dollar aan posities geliquideerd. 123

Een shortpositie profiteert van een dalende koers. Stijgt de prijs echter ver genoeg, dan kan een handelsplatform de positie gedwongen sluiten. Dat gebeurt door de onderliggende munt of een compenserend futures- of perpetualcontract te kopen. Die aankoop duwt de koers verder omhoog, waardoor nieuwe stop-lossorders en liquidaties worden geactiveerd.

Zo ontstaat een zichzelf versterkende kettingreactie — zolang er nog voldoende kwetsbare shortposities in de markt zitten.

De scheve positionering maakte de beweging extra heftig. Volgens één rapport bestond ongeveer 92 procent van bijna 3 miljard dollar aan liquidaties tijdens de piek uit shortposities. 3 Een andere telling kwam voor 19 en 20 augustus samen uit op ongeveer 3,1 miljard dollar aan geliquideerde cryptoshorts. 4

Dat verklaart waarom bitcoin zo snel kon stijgen zonder dat daarmee al een brede, zichzelf dragende bullmarkt was bewezen. Gedwongen aankopen zijn op dat moment echte aankopen, maar hun effect is tijdelijk: zodra de shortposities zijn opgeruimd, verdwijnt die bron van vraag.

ETF-instroom gaf de rally wel een echte basis

De beweging speelde zich niet uitsluitend af op de derivatenmarkt. Amerikaanse bitcoin-ETF's op de spotmarkt trokken in die week naar verluidt ongeveer 1,92 miljard dollar aan netto-instroom. Ook de dagelijkse instroom liep tijdens de squeeze sterk op. 256

Dat is belangrijk omdat de creatie van spot-ETF's blootstelling aan de onderliggende bitcoin ondersteunt, in plaats van uitsluitend een positie in derivaten. De ETF-instroom gaf de rally dus een fundament dat ontbrak bij een puur synthetische futuresbeweging.

Toch beantwoordde die instroom niet de belangrijkste vraag: zou de vraag aanhouden nadat de shortposities gedwongen waren teruggekocht? Dat bitcoin de stijging boven 81.000 dollar niet kon vasthouden, laat zien dat het antwoord nog niet duidelijk was. Voor een duurzame uitbraak is aanhoudende spotvraag nodig, niet alleen een nieuwe liquidatiegolf.

Waarom bitcoin terugviel richting 77.000 dollar

Bitcoin noteerde kort boven 81.000 dollar, maar gaf de uitbraak vervolgens prijs toen handelaren winst namen en de markt de macro-economische omstandigheden opnieuw beoordeelde. De daling viel samen met zwakkere ETF-stromen: op 28 augustus was er een gemelde netto-uitstroom van 201,9 miljoen dollar. Daarmee kwam een reeks van negen sessies met instroom ten einde en werd een niveau rond 76.877 dollar getest. 2230

Ook op de derivatenmarkt nam de druk toe. Eén marktbericht koppelde de beweging aan meer dan 275 miljoen dollar aan geliquideerde longposities. Een ander wees op het aflopen van bitcoinopties ter waarde van ongeveer 6,4 miljard dollar als extra bron van volatiliteit. 1822

De marktstructuur is daardoor veranderd. De eerste rally heeft een groot deel van de shortblootstelling weggevaagd. Als handelaren rond de top opnieuw geleveragede longposities hebben opgebouwd, kan de volgende kettingreactie de andere kant op gaan: een dalende koers dwingt longposities tot sluiting, gedwongen verkopen drukken de prijs verder en zichtbare liquidatieniveaus versterken de beweging.

Wat betekent de zone van 76.000 tot 80.000 dollar?

Het gebied tussen ongeveer 76.000 en 80.000 dollar is nu de belangrijkste beslissingszone.

• Houdt bitcoin stand boven ongeveer 76.000 dollar? Dan blijft het scenario van consolidatie na een uitzonderlijk sterke stijging overeind. Een nieuwe poging richting 80.000–81.000 dollar blijft dan mogelijk. Een herstel op slotbasis is daarbij relevanter dan een korte intraday-piek.
• Een duurzame beweging boven 80.000 dollar: Dat zou een sterker bullish signaal zijn, vooral als de stijging gepaard gaat met nieuwe ETF-instroom en toenemende vraag op de spotmarkt — en niet opnieuw vooral door liquidaties wordt gedreven. Marktanalyses noemen 80.000 dollar een belangrijke drempel na de mislukte uitbraak. 1921
• Een overtuigende doorbraak onder 76.000 dollar: Dan komt de zone van ongeveer 73.000–74.000 dollar, of breder het lage 70.000-dollargebied, in beeld. Dat is een mogelijke steunzone en geen gegarandeerde bodem. 1930

Het grootste neerwaartse risico is daarmee niet simpelweg dat bitcoin volatiel is. Hefboomwerking kan een normaal verlies aan momentum veranderen in gedwongen verkoop. Financieringsrentes, open interest en de ligging van liquidatieclusters kunnen daarom net zo belangrijk worden als de zichtbare bitcoinprijs.

Septemberdata kunnen bepalen of de rally standhoudt

De volgende fase hangt mede af van macro-economische cijfers en communicatie van de Federal Reserve. Inflatie, werkgelegenheid en de ISM-enquêtes over de economische activiteit kunnen de verwachtingen voor rente, obligatierentes en de dollar snel veranderen. De markt keek al naar signalen over het Amerikaanse rentebeleid toen bitcoin rond 80.000 dollar stokte. 21

Zwakke cijfers die de verwachting van een ruimer monetair beleid versterken, kunnen bitcoin helpen om opnieuw 80.000–81.000 dollar te testen. Een hoger dan verwachte inflatie, sterkere groeicijfers die de rente opdrijven of een meer hawkish ingeschatte Federal Reserve zouden juist de kans vergroten op een doorbraak onder 76.000 dollar en een beweging richting de lage 70.000 dollar. Dit zijn scenario's, geen voorspellingen.

Deze vier signalen verdienen nu de meeste aandacht

Wie een echte uitbraak wil onderscheiden van een nieuwe, door hefboomwerking aangedreven piek, kan vooral op vier zaken letten:

1. Dagelijkse spot-ETF-stromen: Aanhoudende instroom zou erop wijzen dat echte vraag de gedwongen shortaankopen overneemt.
2. Slotkoersen rond 76.000 en 80.000 dollar: Het vasthouden van steun en het terugwinnen van weerstand zijn belangrijker dan korte uitschieters boven of onder die niveaus.
3. Open interest en financieringsrentes: Meer hefboomwerking zonder overeenkomstige spotvraag maakt een nieuwe liquidatiegolf waarschijnlijker.
4. Het karakter van de volgende rally: Een stijging met aanhoudende spotkoop is sterker dan een beweging die vooral door liquidaties wordt veroorzaakt.

De beste conclusie over de bitcoinbeweging van augustus is daarom voorwaardelijk. De aankondiging van Treasury veranderde het liquiditeitsverhaal, ETF-instroom leverde een echte basis en recordhoge shortliquidaties zorgden voor de explosieve versnelling. Maar de mislukte uitbraak boven 81.000 dollar en de terugval richting 77.000 dollar laten zien dat bitcoin nog moet bewijzen dat organische vraag de rally kan dragen nadat de hefboomwerking haar werk heeft gedaan.