Waarom ASML daalde na oproep tot vertraging van AI-ontwikkeling

De daling van ASML op 14 september was vooral een herwaardering van het langetermijnverhaal rond AI-investeringen. Nadat Anthropic-topman Dario Amodei opriep om de ontwikkeling van geavanceerde AI langzamer te laten verlopen — een standpunt dat volgens berichtgeving steun kreeg van OpenAI-topman Sam Altman en Elon Musk — verkochten beleggers aandelen waarvan de waardering sterk leunt op aanhoudende uitgaven aan AI-chips, servers en datacenters.

Het aandeel ASML verloor in Amsterdam ongeveer 5,2%. De in de VS genoteerde aandelen daalden volgens berichtgeving circa 7,3%. 24

Waarom een debat over AI-veiligheid ASML raakt

ASML maakt lithografiesystemen waarmee geavanceerde chips worden geproduceerd. Een vrijwillige of door regelgeving afgedwongen vertraging in de ontwikkeling van de meest geavanceerde AI-modellen betekent niet automatisch dat er morgen minder machines nodig zijn. Maar het kan beleggers wel doen twijfelen aan de uiteindelijke omvang en het tempo van de bouw van datacenters, de productie van geavanceerde chips en de aanschaf van chipmachines.

De koersreactie leek daardoor vooral een reset van waardering en risicopremie, niet een reactie op tegenvallende resultaten, een geannuleerde order of een aangepaste operationele prognose van ASML. De markt kende minder waarde toe aan toekomstige, door AI gedreven groei.

Chipsector kreeg de zwaarste klappen

De reactie was wereldwijd zichtbaar. AI-gerelateerde aandelen daalden van Azië tot de Verenigde Staten, waarbij chipbedrijven tot de grootste verliezers behoorden. 17 In de VS verloor de PHLX-semiconductorindex 5,9%. Nvidia daalde 3,4%, Micron meer dan 5% en Broadcom en AMD elk meer dan 4%. 27

Ook andere bedrijven die profiteren van de AI-infrastructuurbouw stonden onder druk. Intel, Marvell en Applied Materials verloren meer dan 4%, terwijl SK Hynix in de Amerikaanse handel 7% daalde. 20 De verkoopgolf trof technologie niet gelijkmatig: Amerikaanse chipaandelen kregen de hardste klappen, terwijl softwareaandelen juist opliepen. 19

De brede Amerikaanse beurs daalde minder sterk:

• S&P 500: -0,48%
• Nasdaq Composite: -0,56%
• Dow Jones Industrial Average: -0,29% 18

Dat verschil is veelzeggend. Beleggers zagen dit niet primair als een signaal voor een brede economische terugval, maar als een specifieke herbeoordeling van ondernemingen die afhankelijk zijn van verdere investeringen in AI-infrastructuur.

De waarderingszorgen achter de ASML-reactie

ASML's technologische positie was niet het directe probleem. De zorg was vooral dat beleggers al een zeer ambitieus groeipad in de koers hadden verwerkt.

Morgan Stanley verlaagde het koersdoel voor ASML van €1.930 naar €1.700, maar handhaafde het advies Overweight. De bank wees op de blootstelling aan China op korte termijn en risico's voor de marges. 13 Die combinatie is belangrijk: een analist kan positief blijven over het bedrijf, maar tegelijk vinden dat het aandeel minder ruimte biedt voor tegenvallers.

Bij een onderneming die wordt gewaardeerd op basis van jarenlang uitzonderlijk hoge AI-gerelateerde investeringen, kan zelfs een beperkte verlaging van aannames over uitgaven van klanten, machineleveringen of marges tot een forse koersbeweging leiden. Dat werd op 14 september duidelijk.

Waarom JPMorgan en Bernstein positief bleven

De verkoopgolf kwam ondanks signalen dat ASML's vraagvooruitzichten nog niet waren verzwakt.

Na een gesprek met de CFO van ASML meldde JPMorgan dat het management de AI-vraag nog altijd als “very very strong” omschreef. Volgens de analisten onderzoekt ASML manieren om in 2028 meer dan 110 EUV-systemen te produceren. Reuters meldde bovendien dat ASML voor 2027 al bijna uitverkocht was. 1

EUV staat voor extreme ultraviolet lithography: de lithografietechnologie die essentieel is voor de productie van chips aan de technologische top. Wanneer klanten productiecapaciteit ver vooruit reserveren, ligt de beperkende factor op korte termijn mogelijk eerder bij ASML's vermogen om systemen te bouwen dan bij de bereidheid van klanten om ze te kopen.

Ook Bernstein bleef optimistisch over de AI-gedreven uitbreiding van de productiecapaciteit voor geavanceerde logic- en DRAM-chips. Het analistenhuis verhoogde zijn schatting voor EUV-leveringen naar 91 systemen in 2027 en 113 in 2028, tegenover eerdere ramingen van respectievelijk 86 en 87, en handhaafde een Outperform-advies. 51 Dit zijn prognoses van analisten, geen toezeggingen van ASML, maar ze verklaren waarom sommige beleggers de koersdaling niet vonden passen bij de zichtbaarheid van de orderportefeuille op korte termijn.

ASML heeft daarnaast aangegeven dat de capaciteitsplanning voor 2027 en 2028 rekening houdt met verwachte vraag uit Elon Musks voorgestelde Terafab-project in Texas. Dat betekent niet dat toekomstige omzet uit dit project al is geboekt. 49

De gerapporteerde fundamenten wezen nog omhoog

ASML's cijfers over het tweede kwartaal vormden het duidelijkste, door het bedrijf zelf aangeleverde tegenwicht tegen de marktzorgen. Het bedrijf rapporteerde in het tweede kwartaal van 2026 €9,3 miljard omzet en €2,9 miljard nettowinst. 40

Ook verhoogde ASML de omzetverwachting voor heel 2026 naar €43 miljard tot €45 miljard, bij een verwachte brutomarge van 54% tot 56%. 40 Voor het derde kwartaal rekent ASML op €11 miljard tot €12 miljard omzet en een brutomarge van 55% tot 57%. 40

Opvallend waren ook de capaciteitsplannen. ASML wil de Low-NA-EUV-capaciteit van circa 65 systemen in 2026 in 2027 met 30% verhogen en onderzoekt vervolgens nog eens 30% extra capaciteit voor 2028. Voor DUV-immersiesystemen beschrijft het bedrijf dezelfde aanpak: eerst 30% uitbreiding in 2027 en mogelijk nog eens 30% in 2028. 40

Deze plannen nemen risico's rond een tragere AI-uitbouw, exportbeperkingen, klanttiming en marges niet weg. Maar ze laten wel zien dat ASML tijdens de verkoopgolf geen verlaging van de vooruitzichten of van de capaciteitsplannen had aangekondigd.

Waar beleggers bij de volgende cijfers op letten

De volgende kwartaalupdate is de praktische test voor de vraag of 14 september vooral een sentimentsschok was. Beleggers zullen vooral kijken naar:

1. Realisatie van de Q3-prognose: €11 miljard tot €12 miljard omzet en 55% tot 57% brutomarge. 40
2. Ongewijzigde of betere zichtbaarheid in de EUV-vraag en productiecapaciteit voor 2027 en 2028.
3. Commentaar over klantuitgaven voor geavanceerde logic- en geheugenchips, waar de AI-vraag het sterkst is geconcentreerd.
4. Signalen van vertraging of zwakkere vraag, zoals terughoudender uitspraken over toekomstige orders, lagere capaciteitsambities of uitgestelde leveringen.

Cijfers in lijn met de prognose, samen met blijvend vertrouwen in de EUV-vraag, zouden de uitleg ondersteunen dat de daling vooral een herwaardering was van een aandeel met hoge verwachtingen. Een zwakkere vooruitblik of duidelijk voorzichtiger commentaar van klanten zou er juist op kunnen wijzen dat zorgen over afremmende investeringen in AI-infrastructuur de activiteiten van ASML beginnen te raken.

Het onderscheid is cruciaal: de verkoopgolf weerspiegelde een mogelijke verandering in het verhaal over toekomstige AI-investeringen. De resultaten, capaciteitsplannen en vraagsignalen van klanten van ASML zullen moeten uitwijzen of dat verhaal verandert in een meetbare vertraging.