Waarom Aziatische aandelen lager openden toen de rente op Amerikaanse staatsleningen weer opliep

Aziatische aandelen openden vrijdag 21 augustus overwegend lager. De korte opleving op de markt voor langlopende Amerikaanse staatsleningen had geen stand gehouden, waardoor beleggers opnieuw oog kregen voor de grotere problemen achter de stijgende rente: hardnekkige inflatie, omvangrijke overheidsleningen en een groot aanbod van nieuw schuldpapier. De zwakke sessie op Wall Street en nieuwe verkoopdruk op Amerikaanse obligaties zetten de toon.

Opluchting door terugkoopprogramma houdt niet aan

De Amerikaanse minister van Financiën kondigde aan dat de overheid vanaf september de terugkoop van staatsleningen met looptijden van tien tot dertig jaar minstens wil verdubbelen. Het plafond komt daarmee uit op 4 miljard dollar of meer per transactie. Dat nieuws duwde de rente aanvankelijk omlaag en gaf beleggers in aandelen opnieuw meer trek in risico.

Die opluchting bleek echter kwetsbaar. Een terugkoopprogramma kan de liquiditeit verbeteren en de vraag naar bepaalde obligaties ondersteunen, maar het neemt de krachten die de langetermijnrente bepalen niet weg. De Amerikaanse overheid moet nog altijd veel lenen, er komt nieuw schuldpapier op de markt en beleggers blijven rekening houden met inflatie.

Toen die zorgen terugkeerden, steeg het rendement op de dertigjarige Treasury met ongeveer zes basispunten naar 5,248%. De tienjaarsrente liep op tot boven 4,70%.

Dat is ook slecht nieuws voor aandelen. Een hogere langetermijnrente maakt lenen duurder voor bedrijven en verlaagt de waarde die beleggers vandaag toekennen aan toekomstige winsten. Vooral groeibedrijven, waarvan een groot deel van de verwachte winst pas jaren later komt, zijn daar gevoelig voor.

Wall Street gaf Azië een negatieve impuls

Amerikaanse aandelen gingen omlaag toen de rente op staatsleningen opnieuw opliep. De S&P 500 verloor 0,9% en de Nasdaq 100 daalde 0,7%, goed voor de vijfde verliesdag op rij.

Aziatische beleggers kregen daardoor een duidelijke negatieve indicatie voor de opening. De beweging laat bovendien zien dat de zorgen op de obligatiemarkt niet langer alleen als een tijdelijk liquiditeitsprobleem worden gezien.

De relatie tussen staatsleningen en aandelen is relatief direct. De rente op Amerikaanse Treasuries werkt door in wereldwijde financieringskosten en in de waardering van aandelen. Als de rente op langlopende leningen stijgt, eisen beleggers vaak een hoger rendement op aandelen. Tegelijkertijd wordt kapitaal duurder voor bedrijven. Dat kan winstnemingen uitlokken en de bereidheid om risico te nemen in Azië verminderen.

Hogere olieprijzen wakkeren inflatievrees aan

Ook de stijgende olieprijs drukte op het marktsentiment. Volgens marktberichten wakkerde duurdere ruwe olie de zorgen over inflatie en obligatierentes opnieuw aan, waardoor een deel van de verlichting na de aankondiging van de Amerikaanse Treasury verdween.

Energie is een belangrijke kostenpost voor transport, industrie en huishoudens. Voor beleggers betekent een hogere olieprijs dat de inflatie mogelijk minder snel afneemt. Centrale banken zouden de rente dan langer hoog kunnen houden, waardoor aandelen minder steun krijgen van de verwachting van toekomstige renteverlagingen.

Japan krijgt extra tegenwind van eigen inflatiecijfers

Japan had daarnaast een binnenlandse reden om voorzichtig te zijn. De nationale kerninflatie, waarbij volatiele verse voedingsmiddelen buiten beschouwing blijven maar energie wel wordt meegerekend, versnelde in juli naar 1,8% op jaarbasis. In juni was dat nog 1,6%. Hogere importkosten door de zwakke yen en energiegerelateerde prijsdruk droegen bij aan de stijging.

De cijfers versterken de verwachting dat de Bank of Japan, de Japanse centrale bank, tijdens haar vergadering in september een renteverhoging kan overwegen.

Dat kan ook buiten Japan gevolgen hebben. Hogere Japanse obligatierentes maken binnenlandse obligaties aantrekkelijker voor Japanse beleggers. Daardoor kan de vraag naar buitenlandse vastrentende beleggingen afnemen. In combinatie met de geleidelijke afbouw van de obligatieaankopen door de Bank of Japan kan een vooruitzicht op hogere rentes extra verkoopdruk zetten op langlopende obligaties wereldwijd.

De beschikbare gegevens bewijzen niet dat de Bank of Japan de daling van Aziatische aandelen heeft veroorzaakt. Wel voegden de Japanse inflatiecijfers een lokaal risico voor het monetaire beleid toe aan een bredere wereldwijde herwaardering, die vooral werd gedreven door Amerikaanse rentes, olie en zorgen over overheidsfinanciën.

De belangrijkste boodschap van de markt

De lagere opening van Aziatische aandelen was het resultaat van een nieuwe risico-inschatting, niet van één enkele oorzaak. Beleggers wogen vooral vier met elkaar verbonden risico’s:

• Amerikaanse staatsrentes: de langetermijnrente liep weer op ondanks het aangekondigde terugkoopprogramma.
• Overheidsfinanciering: terugkopen kunnen de vraag ondersteunen, maar lossen de zorgen over schulduitgifte en de leenbehoefte van de Amerikaanse overheid niet op.
• Inflatie: hogere olieprijzen vergroten het risico dat de prijsdruk aanhoudt.
• Monetair beleid: de sterkere Japanse kerninflatie verhoogde de verwachting van een mogelijke renteverhoging door de Bank of Japan.

Samen zorgden deze factoren voor een voorzichtige, risico-aversievere start van de handel in Azië. De Amerikaanse Treasury kan met haar ingreep de spanning op de obligatiemarkt tijdelijk dempen, maar beleggers zijn er niet van overtuigd dat het programma de structurele krachten die de langetermijnrente omhoog duwen, kan wegnemen.