Drie alarmsignalen die de AI-hausse laten flitsen als een dotcom-rood alarm

Terwijl Amerikaanse aandelen medio 2026 nieuwe recordhoogtes bereiken, waarschuwt een groeiend koor van strategen bij grote banken dat de kunstmatige intelligentie-handel meerdere signalen vertoont die historisch gezien worden geassocieerd met marktpieken. Het patroon van een smaller wordende marktleiding, een toenemende IPO-activiteit en een gestage opbouw van interne risicovlaggen trekt expliciete vergelijkingen met het dotcom-tijdperk en de aanloop naar de financiële crisis van 2008. Toch denkt niet iedereen dat er een volledige zeepbel is gevormd. Sommige analisten zien eerder een 'AI-luchtbel' dan een volledig opgeblazen zeepbel, en belangrijke stemmen beweren dat de markt dichter bij 1997 staat dan bij maart 2000.

Dit artikel onderzoekt de drie waarschuwingssignalen die centraal zijn komen te staan in het debat, samen met de tegenargumenten die waarschuwen om niet meteen een zeepbel uit te roepen.

1. Extreme waarderingsverschillen tussen winnaars en achterblijvers

De marktbreedte in de S&P 500 is vernauwd tot niveaus die analisten bij Bank of America en andere instellingen historisch alarmerend vinden. In mei 2026 bereikte de index een recordslotstand, maar slechts ongeveer 20 fondsen – voornamelijk AI-gerelateerde bedrijven – bereikten ook hun eigen hoogste punt in 52 weken. Michael Hartnett, strateeg bij Bank of America, merkte op dat hetzelfde aantal aandelen nieuwe pieken bereikte op het hoogtepunt van de dotcom-zeepbel in 2000 en beschreef het patroon als "griezelig vergelijkbaar" met de top van maart 2000 .

De concentratie van winsten in een handvol megacap-namen is extreem. De zogenaamde Magnificent Seven – Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta, Nvidia en Tesla – hebben hun totale rendement sinds januari 2020 bijna verachtvoudigd, terwijl de rest van de S&P 500 in dezelfde periode niet eens is verdubbeld, volgens een analyse van Oliver Wyman . De gecombineerde marktwaarde van deze zeven bedrijven vertegenwoordigt nu ongeveer 35% van de gehele S&P 500, wat overeenkomt met het concentratieniveau op de dotcom-piek .

Waarderingsmultiples voor AI-gerelateerde bedrijven hebben ook duizelingwekkende hoogtes bereikt. Pre-revenue bedrijven in sectoren zoals quantumcomputing en eVTOL (elektrische verticaal opstijgende en landende vliegtuigen) hebben waarderingen die 5 tot 10 keer hoger zijn dan hun tegenhangers uit het dotcom-tijdperk, zoals gemeld door analisten bij Goldman Sachs en anderen . Palantir, een data-analysebedrijf dat vaak met AI wordt geassocieerd, handelde op een gegeven moment op 123 keer de omzet .

Victoria Roloff, equity- en quant-strateeg bij Bank of America, erkende dat "smalle marktbreedte en hoge multiples rijmen met 2000", maar waarschuwde dat zij "eerder een AI-luchtbel ziet dan een volledig opgeblazen AI-zeepbel (althans voorlopig)" . Het onderscheid is belangrijk: een luchtbel suggereert overwaardering geconcentreerd in specifieke namen, terwijl een echte zeepbel wijst op systemische overdaad.

Verdere cijfers onderstrepen de waarderingszorgen. De koers-boekwaarde-ratio van de S&P 500 bereikte 5,3 in augustus 2025, hoger dan de 5,1 die werd genoteerd tijdens de piek van de dotcom-zeepbel in maart 2000 . De cyclisch gecorrigeerde koers-winstverhouding (CAPE) is gestegen tot meer dan twee standaarddeviaties boven het historisch gemiddelde, volgens econoom David Rosenberg, een niveau dat volgens hem consistent is met een markt die al meer dan een jaar in een prijszeepbel verkeert .

2. Een golf van mega-IPO's die het tempo van vóór 2000 en 2008 evenaart

De pijplijn van beursintroducties van AI-gerichte bedrijven is opgezwollen tot proporties die echoën met de IPO-hausses vóór de pieken van de late jaren '90 en midden jaren 2000. Business Insider meldde in juni 2026 dat de race naar de beurs onder megacap-techbedrijven "een signaal afgeeft dat voor het laatst flitste tijdens de hausse van publieke aanbiedingen van de late jaren '90 tot begin jaren 2000" . Analisten bij TS Lombard stellen dat de golf van mega-IPO's wijst op een verlangen bij insiders en vroege investeerders om aandelen aan het publiek te verkopen tegen hoge waarderingen – gedrag dat historisch gezien dicht bij markttoppen wordt waargenomen .

De omvang van de geplande beursgangen is opvallend. De gecombineerde beoogde waarderingen van slechts drie bedrijven – SpaceX, OpenAI en Anthropic – zouden de gehele dotcom-IPO-golf van 1995-2000 overtreffen wanneer gecorrigeerd voor inflatie, volgens marktanalyses . In maart 2026 werd een "$200 miljard AI IPO-golf" beschreven die Wall Street hervormt, geleid door CoreWeave, Databricks en Cerebras Systems . De South China Morning Post merkte op dat de "stortvloed aan mega-beursintroducties" expliciet de aanlopen naar eerdere marktpieken echoot en het tempo evenaart dat werd gezien vóór de dalingen van zowel 2000 als 2008 .

De historische parallel is ongemakkelijk: de IPO-activiteit steeg in de jaren voor het barsten van de dotcom-zeepbel, en een vergelijkbaar patroon speelde zich af in de aanloop naar de financiële crisis van 2008. Hoewel het IPO-volume alleen geen crash garandeert, is het in eerdere episodes een betrouwbaar signaal van overdaad aan het einde van een cyclus geweest.

3. Zeven van de tien indicatoren voor bear-markten van Bank of America staan op rood

Misschien wel de meest systematische waarschuwing komt van het interne bear-marktmodel van Bank of America. Per juni 2026 meldde strateeg Savita Subramanian dat 7 van de 10 eigen bear-marktsignalen zijn getriggerd – een stijging van 5 in april en 4 in maart . Historisch gezien is het activeren van 7 signalen het typische niveau waarop een marktpiek plaatsvindt, een patroon dat standhield in bear-markten sinds 1990 .

De indicatoren bestrijken een breed scala aan maatstaven, waaronder consumentenvertrouwen, verwachtingen voor aandelenprestaties, kredietstressniveaus, krapte op de kredietmarkt en de relatieve prestaties van aandelen met een hoge koers-winstverhouding ten opzichte van die met een lage . Twee nieuw getriggerde signalen in mei waren bijzonder opmerkelijk: de outperformance van hooggewaardeerde aandelen boven laaggewaardeerde – een klassiek teken van buitensporige speculatie – en overdreven optimistische langetermijngroeiverwachtingen die de vijfjarige historische trends overschrijden .

In reactie op de opgestapelde waarschuwingen adviseerde Bank of America klanten expliciet om winst te nemen, stellende dat er "te veel rode vlaggen" waren . Het Europese aandelenstrategieteam van de bank waarschuwde in februari 2026 apart dat "er twijfels rond de AI-revolutie opkomen" en dat het marktnarratief aan het verschuiven was van een perspectief van 'alleen maar opwaarts' naar zorgen dat AI de bedrijfswinsten actief zou kunnen vernietigen in plaats van ze universeel te stimuleren .

De gestage toename van getriggerde signalen – van vier in maart tot zeven in mei – suggereert dat de verslechtering geleidelijk is geweest in plaats van plotseling, maar de richting is consistent. Eind mei en begin juni 2026 stond 70% van de bear-marktindicatoren van de bank op rood .

Het debat: zeepbel, luchtbel of basiskamp?

Ondanks de opeenstapelende waarschuwingen is de analistengemeenschap verre van consensus. Een aanzienlijke factie stelt dat de parallellen met de dotcom-zeepbel overdreven of op zijn minst voorbarig zijn.

Goldman Sachs heeft gewaarschuwd dat de huidige AI-investeringsonevenwichtigheden sterk lijken op het keerpunt van 1997 in plaats van de piek van 2000, wat impliceert dat de cyclus nog jaren zou kunnen doorgaan voordat er een implosie plaatsvindt . De investeringsbank wees op stijgende kapitaaluitgaven in combinatie met dalende winsten en toenemende kredietspreads als onevenwichtigheden die "zichtbaarder zullen worden naarmate de AI-investeringshausse voortduurt", maar stopte met het voorspellen van een piek op korte termijn .

Binnen Bank of America zelf zijn er tegenstrijdige visies. Een rapport van de Global Research-divisie van de bank uit december 2025 stelde dat "delen van de markt al instabiliteit vertonen die consistent is met overdaad aan het einde van de cyclus", maar dat "de belangrijkste AI-gekoppelde segmenten van Amerikaanse aandelen nog ver verwijderd zijn van omstandigheden die doorgaans worden geassocieerd met een aanstaande zeepbelpiek" . Hetzelfde team voorspelde in hun jaar-vooruitblik dat de angsten voor een AI-zeepbel "overdreven" zijn en dat AI-gerelateerde kapitaaluitgaven zouden blijven toenemen in plaats van barsten .

Het Return on Investment-team van Reuters publiceerde in mei 2026 een analyse waarin werd betoogd dat, hoewel "de door hyperscalers geleide AI-investeringshausse de dotcom-manie kan overtreffen, een herhaling van de crash van 2000 onwaarschijnlijk is", zelfs als de AI-vraag niet aan het aanbod voldoet . Het Internationaal Monetair Fonds stelde eveneens dat een neergang plausibel was, maar waarschijnlijk niet zou uitgroeien tot een systemische crisis .

De Bank of England heeft een voorzichtigere houding aangenomen en waarschuwde in oktober 2025 dat "opgerekte" AI-waarderingen een "scherpe marktcorrectie" riskeren als de verwachtingen rond de impact van de technologie minder optimistisch worden . De Financial Policy Committee trok directe vergelijkingen met de dotcom-gekte van de late jaren '90 .

Wat dit moment zo moeilijk te analyseren maakt, is dat veel van dezelfde instellingen die waarschuwingen uitgeven, ook hun visies afdekken met opwaartse scenario's. De Bubble Risk Indicator van Bank of America toont aan dat de speculatieve druk is toegenomen, maar dat kern-AI-activa zich nog niet volledig hebben losgekoppeld van de onderliggende fundamenten . Het debat draait om welke analogie het meest geschikt is: de opbouwfase van 1997, de piek van 2000, of iets nieuws.

Waar de risico's zich concentreren

Voor beleggers die deze signalen in de gaten houden, verdienen verschillende spanningspunten aandacht. Kredietspreads, die op historisch krappe niveaus bleven, zijn de afgelopen weken beginnen te verbreden – de ICE Bank of America US High Yield Index vertoont vroege tekenen van stress . De Buffett-indicator – de verhouding van de totale marktkapitalisatie tot het bruto binnenlands product – heeft 230% bereikt, meer dan twee standaarddeviaties boven de langetermijntrend, wat wijst op systemische overwaardering buiten alleen de technologiesector .

De IPO-pijplijn zelf creëert mechanische risico's. De pure omvang van de aanstaande beursnoteringen betekent grootschalige gedwongen aankopen door indexfondsen, wat mogelijk kunstmatige vraag creëert die kan omkeren wanneer de nieuwe uitgifte is geabsorbeerd of wanneer vroege investeerders beginnen met verkopen op de markt .

Geen van deze signalen garandeert een crash, en de AI-handel verschilt op belangrijke manieren van het dotcom-tijdperk. De toonaangevende AI-bedrijven van vandaag zijn winstgevende ondernemingen met echte inkomsten, geen speculatieve startups zonder bedrijfsmodellen. De technologie zelf genereert al meetbare economische waarde in meerdere industrieën. Maar de waarschuwingssignalen zijn talrijk genoeg en historisch resonant genoeg dat zelfs de meest optimistische instellingen tot voorzichtigheid adviseren.