Twee fusie-ambities, twee heel verschillende mijlpalen

China’s recente kernfusienieuws gaat over twee verschillende soorten vooruitgang: een belangrijk onderdeel voor de geplande BEST-tokamak is getest, en ENN Group zegt dat zijn EXL-50U-installatie fusiereacties met waterstof en boor heeft opgeleverd. Het zijn onderzoeksresultaten, geen bewijs dat een van beide projecten al netto energie oplevert of elektriciteit produceert. 521921

BEST: de magneet is getest, de tokamak is nog in aanbouw

Het Institute of Plasma Physics van de Chinese Academie van Wetenschappen (ASIPP) ontwikkelde voor BEST een supergeleidende toroidale veldmagneet van 582 ton. De magneet is ongeveer 21 meter lang en slaagde voor een beoordeling door een deskundigenpanel. Berichten melden ook dat hij is getest. Het gaat om een belangrijk onderdeel van de installatie, niet om een complete fusiereactor. 523435

BEST — voluit Burning Plasma Experimental Superconducting Tokamak — wordt gebouwd in Hefei. De installatie moet China’s programma een stap verder brengen dan plasmafysica-experimenten, richting fusietechniek. BEST vormt daarbij een tussenstap tussen de EAST-onderzoekst tokamak en de geplande China Fusion Engineering Demo Reactor (CFEDR). Volgens de planning moet BEST eind 2027 klaar zijn; rond 2030 wil China demonstreren dat fusie elektriciteit kan opwekken. Dat zijn doelen voor de toekomst, geen resultaten die al zijn behaald. 4150

EXL-50U: ENN meldt reacties met waterstof en boor

ENN zegt dat zijn compacte, bolvormige tokamak EXL-50U fusiereacties met waterstof en boor heeft opgewekt. De aankondiging beschrijft een experimentele mijlpaal, maar de beschikbare berichtgeving toont niet aan dat het apparaat elektriciteit produceerde of netto energie opleverde. 1921

Deze brandstofroute verschilt van het deuterium-tritiummengsel waarmee BEST volgens de plannen gaat experimenteren. Waterstof-boorfusie wordt vaak ‘aneutronisch’ genoemd: bij de beoogde reactie ontstaan geladen deeltjes, in plaats van de energierijke neutronen die vrijkomen bij deuterium-tritiumfusie. Het is daarmee een aparte onderzoeksrichting. De gemelde reacties in EXL-50U bewijzen echter niet dat deze aanpak al geschikt is voor energieopwekking. 1917

De volgende geplande stap van ENN is Helong-2, een experimentele installatie voor waterstof-boorfusie die in Langfang wordt gebouwd. World Nuclear News meldt dat de apparatuur eind juni 2027 klaar moet zijn voor installatie, dat de experimenten eind dat jaar moeten beginnen en dat de eerste elektriciteit in 2030 wordt nagestreefd. ENN noemt op zijn eigen website 2035 als doel voor een demonstratie van proton-boor-energieopwekking. Dat kunnen verschillende projectmijlpalen zijn; geen van beide data betekent dat het resultaat al is bereikt. 1828

Twee routes binnen China’s langetermijnplannen

De projecten volgen verschillende technische routes: BEST ontwikkelt de tokamakrichting met het oog op een technische demonstratie, terwijl ENN een alternatief met waterstof en boor onderzoekt. De Chinese Academie van Wetenschappen heeft gecontroleerde kernfusie opgenomen in haar wetenschappelijke en technologische prioriteiten voor 2026–2030. ASIPP heeft bovendien onderzoeksplatforms, waaronder BEST, opengesteld voor internationale samenwerking. 310

Het grotere doel is om de stap te zetten van experimenten naar technische demonstraties en uiteindelijk commerciële reactoren. De test van BEST’ magneet is vooruitgang op het gebied van essentiële apparatuur; ENN’s melding betreft een experimenteel resultaat. Geen van beide mijlpalen bewijst op zichzelf dat praktische fusie-energie al bijna beschikbaar is. 1421