Waarom Michael Froman denkt dat China’s exportmodel een breekpunt nadert

Michael Fromans waarschuwing gaat niet alleen over het feit dat China veel exporteert. Zijn punt is dat de Chinese economie steeds sterker leunt op buitenlandse vraag om industriële productie af te zetten die de binnenlandse consumptie en investeringen niet rendabel kunnen opnemen. Dat leverde een recordhandelsoverschot op, maar maakt China én zijn handelspartners kwetsbaarder wanneer grote afzetmarkten reageren met invoerheffingen en andere beperkingen. 920

De cijfers achter de waarschuwing

China’s overschot op de goederenhandel bereikte in 2025 een record van 1,189 biljoen dollar, ruim 6% van het bruto binnenlands product. De export steeg met 5,5% tot 3,77 biljoen dollar, terwijl de import vrijwel vlak bleef op 2,58 biljoen dollar. Die combinatie is veelzeggend: stijgende uitvoer naast stagnerende invoer past bij een economie waarin de binnenlandse vraag slechts beperkt productie absorbeert. 1420

Ook begin 2026 leek de druk niet af te nemen. In berichtgeving over Fromans analyse groeide het Chinese overschot in de eerste maanden van 2026 met meer dan 20% op jaarbasis, terwijl de mondiale bbp-groei voor dat jaar rond 3,1% werd geraamd. De export kan niet blijvend veel sneller groeien dan de wereldeconomie zonder concurrerende producenten te verdringen of een hardere politieke tegenreactie uit te lokken. 5

Het door Froman bedoelde breekpunt draait dus om de opnamecapaciteit van markten: er is een praktische grens aan de extra hoeveelheid industriële goederen die de rest van de wereld van één economie kan afnemen.

Waarom overcapaciteit centraal staat

Volgens dit argument hangt de externe onbalans samen met de opbouw van China’s economie. Subsidies, belastingvoordelen, voordelige leningen en beschikbaarstelling van grond kunnen investeringen en productie in aangewezen sectoren steunen. Onderzoek voor het Europees Parlement stelt dat de aanpassing in zulke sectoren niet per se via productieverlagingen verloopt, maar via oplopende voorraden, meer export en krappere winstmarges. 31

Een zwakkere renminbi kan bovendien import duurder en Chinese uitvoer prijsconcurrerender maken, en zo bijdragen aan het handelsoverschot. De U.S.-China Economic and Security Review Commission schreef het overschot van 2025 toe aan een combinatie van overproductie, zwakke consumptie, vlakke import en depreciatie van de renminbi. 1

Dat betekent niet dat iedere Chinese export kunstmatig goedkoop of niet concurrerend is. Onderzoekers van de Federal Reserve beschrijven China als een belangrijke innovatiemacht, met reële vooruitgang in technologie-intensieve sectoren zoals elektrische voertuigen. 23 De zorg is veeleer dat snelle capaciteitsuitbreiding, staatssteun en terughoudende huishoudelijke bestedingen samen de productie hoog kunnen houden, ook als de winsten onder druk staan.

Prijsoorlogen als binnenlands waarschuwingssignaal

Chinese autoriteiten hebben zelf een spanning tussen vraag en aanbod erkend en beloofd deflatoire prijsoorlogen aan te pakken. Zulke gevechten om marktaandeel kunnen op korte termijn gunstig zijn voor kopers, maar drukken ook de marges en vertragen het verdwijnen van zwakkere producenten. 32

De cijfers vragen wel om nuance. De industriële winsten stegen in 2025 met 0,6%, na drie jaren van dalingen. Het herstel was echter ongelijk en viel samen met zwakke binnenlandse vraag en een officiële campagne tegen agressieve concurrentie. 42 Eerdere cijfers lieten dalende industriële winsten zien, doordat producentenprijsdeflatie en felle concurrentie bedrijven onder druk zetten. 34

Het relevante signaal is dus niet dat alle Chinese industrie faalt. Wel kan een economie groeiende uitvoer en hogere productie laten zien, terwijl de winstgevendheid in belangrijke sectoren kwetsbaar blijft.

Waarom dit ‘China Shock 2.0’ heet

De samenstelling van China’s export is veranderd. De eerdere golf van Chinese handelsintegratie draaide vooral om arbeidsintensieve productie. Sinds ongeveer 2018 is de uitvoergroei echter steeds sterker geconcentreerd in kapitaal- en technologie-intensieve sectoren, een verschuiving die onderzoekers van de Federal Reserve verbinden aan de industriepolitieke strategie Made in China 2025. 19

Dat vergroot de frictie, omdat deze sectoren overlappen met industrieën waarin geavanceerde economieën van oudsher sterk zijn. De Fed constateerde ook dat China steeds meer producten exporteert die lijken op wat geavanceerde economieën — vooral in Europa — produceren, terwijl het minder invoert uit categorieën die Europese landen doorgaans exporteren. 22

Elektrische auto’s, batterijen, zonnepanelen, machines en andere geavanceerde maakproducten maken de kwestie concreet. Analyse van de New York Fed laat zien dat personenauto’s en batterijen onevenredig hebben bijgedragen aan China’s groeiende handelsoverschot, maar wijst er ook op dat betere prijzen en kwaliteit de wereldwijde vraag naar die producten hebben verhoogd. 27 Dat onderscheid is belangrijk: exportsucces kan voortkomen uit innovatie en concurrerende productie, niet uitsluitend uit overcapaciteit.

Wanneer handelsbelemmeringen een financieel probleem kunnen worden

Fromans risicoscenario veronderstelt een scherpe beperking van de toegang tot buitenlandse markten. China wint nog steeds terrein op zelfs geopolitiek verder verwijderde markten, terwijl de import uit diezelfde markten afneemt en de onbalans groter wordt. Juist technologisch geavanceerde goederen zijn bovendien gevoelig voor geopolitieke versnippering. 21

Als meerdere grote markten de Chinese import tegelijk zouden beperken, kunnen exporteurs afzet verliezen terwijl de kosten van fabrieken, voorraden, lonen en schulden blijven doorlopen. Een zware aanpassing kan zich verspreiden van producenten naar toeleveranciers en kredietverstrekkers. Ook lokale overheden kunnen extra onder druk komen wanneer zwakkere industriële activiteit de inkomsten verlaagt en bestaande financieringsproblemen vergroot. Dit is een plausibel transmissiekanaal, geen bewijs dat een crisis onvermijdelijk is.

De gevolgen zouden niet bij China’s grenzen stoppen. Een zwakkere Chinese industriecyclus kan de vraag naar grondstoffen drukken en landen raken die afhankelijk zijn van de uitvoer van ruwe materialen. Producenten in opkomende economieën kunnen tegelijk te maken krijgen met scherpere concurrentie van goedkoop geprijsde import en lagere grondstoffeninkomsten. Dit zijn de internationale doorsijpeleffecten achter Fromans waarschuwing voor een mogelijk systeemschok. 9

Wat kan het risico verkleinen?

De duurzame oplossing is niet simpelweg méér handelsbarrières. Nodig is een verschuiving naar sterkere consumptie door huishoudens en een ordelijker afbouw van capaciteit die structureel onrendabel is. De handelscijfers over 2025 laten zien waarom dat moeilijk is: export compenseert zwakke binnenlandse vraag en is daarom op korte termijn economisch waardevol, terwijl diezelfde export in het buitenland politieke weerstand oproept. 13

Voor handelspartners is de afweging al even lastig. Bescherming van binnenlandse industrieën kan in sommige sectoren politiek onvermijdelijk zijn, maar een abrupte en ongecoördineerde sluiting van markten kan China’s aanpassing chaotischer maken. Fromans waarschuwing is daarom vooral een beoordeling van een structureel risico: hoe groter de kloof tussen Chinese productie en binnenlandse opname, hoe ingrijpender de uiteindelijke correctie wordt. 920