Guterres in Haïti: 'Sprankjes hoop' bij nieuwe antigangsmacht, naast race tegen de klok in Somalië

VN-secretaris-generaal António Guterres stond medio juni 2026 voor twee van 's werelds ernstigste humanitaire noodsituaties aan weerszijden van de aardbol. Zijn solidariteitsbezoek aan het door bendegeweld verscheurde Haïti omvatte een inspectie van een pas opgerichte internationale veiligheidsmacht. Vrijwel gelijktijdig maakte de hoogste humanitaire functionaris van de VN noodfondsen vrij om een dreigende hongersnood in Somalië af te wenden. Deze ontwikkelingen onderstrepen de veelzijdige crisisaanpak van de VN—een combinatie van diplomatie op hoog niveau en directe financiële interventie.

Guterres' solidariteitsbezoek aan Haïti en de Gang Suppression Force

Guterres reisde op 16 juni naar Port-au-Prince voor een eendaags bezoek, zijn tweede aan de Caribische natie, en trof een land aan waar het escalerende bendegeweld een 'hopeloze' humanitaire situatie heeft gecreëerd . De schaal van de crisis is duizelingwekkend: bendes hebben dit jaar in Haïti al 2.300 mensen gedood, 100 anderen gekidnapt en meer dan één op de tien Haïtianen—1,5 miljoen mensen—is op de vlucht geslagen . De aanleiding voor Guterres' komst was onder meer het geweld in Cité Soleil een weekend eerder, waarbij volgens een mensenrechtenorganisatie meer dan 30 doden, gewonden of vermisten vielen. "Het bendegeweld verlamt Haïti, zijn economie en zijn samenleving", aldus de VN-chef .

De nieuwe antigangsmacht onder de loep

Het hart van het bezoek was een rondleiding door het hoofdkwartier van de pas opgerichte Gang Suppression Force (GSF)—een internationale antigangsmacht in het leven geroepen door Resolutie 2793 van de VN-Veiligheidsraad . Deze resolutie, aangenomen op 30 september 2025, transformeerde de eerdere, door Kenia geleide Multinational Security Support (MSS)-missie tot de GSF, met een initieel mandaat van twaalf maanden . De stemming verliep met 12 stemmen voor en 3 onthoudingen (China, Pakistan en Rusland) .

De GSF heeft een geplande sterkte van 5.500 politie- en militaire functionarissen, een forse uitbreiding ten opzichte van de MSS die het met circa 1.000 man niet lukte het geweld te beteugelen . Guterres was voorzichtig optimistisch en sprak van "sprankjes hoop" en "tekenen van optimisme" rond de inzet van de macht, maar drong tegelijk aan op sterkere internationale steun en een nieuw financieringsmechanisme—bij voorkeur uit het verplichte VN-budget, zodat de missie niet afhankelijk blijft van vrijwillige bijdragen .

De noodzaak is groot. Criminele groeperingen hebben zich uitgebreid naar vijf van de tien Haïtiaanse departementen en maken zich schuldig aan massamoorden en seksueel geweld, aldus Human Rights Watch in een open brief aan Guterres voorafgaand aan zijn bezoek .

10 miljoen dollar noodhulp om hongersnood in Somalië af te wenden

Tegelijkertijd, in een race tegen de klok in de Hoorn van Afrika, maakte Tom Fletcher, de Onder-Secretaris-Generaal voor Humanitaire Zaken van de VN, op 14–15 juni 10 miljoen dollar vrij uit het Central Emergency Response Fund (CERF) voor Somalië. Zijn boodschap was helder: "Het tijdsbestek om een hongersnood in Somalië te voorkomen is kort" .

Een verdiepende hongercrisis

De noodtoewijzing is gericht op een crisis die 6 miljoen mensen—31 procent van de Somalische bevolking—in een kritieke fase van voedselonzekerheid heeft gebracht; 1,9 miljoen van hen verkeren zelfs in noodsituaties . Met de vrijgemaakte middelen kunnen naar schatting 640.000 mensen worden voorzien van levensreddend voedsel, voedingshulp, gezondheidszorg en schoon water .

De ernst van de situatie werd al op 15 mei 2026 duidelijk in een gezamenlijke waarschuwing van vier VN-organisaties (OCHA, FAO, WFP en UNICEF). Daarin werd gewezen op een snel verergerende hongercrisis en een "plausibel risico op hongersnood" in de regio's Bay en Bakool als het ergste scenario werkelijkheid wordt . De problemen worden verergerd door extreme geldtekorten: het Wereldvoedselprogramma (WFP) waarschuwde al in februari dat de voedselhulp in Somalië in april 2026 zou kunnen stoppen zonder nieuw geld. Momenteel schat het WFP dat het 131 miljoen dollar nodig heeft om de meest kwetsbare mensen tot oktober 2026 te kunnen ondersteunen . Voorlopig kan de VN slechts één op de tien hulpbehoevenden bereiken .