Albanië staat in brand: corruptieonderzoek en straatprotesten rond megaproject van Kushner

De spanningen in Albanië lopen hoog op nu een luxe resortproject van maar liefst €4 miljard ($5 miljard), gelinkt aan Jared Kushner, het doelwit is van een formeel corruptieonderzoek en steeds fellere straatprotesten. De geplande ontwikkeling op het onbewoonde eiland Sazan en in het ecologisch kwetsbare natuurgebied Vjosa-Narta is een splijtzwam geworden in het nationale debat over transparantie, milieubescherming en de invloed van buitenlands kapitaal.

De crisis verdiepte zich begin juni 2026 toen de Albanese Speciale Anticorruptie Aanklager (SPAK) formeel bevestigde dat er een onderzoek loopt naar de wetgevende en administratieve beslissingen die de weg vrijmaakten voor de bouw. Dit terwijl premier Edi Rama het project met hand en tand verdedigde en oproepen om het op te schorten resoluut van de hand wees .

Het SPAK-onderzoek: hoe beschermd land werd opengesteld voor ontwikkeling

De kern van de controverse is een formeel onderzoek van SPAK, de gespecialiseerde anticorruptie-eenheid van Albanië, naar de juridische en procedurele stappen die het mogelijk maakten om een luxe toeristisch resort te plannen op land dat voorheen onder strikte milieubescherming viel.

Het onderzoek spitst zich specifiek toe op de wijzigingen die in 2024 werden doorgevoerd in de beschermde status van het kustmoerasgebied Vjosa-Narta bij Zvërnec en de daaraan gerelateerde beslissingen over landgebruik en eigendom . Dit gevoelige kustgebied herbergt flamingo's, Mediterrane monniksrobben, broedplaatsen voor zeeschildpadden en andere cruciale leefgebieden . SPAK onderzoekt of wetten zodanig zijn aangepast dat ontwikkeling mogelijk werd gemaakt die anders verboden zou zijn geweest .

De plannen komen van de investeringsmaatschappij van Jared Kushner, de schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump. Het project omvat tot 10.000 hotelkamers op het onbewoonde Adriatische eiland Sazan en op honderden hectares van het beschermde kustlandschap .

Ter aanvulling op de verdenkingen meldde de New York Times in augustus 2025 dat de Albanese regering de bouwwet in beschermde gebieden zodanig veranderde dat het project van Kushner erdoor bevoordeeld werd. Een woordvoerder van premier Rama ontkende de claim en stelde dat de wetswijzigingen "niet specifiek voor één bepaalde investeerder" waren doorgevoerd . Het onafhankelijke medium Jacobin beschreef later gedetailleerd hoe de regering in hoog tempo wetten veranderde om luxe ontwikkelingen in beschermde gebieden toe te staan. Het artikel citeerde een lokale milieuambtenaar die zei: "Als je een 'strategische investeerder' bent, kan je de wet overtreden, want onze regering stelt niets meer voor dan een maffia" .

De formele goedkeuring voor het project kwam op 30 december, toen het Strategisch Investeringscomité onder voorzitterschap van premier Rama de status van "strategisch investeerder" verleende aan Atlantic Incubation Partners LLC, een onderneming gelieerd aan Kushner, voor een ontwikkeling van 45 hectare met een geplande investering van destijds €1,4 miljard . De goedgekeurde omvang en de verwachte investering zijn sindsdien opgelopen tot zo'n €4 miljard .

Protesten escaleren: van de straten van Tirana tot gewelddadige confrontaties

Het publieke verzet tegen het project is flink toegenomen. Op maandag 1 juni marcheerden duizenden demonstranten door de hoofdstad Tirana, met demonstraties die doorgingen op dinsdag 2 juni . De menigte scandeerde leuzen als "Albanië behoort de Albanezen toe" en "Albanië is niet te koop" en droeg spandoeken met teksten als "Handen af van Vjosa-Narta" . De route voerde van het Skanderbegplein naar het kantoor van de premier .

De situatie sloeg om in geweld op zaterdag 30 mei tijdens een demonstratie op de bouwlocatie zelf. Volgens berichten raakte een lid van de Griekse etnische minderheid in Albanië gewond bij de confrontaties . De Albanese politie stelde in een verklaring dat een groep demonstranten geweld gebruikte en hekken op de bouwplaats vernielde. Demonstranten rapporteerden echter dat particuliere beveiligers pepperspray gebruikten en een betoger vasthielden .

De kern van het protest wordt gevormd door bezwaren op het gebied van milieu en procedure. Activisten en milieuorganisaties beschuldigen de regering ervan om voorbereidend bouwwerk zonder overleg of transparantie te laten doorgaan op een beschermd landschap . Klajdi Belo, een activist bij de demonstraties, stelde: "De situatie in Narta is dat we in de praktijk een beschermd gebied hebben, maar dat onze staat desondanks bouwwerkzaamheden heeft laten voortgaan zonder inspraak en zonder transparantie" .

Het verzet reikt verder dan de Albanese grenzen. In januari 2026 stuurden 41 milieuorganisaties uit 28 landen een brief naar premier Rama waarin ze er bij de regering op aandrongen om het project onmiddellijk op te schorten en in plaats daarvan Sazan uit te roepen tot nationaal beschermd natuurgebied. "Het plan brengt ernstige risico's met zich mee voor de biodiversiteit en de cruciale habitats in het gebied", zo stond in de brief .

De zorgen zijn ook bijzonder groot onder de lokale Griekse etnische minderheid, wier families al generaties in de regio wonen en die vrezen dat het project hun land- en eigendomsrechten zal bedreigen .

Edi Rama's verdediging: een transformatieve investering of een maffiastaat?

Premier Edi Rama reageerde op de toenemende druk met een vurig pleidooi voor de ontwikkeling. Op maandag 1 juni wees hij publiekelijk alle eisen af om de voorbereidende bouwwerkzaamheden aan de Adriatische kust stil te leggen en positioneerde hij het resort van €4 miljard als een transformatieve investering voor de Albanese economie en toeristische sector .

Rama stelde dat het project in staat is de toeristenindustrie van het land naar een hoger plan te tillen en meer vermogende internationale bezoekers aan te trekken. Zijn redenering: dit is een economische kans van een generatie . Hij omschreef de ambitie voor Sazan eerder als die van "een juweel in de gouden kroon van het toerisme in het Middellandse Zeegebied" .

Met betrekking tot de beschuldigingen van corruptie en op maat gemaakte wetgeving heeft het kantoor van Rama consequent ieder onjuist handelen ontkend. Een woordvoerder benadrukte dat de wetswijzigingen voor de bouw "niet specifiek voor Kushner" waren gemaakt en dat het wettelijk kader niet was toegesneden op één enkele investeerder .

Critici stellen daarentegen dat het hele proces gekenmerkt wordt door een gebrek aan transparantie en concurrentie. Volgens onderzoeksjournalistiek van Citizens.al is het voorstel als een ongevraagd aanbod binnengekomen, werd het zonder publieke discussie vooruitgeschoven en zonder open internationale tender goedgekeurd . Datzelfde onderzoek beschrijft een besluitvormingsmodel dat wordt gekenmerkt door de "concentratie van publieke bezittingen in een paar handen, verbonden aan politieke en financiële macht, via directe onderhandelingen, zonder transparantie, zonder concurrentie en zonder verantwoording" .

Terwijl het SPAK-onderzoek doorgaat en de protesten geen tekenen van afzwakking vertonen, heeft het aan Kushner gelieerde resortproject een breder nationaal debat aangezwengeld over de vraag of Albanië transformatieve buitenlandse investeringen kan verenigen met milieubeheer, de rechtsstaat en transparant bestuur.