De 2026 geheugensupercyclus: AI heeft de wereldwijde chiplevering leeggezogen en Apple spreekt van een '100-jarige overstroming'

Productiecapaciteit: tot en met 2027 uitverkocht

De schaal van deze voorverkoop is zonder precedent. Volgens een rapport van DigiTimes, dat zich baseert op bronnen uit de industrie, hebben Samsung, Micron en SK Hynix al hun DRAM- en HBM-productie voor 2027 toegewezen aan kopers die vroegtijdig contracten hebben afgesloten, vaak tegen prijzen die sindsdien nog verder zijn gestegen . Ook de NAND Flash-capaciteit is grotendeels voorverkocht, hoewel de markt naar verwachting een andere kant op gaat dan DRAM .

DRAM: De DRAM-markt blijft naar verwachting tot en met 2027 krap, gedreven door de aanhoudende toewijzing van HBM-capaciteit aan AI-versnellers, de niet aflatende vraag van AI-servers en de toenemende inkoop van CPU-geheugen voor nieuwe serverplatforms . Er is geen significante verlichting in zicht: hoewel Micron's fabriek in Tongluo (Taiwan) naar verwachting in midden 2027 betekenisvolle DRAM-wafers zal produceren en er een vierde grote DRAM-leverancier op de markt komt, zullen deze toevoegingen de situatie pas op z'n vroegst eind 2027 verlichten .

NAND Flash: De NAND-markt zal naar verwachting in de tweede helft van 2027 ruimer worden naarmate nieuwe productiecapaciteit online komt, terwijl de vraag van consumentenelektronica zwak blijft. De eerste helft van 2027 blijft echter erg krap .

Modulebouwers onder druk: De impact op onafhankelijke geheugenmodulebouwers is groot. Volgens C.K. Chang, CEO van het Taiwanese geheugenbedrijf Apacer, kan de levering van DRAM-fabrikanten aan onafhankelijke modulebouwers in 2027 dalen tot slechts 30% van het niveau in 2026 . Chang verwacht dat het ernstige tekort minstens tot midden 2027 aanhoudt, waarbij DRAM het meest gespannen segment blijft.

Prijzen: de historische stijging

De prijsstijgingen in 2026 zijn zonder modern precedent. De markt bevindt zich in wat analisten bij TrendForce en anderen een "geheugensupercyclus" noemen.

Q1 2026: De contractprijzen voor conventioneel DRAM stegen met een ongekende 90–95% op kwartaalbasis (QoQ), waarmee de eerste schattingen van TrendForce (55–60%) ver werden overtroffen . NAND Flash contractprijzen stegen in dezelfde periode met 55–60% QoQ .

Q2 2026: Het tempo versnelde voor NAND, terwijl het extreem bleef voor DRAM. DRAM-prijzen stegen met nog eens 58–63% QoQ, terwijl NAND een sprong maakte van 70–75% QoQ .

Q3 2026 (huidig): De prijsgroei neemt af, maar is nog steeds stevig positief. TrendForce voorspelt dat de contractprijzen voor conventioneel DRAM in Q3 met 13–18% QoQ stijgen, en die voor NAND Flash met 10–15% QoQ . Deze vertraging wordt gedeeltelijk toegeschreven aan consumenten die een betaalbaarheidsplafond bereiken .

Cumulatief effect: De cijfers zijn verbluffend. NAND-spotprijzen zijn sinds het begin van 2025 met 246% gestegen, volgens Kingston . Sommige geheugenmoduleprijzen zijn meer dan verdrievoudigd . Een gedetailleerd overzicht laat zien dat Server DRAM (RDIMM DDR5) een prijsstijging van 150% doormaakte, Mobiel Geheugen (LPDDR5X) 12GB-modules met 130% stegen en standaard laptop SO-DIMM DDR4-modules ook enorme sprongen zagen .

De kernoorzaak: AI's onverzadigbare honger naar geheugen

De primaire drijfveer van deze crisis is de AI-boom. De datacenters die worden gebouwd om generatieve AI van stroom te voorzien, zijn onverzadigbare verbruikers van geheugen – met name High-Bandwidth Memory (HBM) en high-capacity server DRAM. Geheugenfabrikanten hebben systematisch productiecapaciteit weggehaald bij consumentgerichte producten en toegewezen aan deze hoogwaardige AI-chips .

Recente rapporten geven aan dat tot 70% van alle geheugenchips die in 2026 wereldwijd worden geproduceerd, bestemd is voor AI-datacenters . Dit is een structurele verschuiving, geen tijdelijk dipje. SK Hynix heeft gewaarschuwd dat het tekort mogelijk tot na 2030 aanhoudt , en analisten merken op dat Samsung, SK Hynix en Micron nu meer dan 95% van de wereldwijde DRAM-productie controleren, wat hen buitengewone prijszettingsmacht geeft .

Tim Cooks waarschuwing: de '100-jarige overstroming'

Het meest veelzeggende teken dat deze crisis een nieuw niveau heeft bereikt, kwam van Apple – een bedrijf beroemd om zijn beheersing van de toeleveringsketen. Tijdens Apples Q3 2026-earningscall op 30 juli 2026 – Cooks laatste call als CEO voordat hij op 1 september het stokje overdraagt aan John Ternus – gaf de vertrekkende CEO een duidelijke waarschuwing.

Cook omschreef de geheugenkostensituatie van Apple als een "100-jarige overstroming", een term die hij volgens eigen zeggen in meer dan 40 jaar in de consumentenelektronica nog nooit had gebruikt .

Apple had in juni al "met tegenzin de prijzen verhoogd" van Macs en iPads, en Cook waarschuwde dat de geheugenkosten in het huidige kwartaal verder zouden stijgen . Hij zei dat Apple "aan het scharrelen was op het gebied van toelevering" en dat de beperkingen het moeilijker zouden maken om de geavanceerde processors te krijgen die het bedrijf nodig heeft . De markt reageerde hard: het aandeel Apple daalde met 10% na de earningscall .

Cook waarschuwde al maanden voor de stijgende geheugenkosten. In april 2026 vertelde hij analisten dat de geheugenkosten "een toenemende impact" op het bedrijf zouden hebben . In juni zei hij tegen de Wall Street Journal dat prijsstijgingen "onvermijdelijk" waren . De zomer van 2026 maakte duidelijk dat zelfs 's werelds meest waardevolle bedrijf de AI-gedreven geheugencrisis niet kon ontlopen.

Apples wanhopige draai naar CXMT – en de afwijzing

Geconfronteerd met de historische kostendruk, volgde Apple een buitengewone en controversiële strategie: het probeerde geheugenchips te kopen van een op de zwarte lijst staande Chinese leverancier.

De lobbypoging: Vanaf eind juni 2026 lobbyde Apple bij de Trump-regering voor toestemming om DRAM-geheugenchips te kopen van ChangXin Memory Technologies (CXMT), een Chinese fabrikant op de Pentagon's Section 1260H militaire-bedrijven zwarte lijst . Apple was niet wettelijk verboden om van CXMT te kopen – de zwarte lijst beperkt alleen Defensiecontracten – maar het bedrijf wilde formele garanties dat CXMT niet op de strengere Entity List zou worden geplaatst, wat een bestaand leveringscontract van de ene op de andere dag onhoudbaar zou maken . Volgens Reuters sprak Tim Cook persoonlijk met Witte Huis-functionarissen . Apple begon ook met het testen van CXMT DRAM voor apparaten die in China worden verkocht, zo meldde de Financial Times .

Politieke terugslag: De lobbypoging leidde onmiddellijk tot tweepartijdige kritiek. Een groep Amerikaanse senatoren stuurde een brief aan Apple waarin het bedrijf werd gewaarschuwd af te zien van pogingen om chips te kopen van op de zwarte lijst staande Chinese leveranciers, met het argument dat de iPhonemaker het risico liep afhankelijk te worden van een Amerikaanse tegenstander . De senatoren gaven Apple een deadline van 21 augustus om zich te verbinden tot het vermijden van CXMT- en YMTC-componenten .

De afwijzing: In een laatste ironische wending stortte het plan niet in door de Amerikaanse politiek, maar door de marktdynamiek waaraan Apple probeerde te ontsnappen. Volgens een rapport van 5 augustus 2026 had Apple prijzen onderhandeld voor mobiele DRAM-producten – waaronder het LPDDR5X-geheugen dat in iPhones wordt gebruikt – maar CXMT wees Apples verzoek om lagere prijzen af . Te midden van een krappe wereldwijde aanvoer, die de prijszettingsmacht van elke fabrikant versterkte, zocht CXMT naar voorwaarden die vergelijkbaar waren met of hoger lagen dan die van Samsung en SK Hynix . De Chinese leverancier had geen enkele prikkel om kortingen te geven toen al zijn capaciteit feitelijk al voorverkocht was.

Vooruitzichten: wat gaat er komen

De meeste analisten verwachten dat het DRAM-tekort minstens tot 2027 aanhoudt. Volgens Nikkei Asia verhogen toonaangevende Amerikaanse en Zuid-Koreaanse leveranciers hun DRAM-output in een tempo dat tegen 2027 slechts aan ongeveer 60% van de vraag zou voldoen, waardoor er een enorme kloof tussen vraag en aanbod ontstaat . Zelfs wanneer nieuwe fabriekscapaciteit van Micron (in Taiwan en Idaho) en een mogelijke vierde DRAM-speler online komt, zal de productie pas tegen eind 2027 betekenisvol toenemen .

Voor consumenten en bedrijven is de boodschap duidelijk: het tijdperk van goedkoop, overvloedig geheugen is voorbij, althans voorlopig. Verwacht de komende tijd hogere prijzen voor nieuwe laptops, telefoons en datacenterhardware – en onthoud dat zelfs Apple, met al zijn macht, er geen gemakkelijke uitweg uit heeft kunnen vinden.