De Vietnamese partijleider en president To Lam vertrok op 19 oktober vanuit Hanoi voor een zesdaagse reis naar Denemarken, de Europese Unie en België. Zijn vrouw, Ngo Phuong Ly, en een hoge delegatie vergezelden hem. De reis volgt op de ondertekening van een afzonderlijk vrijhandelsakkoord met de Europese Vrijhandelsassociatie (EFTA) en valt samen met een oproep van Human Rights Watch aan Europese leiders om de mensenrechtensituatie in Vietnam aan de orde te stellen.
3
8
17
4
Bezoeken aan Denemarken, de EU en België
Het programma van 19 tot en met 24 oktober bestaat uit een staatsbezoek aan Denemarken en officiële bezoeken aan de EU en België. De uitnodigingen kwamen van de Deense koning Frederik X en koningin Mary, voorzitter van de Europese Raad António Costa en de Belgische premier Bart De Wever.
8
9
Een voormalige Vietnamese ambassadeur omschreef het bezoek aan Denemarken als het eerste bezoek daar van de hoogste partij- en staatsleider van Vietnam sinds de landen een alomvattend strategisch partnerschap aangingen. Vietnamese berichtgeving presenteert de reis als een kans om de onderlinge banden te verdiepen en samenwerking te verkennen op onder meer het gebied van handel, investeringen, groene groei en duurzame ontwikkeling.
10
36
De reis heeft dus zowel een diplomatieke als een economische agenda. Het EFTA-akkoord, dat de dag vóór To Lams vertrek werd ondertekend, is daar wel relevante context bij, maar moet niet worden verward met het programma van zijn bezoeken. EFTA en de EU zijn verschillende verbanden; de beschikbare berichtgeving stelt niet dat het akkoord formeel onderdeel was van de bezoeken.
Wat het EFTA-akkoord inhoudt
Vietnam ondertekende op 18 oktober in Hanoi een vrijhandelsakkoord met de vier EFTA-landen: Noorwegen, Zwitserland, IJsland en Liechtenstein. Dat gebeurde één dag voor het vertrek van To Lam.
17
19
3
De onderhandelingen begonnen in 2012 en liepen in 2018 vast, volgens berichtgeving over het akkoord. Een ander verslag meldt dat ze in 2025 werden hervat.
26
28 Zodra het akkoord in werking treedt, zullen de EFTA-landen importtarieven op Vietnamese industriële producten en visserijproducten afschaffen. Daarnaast zouden de tarieven op meer dan 98 procent van de Noorse export naar Vietnam binnen zeven jaar na de inwerkingtreding verdwijnen.
19
23
Dat zijn afspraken en verwachtingen, geen aanwijzing dat de tariefwijzigingen al van kracht zijn. Het akkoord past in de bredere economische toenadering tussen Vietnam en Europa, maar is een afzonderlijke overeenkomst met een eigen invoeringstraject.
Mensenrechten op de Europese agenda
Human Rights Watch (HRW) riep Denemarken, België en de EU op om To Lam tijdens de bezoeken aan te spreken op concrete verbeteringen van de mensenrechtensituatie in Vietnam. Voorafgaand aan de reis stuurde de organisatie ook brieven aan Deense en EU-leiders, met zorgen over repressie en arbeidsrechten.
2
4
5
In die brieven stelt HRW dat aanhoudende mensenrechtenschendingen in strijd zijn met internationale verplichtingen van Vietnam en met toezeggingen in afspraken met de EU. Dat zijn de aantijgingen en oproepen van de organisatie. De beschikbare berichtgeving biedt onvoldoende onderbouwing om de specifieke aantallen gevangenen, arrestaties en veroordelingen uit de oorspronkelijke vraag te bevestigen.
4
5
De reis brengt daarmee twee prioriteiten samen: politieke en economische banden versterken, en bepalen of Europese leiders mensenrechten onderdeel maken van hun gesprekken. Het EFTA-akkoord geeft context aan Vietnams handelsrelaties met Europa, maar staat los van de bezoeken en moet nog in werking treden.
2
17
23