Vietnam grijpt noodmaatregelen voor kolenimport nu Indonesië staatsmonopolie invoert

Het Vietnamese ministerie van Industrie en Handel (MOIT) heeft op 16 juni 2026 een spoedoverleg gehouden onder leiding van vice-minister Nguyen Hoang Long en een reeks richtlijnen uitgevaardigd als antwoord op het acute risico van een tekort aan importkolen voor de elektriciteitsproductie. De aanleiding was het nieuwe staatsmonopolie op kolenexport in Indonesië via PT Danantara Sumberdaya Indonesia (DSI), dat op 1 juni 2026 van kracht werd, en de instabiliteit in het Midden-Oosten. Dit alles speelt tegen de achtergrond van een structureel tekort aan eigen kolen: de Vietnamese productie daalde in de eerste vijf maanden van 2026 met 4,2 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder, terwijl het land dit jaar 17 tot 19 miljoen ton importkolen nodig heeft voor de stroomproductie.

Diplomatieke stap: een brief aan Jakarta

De minister van het MOIT heeft een officiële brief gestuurd aan de Indonesische minister van Energie en Minerale Grondstoffen. Daarin vraagt Vietnam印尼 om de kolenexport naar Vietnam te blijven faciliteren en de exportvolumes in 2026 en de jaren daarna te handhaven. Ook wordt erop aangedrongen dat Indonesië de uitvoering van reeds gesloten kolenkoopovereenkomsten tussen bedrijven uit beide landen prioriteit geeft .

Operationele opdrachten voor kolenimporteurs en stroomproducenten

1. Dringende herziening van alle lopende kolenimportcontracten – importeurs moeten actief contact opnemen met leveranciers om de status van de contractuitvoering, de leveringsschema's en mogelijke risico's te achterhalen .

2. Ontwikkeling van gedetailleerde noodplannen voor scenario's waarin de traditionele importbronnen wegvallen .

3. Diversificatie van kolenimportbronnen om de afhankelijkheid van een beperkt aantal traditionele leveranciers te verminderen. Indonesië, Australië en Rusland zijn samen goed voor meer dan 86 procent van de Vietnamese kolenimport .

4. Actief zoeken naar stabiele, langetermijnleveranciers met geschikte kwaliteitskenmerken om het risico op leveringsonderbrekingen voor de stroomproductie te voorkomen .

5. Bestuderen en toepassen van passende inkoopcontractstructuren met risicobeperkende clausules die de gecontracteerde volumes en prioritaire leveringsrechten waarborgen .

6. Proactief contact zoeken met de overheid – het MOIT, de Vietnamese handelskantoren in het buitenland en diplomatieke missies staan klaar om bedrijven te helpen bij het leggen van contacten met geschikte nieuwe partners .

Alle betrokken partijen kregen ook de opdracht om eerdere richtlijnen van de regering, de premier en het MOIT met betrekking tot het veiligstellen van primaire brandstoftoevoer voor de elektriciteitsproductie strikt te blijven uitvoeren .

Waarom dit ertoe doet: de Vietnamese kolenschaarste en de Indonesische schok

De jaarlijkse kolenbehoefte van Vietnam bedraagt meer dan 80 miljoen ton, maar de binnenlandse capaciteit is slechts 40 à 45 miljoen ton per jaar. Dit structurele tekort was de reden voor het MOIT-overleg . Het land heeft in 2026 17 tot 19 miljoen ton importkolen nodig voor de stroomproductie, oftewel 20 tot 22 procent van de totale kolenbehoefte .

Indonesië is met afstand de grootste kolenleverancier van Vietnam. Het nieuwe exportregime via PT Danantara Sumberdaya Indonesia (DSI) is op 1 juni 2026 van start gegaan op basis van Government Regulation No. 24/2026 . In dit systeem moet alle export van kolen, palmolie en ferrolegeringen uiteindelijk via DSI verlopen. Volledige invoering is uiterlijk op 1 januari 2027 voorzien . Tijdens de overgangsperiode (1 juni tot 31 augustus 2026) mogen mijnbouwbedrijven nog onder bestaande contracten werken, maar moeten ze alle transacties melden bij DSI . Vanaf 1 september 2026 moet DSI de belangrijkste exporteur worden .

Indonesische kolenmijnbouwers hebben gewaarschuwd dat kopers door de onzekerheid van het nieuwe beleid hun toevlucht kunnen zoeken tot andere herkomstlanden .

De bredere context van de energieveiligheid

Het MOIT-overleg van 16 juni volgt op eerdere acties van de regering om de brandstoftoevoer veilig te stellen. Op 5 maart 2026 gaf vice-premier Bùi Thanh Sơn de ministeries en staatsenergiebedrijven de opdracht noodplannen op te stellen vanwege het oplopende conflict in het Midden-Oosten . Op 10 maart 2026 vaardigde het MOIT richtlijn 06 uit, die vraagt om integrale oplossingen voor de levering van aardolie, elektriciteit en kolen . Vietnam activeerde ook een monitoring- en vroegwaarschuwingssysteem voor de binnenlandse brandstoftoevoer op 5 maart 2026 .

In april 2026 gaf de premier opdracht om de stroomimport uit Laos te verhogen en drijvende krachtcentrales te bestuderen om tekorten, met name in Noord-Vietnam, te voorkomen .

Bronnen

De feiten zijn rechtstreeks afkomstig uit het Engelstalige officiële verslag van de bijeenkomst van 16 juni, dat het MOIT op 17 juni 2026 publiceerde , aangevuld met onafhankelijke berichtgeving over de Indonesische DSI-beleidsuitrol en de bredere maatregelen voor energieveiligheid van Vietnam .