Van Google Maps naar de 390 miljoen jaar oude Uhackatik-inslagstructuur in Quebec

Een cirkel op een online kaart is hooguit een aanwijzing. Bij de Uhackatik-structuur in de afgelegen Côte-Nord-regio van Quebec leidde die aanwijzing wel tot een geologische ontdekking. Na kaartenonderzoek, veldwerk en analyses van gesteentemonsters wijzen de gegevens op een inslagstructuur van ongeveer 25 kilometer breed, ontstaan rond 390 miljoen jaar geleden. 12

Een opvallende ring tijdens het plannen van een kampeertrip

De Franse amateurastronoom Joël Lapointe bekeek in 2024 satellietbeelden en online kaarten ter voorbereiding op een kampeertrip naar Côte-Nord. In de buurt van Lake Marsal zag hij een ongebruikelijk ronde landschapsvorm. Hij vermoedde dat de depressie met een inslag door een hemellichaam te maken kon hebben en nam contact op met deskundigen in Europa en Noord-Amerika. 1

Daarmee kwam het gebied rond Lake Marsal op de radar als mogelijke inslagstructuur. Op Landsat-beelden is de subtiele cirkelvormige omtrek eveneens zichtbaar; het meer ligt dicht bij het middelpunt. 1

Een ronde vorm is nog geen krater

Satellietbeelden kunnen een onderzoek starten, maar leveren geen sluitend bewijs. Vulkanisme, tektonische processen en erosie kunnen namelijk ook min of meer ronde structuren vormen.

Onderzoekers bekeken daarom eerst geologische kaarten, hoogtegegevens en al beschikbare monsters. Tijdens een speciaal veldonderzoek in oktober 2025, waaraan planetaire geoloog Gordon Osinski van Western University deelnam, werd sterker fysiek bewijs gevonden. 2

Breekkegels als kenmerk van een zware inslag

In het centrale deel van de structuur trof het team in Grenville-bodembergente breekkegels (shatter cones) aan van enkele tientallen centimeters groot. Dit zijn kegelvormige patronen in gesteente die ontstaan wanneer extreem krachtige schokgolven door de rots trekken. Ze gelden als bijzonder overtuigend, met het blote oog herkenbaar bewijs van een inslag. 12

Ook werd de nabijgelegen Marsal Breccia opnieuw geïnterpreteerd. Deze formatie was eerder als vulkanisch materiaal beschreven, maar wordt nu gezien als door de inslag gesmolten gesteente. De laag kan tot ongeveer 50 meter dik zijn, heeft zuilvormige scheuren en bevat brokstukken van het onderliggende gesteente. Dat sluit aan bij het bewijs van de breekkegels. 2

Datering wijst op ongeveer 390 miljoen jaar

Metingen aan georiënteerde boorkernen wijzen op een ouderdom van circa 390 miljoen jaar, binnen een bandbreedte van 370 tot 400 miljoen jaar. Voorlopige loodisotoopgegevens uit zirkonen leveren daarnaast een compatibele jongste ouderdom op van ongeveer 350 tot 400 miljoen jaar. Samen ondersteunen die analyses een inslag in het Devoon, rond 390 miljoen jaar geleden. 2

Volgens de wetenschappelijke samenvatting van het team bevestigt de volledige set gegevens een inslag met zeer hoge snelheid die een structuur van circa 25 kilometer doorsnee vormde. 2

De naam Uhackatik en de formele erkenning

Na overleg met de Innu Council of Ekuanitshit kozen de onderzoekers de naam Uhackatik voor de structuur. 28

De onderzoekers beschouwen de inslagherkomst als in wezen bevestigd. De opname in officiële catalogi is echter afhankelijk van beoordeling door een commissie van de Meteoritical Society, de internationale wetenschappelijke organisatie op dit terrein. De zorgvuldigste formulering is daarom dat het bewijs zeer sterk is en dat formele erkenning nog volgt. 8

Van publieke observatie naar wetenschappelijke bevestiging

Het verhaal van Uhackatik laat zien hoe een oplettende waarneming uit het publiek en professioneel onderzoek elkaar kunnen aanvullen. Lapointe bewees niet met Google Maps dat er een inslagkrater lag; hij zag een patroon dat nader onderzoek verdiende en meldde het aan de juiste deskundigen.

De bevestiging kwam vervolgens uit het gesteente: schoksporen, een nieuwe geologische duiding en dateringsonderzoek veranderden een ongewone cirkel bij Lake Marsal in een van de opvallendste oude inslagstructuren van Canada. 12