Hoe een uitdrogende Donau kerncentrales, autofabrieken en de scheepvaart lamlegde

Roemenië’s uitzonderlijke maatregel: de Donau opblazen

Roemenië moest eind juli beide reactoren van de Cernavodă-kerncentrale stilzetten omdat de Donau te laag stond voor koeling – de eerste keer dat laag water beide eenheden tegelijk dwong te stoppen . Op 3 augustus liet de Roemeense marine een rotsformatie in de rivierbedding op de Bala-tak opblazen, om meer koelwater naar de nog werkende reactor te leiden . Ze maakten ook plannen om met stenen volgeladen schepen af te zinken om de waterstroom verder te sturen . Bij de operatie werd 180 kg explosieven gebruikt . Roemenië riep voor de hele maand augustus de noodtoestand uit .

Auto-industrie komt tot stilstand: Dacia en Ford stoppen productie

Premier Ilie Bolojan maakte op 3 augustus bekend dat Dacia (van Renault) en Ford vrijwillig de productie in hun Roemeense fabrieken hadden stilgelegd tot 19 augustus, om het stroomverbruik te drukken . Hiermee bespaarden ze circa 200 MW op het nationale stroomnet . De regering sprak ook met andere grootverbruikers af dat ze in de avondpiekuren vrijwillig minder stroom zouden gebruiken . Het stilvallen van de productie trof populaire modellen als de Dacia Duster en Bigster, en de Ford Puma en Transit Courier .

Servië’s waterkracht stort in

Servië’s grootste waterkrachtcentrale, Djerdap 1 aan de Donau, zag haar opbrengst op 25 juli terugvallen tot slechts een derde van het normale dagelijkse niveau . Begin augustus waren de twee grootste centrales, Djerdap I en II, nog maar goed voor 20% en 30% van hun normale output . Normaal leveren deze centrales zo’n 18% van Servië’s stroom .

Scheepvaart op Donau en Rijn ontregeld

De lage waterstanden verlamden ook de vrachtscheepvaart op de Donau: schepen liepen vast en het goederenvervoer over de hele rivier – door Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Servië, Kroatië en Roemenië – werd sterk beperkt . Ook de Rijn had te lijden onder krimpende waterstanden, wat het vervoer van kolen, chemicaliën en containers per schip bemoeilijkte en de winsten van bedrijven onder druk zette .

Overleg in Brussel

De crisis leidde tot spoedoverleg in de Europese Commissie over een gecoördineerde regionale aanpak. De gelijktijdige verstoringen van energie, industrie en transport in meerdere EU-lidstaten legden volgens verschillende bronnen het gebrek aan noodplannen voor klimaatgedreven waterschaarste bloot . De Commissie voerde overleg met de getroffen hoofdsteden over noodhulp en crisiscoördinatie .

De kernoorzaak: een klimaatgebeurtenis, geen technisch defect

De crisis was het gevolg van een extreme klimaatgebeurtenis: aanhoudende hoge temperaturen en weken zonder noemenswaardige regenval in een groot deel van Centraal- en Oost-Europa, die de Donau reduceerde tot het laagste peil in meer dan vijftig jaar . In Boedapest stond het waterpeil op zo’n 10 cm (4 inch), ver onder het vorige record van 33 cm (13 inch) uit 2018 . Eén enkele waterweg – die koelwater levert aan kerncentrales in twee landen, grote waterkrachtdammen aandrijft en een cruciale industriële scheepvaartroute is – werd zo de achilleshiel van de energievoorziening en economie van een hele regio.