| Infectieziekte | Voornaamste transmissieroute | Kernpunten voor de verpleegkundige infectiepreventie |
|---|---|---|
| Mazelen (Measles) | Luchtweg (airborne). CDC stelt dat mazelen Luchtweg- + Standaardmaatregelen vereist . | Hoogste alarmniveau. Bij vermoeden: meteen een chirurgisch mondneusmasker, snelle triage naar luchtwegisolatie/onder druk. CDC: Luchtweg- + Standaardmaatregelen tot 4 dagen na begin huiduitslag, bij immuungecompromitteerden de gehele ziekteperiode . Niet-immune zorgmedewerkers mogen de kamer niet betreden . Controleer MMR-immuniteitsstatus van medewerkers, snelle contactopsporing, bescherm zwangeren, immuungecompromitteerden en zuigelingen jonger dan 1 jaar. De lokale gezondheidsautoriteiten adviseren reizigers naar gebieden met mazelenuitbraken om contact met niet-immune personen te vermijden en bij symptomen een mondneusmasker te dragen en een arts te raadplegen . |
| Mpox (apenpokken) | Contact. Risicobeoordeling staat centraal; bij vermoeden in de zorg direct infectiepreventiemaatregelen nemen . | Bij vermoeden: direct het infectiepreventieteam waarschuwen, eenpersoonskamer, PBM bij betreden van de kamer. CDC: plaats patiënt in eenpersoonskamer, gebruik PBM bij betreden . Essentieel: bedek huidlaesies, vermijd gedeeld beddengoed/handdoeken, vervuild linnen veilig verwerken. Nazorg na blootstelling: vaccinatie/medisch toezicht volgens lokaal en instellingsbeleid . |
| Hand-mond-voetziekte (HFMD) | Contact. Vaak veroorzaakt door enterovirussen, met name bij kinderen . | Let op clusters op scholen, kinderdagverblijven en kinderafdelingen. De lokale gezondheidsautoriteiten melden dat de activiteit in nabijgelegen regio’s zoals Guangdong, Japan en Zuid-Korea in mei 2026 seizoensgebonden toeneemt . Infectiepreventie: Contact- + Standaardmaatregelen, strikte handhygiëne, omgevingsreiniging, desinfectie van speelgoed, handen wassen na toiletbeurt/verschonen. De lokale overheid adviseert handen wassen met water en zeep; alcoholhandgel is niet effectief tegen sommige virussen . Bij koorts, mondzweren of blaasjes aan handen/voeten: volgens school- of instellingsbeleid thuisblijven . |
| COVID-19 | Luchtweg/druppel. Triage bij luchtwegsymptomen; op basis van risicobeoordeling bepalen of Transmission-Based Precautions nodig zijn . | Risicogebaseerd beslissen over Druppel-/Luchtweg- + Contactmaatregelen. Transmission-Based Precautions worden toegevoegd aan Standard Precautions voor patiënten die mogelijk besmet zijn met bepaalde ziekteverwekkers . Bij hoogrisicoprocedures: passend PBM op basis van risico. Combineer met Standard Precautions zoals handhygiëne, omgevingsreiniging en het minimaliseren van blootstelling aan bloed en lichaamsvloeistoffen . In verpleeghuizen, algemene interne afdelingen, oncologie-/nefrologie-/IC-afdelingen: lagere drempel voor triage, testen en ziekteverlof voor medewerkers . |
| Seizoensgriep (Influenza) | Luchtweg/druppel. Behandeling via triage bij luchtweginfecties + Druppel- + Standaardmaatregelen . | |
| Dengue (knokkelkoorts) | Muggenoverdraagbaar. Beoordeling bij koorts met reisanamnese; in de zorg doorgaans starten met Standaardmaatregelen, aangevuld met muggenpreventie en melding . | De focus ligt niet op gewone contactisolatie, maar op muggenpreventie en melding. De lokale overheid waarschuwt reizigers in de zomervakantie voor infectieziekten . Voorkom dat een koortsende patiënt opnieuw wordt gestoken, vraag naar reisanamnese, meld aan de volksgezondheid, verwijder stilstaand water en neem muggenwerende maatregelen op de afdeling . |
| Chikungunya | Muggenoverdraagbaar. Beoordeling bij koorts met reisanamnese; in de zorg doorgaans starten met Standaardmaatregelen, aangevuld met muggenpreventie en melding . | Zelfde principe als dengue: Standaardmaatregelen zijn voldoende, maar zorg voor muggenpreventie, reisanamnese, melding en vectorbestrijding . Bij koorts, gewrichtspijn of huiduitslag: beoordeling en melding volgens lokale volksgezondheids- en instellingsprocedures . |
| Waterpokken (Varicella) | Luchtweg en contact. CDC Appendix A vereist de juiste Transmission-Based Precautions voor waterpokken . | Bij vermoeden: Luchtweg- + Contact- + Standaardmaatregelen, bij voorkeur een onderdrukruimte of geschikte isolatie . Niet-immune zwangeren, immuungecompromitteerden, pasgeborenen en niet-gevaccineerden hebben speciale bescherming nodig . |
| Voedsel-/watergerelateerde gastro-enteritis, voedselvergiftiging | Fecaal-oraal, via verontreinigde omgeving en bij de zorg voor braakende/diarree hebbende patiënten . |
Eerste prioriteit: Mazelen, Waterpokken
Beide vereisen alertheid op luchtwegrisico; mazelen vraagt specifiek om Luchtweg- + Standaardmaatregelen; een vermoedelijke patiënt mag niet in de gewone wachtruimte verblijven .
Tweede prioriteit: Mpox, Hand-mond-voetziekte, Gastro-enteritis
Vooral Contactmaatregelen, handhygiëne, omgevingsreiniging, verwerking van linnen/verontreinigd materiaal en nazorg na blootstelling; bij vermoeden van mpox direct het infectiepreventieteam waarschuwen, eenpersoonskamer en PBM bij betreden .
Derde prioriteit: COVID-19, Griep
Patiënten met luchtwegklachten vroeg een mondneusmasker geven, snel triëren en op basis van risico de juiste Transmission-Based Precautions toevoegen aan Standard Precautions .
Vierde prioriteit: Dengue, Chikungunya
In de zorg ligt de nadruk op reisanamnese, muggenpreventie, melding en voorkomen dat de patiënt tijdens de koortsperiode opnieuw wordt gestoken; niet alleen afhankelijk van isolatie op de kamer .
Algemene principes
Standard Precautions omvatten handhygiëne, omgevingsreiniging en -desinfectie, injectie- en medicatieveiligheid, risicogebaseerd gebruik van PBM en het minimaliseren van blootstelling aan bloed en lichaamsvloeistoffen . Transmission-Based Precautions worden toegevoegd aan Standard Precautions wanneer een specifieke infectie wordt vermoed of bevestigd .
| Meestal Druppel- + Standaardmaatregelen. Bij koorts en luchtwegklachten: direct mondneusmasker, triage, handhygiëne en hoesthygiëne . Hoogrisicopatiënten: ouderen, jonge kinderen, zwangeren en chronisch zieken. Vaccinatie, ziekteverlof voor medewerkers en monitoring van uitbraken in instellingen volgens lokaal en instellingsbeleid . |
| Bij een uitbraak op de afdeling: direct Contactmaatregelen versterken, handhygiëne, omgevingsdesinfectie, correcte verwerking van braaksel/ontlasting, patiënt cohorten en personeelsroosters aanpassen . Bij collectief braken/diarree in instellingen of scholen: melden volgens instellings- en volksgezondheidsprocedures . |