Wat doen coöperatieve en competitieve bordspellen met het gedrag van kleuters?

Verrassende uitkomsten

Uit de resultaten bleek dat het type bordspel géén effect had op de mate van coöperatief, prosociaal of antisociaal gedrag dat kleuters na afloop lieten zien. Samenwerken in een spel leidde dus niet automatisch tot meer behulpzaamheid, en een potje strijden maakte kinderen niet per se asocialer .

Wat wél opviel: na een competitief spel vertoonden kinderen onderling méér competitief gedrag dan na een coöperatief spel . Ze waren dus meer gericht op onderling presteren. Tegelijkertijd riepen beide speltypen in gelijke mate coöperatieve en prosociale reacties op .

Dit nuanceert het vaak gedragen idee dat competitieve spellen per definitie slecht zijn voor jonge kinderen en coöperatieve spellen juist altijd sociaal wenselijk gedrag bevorderen.

Wat betekent dit voor ouders en leerkrachten?

De studie laat zien dat bordspellen – of ze nu coöperatief of competitief zijn – een natuurlijke oefensituatie bieden voor sociale interactie en impulsbeheersing. Kinderen moeten leren wachten op hun beurt, omgaan met winst en verlies, en reageren op het gedrag van anderen . De onderzoekers suggereren dat de sociale context van het spel (de groepsdynamiek, de begeleiding) mogelijk meer invloed heeft dan het speltype zelf .

De Zweedse studie onderstreept ook dat het loont om verder te kijken dan simpele tegenstellingen. Dat een bordspel draait om een gezamenlijk doel of een winnaar, is maar één ingrediënt in een complex sociaal samenspel.

De oorspronkelijke publicatie

Eriksson, M., Kenward, B., Poom, L., & Stenberg, G. (2021). The behavioral effects of cooperative and competitive board games in preschoolers. Scandinavian Journal of Psychology, 62(3), 355–364. DOI: 10.1111/sjop.12708.

Kanttekeningen

• De steekproef was relatief klein (65 kinderen) en de onderzoeksperiode beperkt tot zes weken. De auteurs geven zelf aan dat het instrument om competitief gedrag te meten minder betrouwbaar bleek .
• De resultaten zeggen iets over gedrag direct na het spelen; over de langetermijneffecten van herhaaldelijk spelgedrag is meer onderzoek nodig .
• Eerder onderzoek met grotere groepen en andere spellen vond wél sterkere verbanden tussen coöperatief spel en meer delen of minder agressie . Context blijft dus een belangrijke factor.