Trump zet in op verkoop F-35’s aan Turkije: juridische hindernissen en verzet Netanyahu

Trump’s poging om het verbod terug te draaien en de NAVO-top van juli 2026

Tijdens de NAVO-top van juli 2026 in Ankara gaf president Trump aan dat hij geneigd was Turkije weer toe te laten tot het F-35-programma. In een gezamenlijk optreden met de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan zei Trump dat hij de CAATSA-sancties die aan Turkije waren opgelegd vanwege de S-400-aankoop, zou opheffen. Hij verklaarde: "We gaan de sancties opheffen... We willen bondgenoten niet straffen" . Meerdere media berichtten dat Trump’s koerswijziging werd ingegeven door zijn visie dat Turkije een betrouwbaardere NAVO-partner is dan sommige traditionele Europese bondgenoten .

Netanyahu’s publieke verzet en waarschuwing

Enkele uren nadat Trump zich openlijk had uitgesproken voor de verkoop, zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in een interview met CNN dat hij tegen de deal was. Hij waarschuwde dat de overeenkomst "het machts-evenwicht in het Midden-Oosten zou vernietigen" en zei: "Ik vind niet dat ze F-35’s of motoren zouden moeten krijgen" . Israël, het enige land in de regio dat de F-35 bezit, beschouwt de stealth-jager als zijn kern voor de kwalitatieve militaire voorsprong.

Trump’s woede op Netanyahu en de uitspraak "niemand vertelt mij wat"

Trump reageerde fel op Netanyahu’s kritiek. Volgens een Axios-rapport, dat zich baseert op twee Witte Huis-functionarissen, was Trump "pisnijdig" en vond hij dat Netanyahu "geen recht" had om zich over de deal uit te spreken . Op 27 juli zei Trump tegen verslaggevers: "Niemand vertelt mij wat we moeten verkopen," een directe afwijzing van Netanyahu’s bezwaren . Het conflict escaleerde verder toen minister van Defensie Pete Hegseth een geplande ontmoeting met Netanyahu over de F-35-kwestie afzegde .

De grote juridische hindernis: S-400 nog steeds in Turkije’s bezit

Ondanks Trump’s politieke steun voor de verkoop blijft er een groot juridisch obstakel bestaan. De Amerikaanse wet – met name de CAATSA-wetgeving en de NDAA-bepaling van senator James Lankford – verbiedt de overdracht van F-35’s aan Turkije, tenzij Ankara zijn S-400-systeem en bijbehorende apparatuur verwijdert en zich ertoe verbindt geen vergelijkbare Russische systemen in de toekomst aan te schaffen . Medio 2026 beschikt Turkije nog steeds over de S-400, al meldde de Wall Street Journal dat Ankara onderzoekt of het systeem kan worden afgestoten om de weg vrij te maken voor de F-35’s .

Brief van het State Department aan het Congres (22 juli 2026)

Op 22 juli 2026 stuurde het Bureau of Legislative Affairs van het State Department een brief aan afgevaardigde Wesley Bell (D-MO), waarin stond dat Turkije "nog niet aan de voorwaarden" had voldaan die de wet vereist om terug te keren in het F-35-programma . In de brief werd expliciet bevestigd dat de wettelijke vereisten – waaronder de verwijdering van de S-400 en volledige naleving van CAATSA – ongewijzigd blijven . Deze formele vaststelling betekent dat, zelfs als de president onmiddellijk actie zou willen ondernemen, de uitvoerende macht zelf heeft erkend dat Turkije momenteel niet aan de wettelijke vereisten voor de verkoop voldoet.

Samenvatting van de huidige stand van zaken

De kern: Trump heeft een sterke politieke wil getoond om Turkije’s toegang tot de F-35 te herstellen en is begonnen met het opheffen van CAATSA-sancties, maar Turkije’s voortdurende bezit van het S-400-systeem blijft het beslissende juridische obstakel. De brief van het State Department van 22 juli aan het Congres bevestigt formeel dat Ankara momenteel niet voldoet aan de wettelijke voorwaarden om terug te keren in het programma, en het Congres heeft tweepartijdige weerstand getoond tegen het laten vallen van die vereisten . Een F-35-overdracht kan pas plaatsvinden als Turkije de S-400 verwijdert of het Congres de wet wijzigt.