EU's 21e sanctiepakket tegen Rusland: HTX, bevriezing olieprijsplafond en aanpak schaduwvloot uitgelicht

De EU heeft het transactieverbod ook uitgebreid naar 14 crypto-gerelateerde dienstverleners uit Georgië, Panama, de Verenigde Arabische Emiraten, de Marshalleilanden, Kirgizië en Wit-Rusland .

Een nieuw instrument stelt de EU in staat een volledig derdelandenverbod voor crypto-assetdiensten op te leggen. Hiermee kan Brussel elke transactie tussen een EU-operator en een crypto-provider die door Rusland wordt gebruikt, verbieden als het gastland de omzeiling van sancties faciliteert .

Daarnaast zijn er vier toevoegingen gedaan die het grensoverschrijdende A7-betalingsnetwerk betreffen, inclusief nieuwe links naar Afrika. Dit netwerk wordt gebruikt om financiële sancties te omzeilen .

Financiële sancties

Volledige bevriezing van tegoeden is opgelegd aan 94 Russische financiële instellingen — vrijwel alle banken — de grootste enkelvoudige batch binnen het pakket . Meer dan 100 Russische banken zijn nu onderworpen aan transactieverboden, waaronder ontkoppeling van het internationale betalingssysteem SWIFT .

Ook vier banken uit derde landen (in Mongolië, Kirgizië en Russische bankdochterondernemingen in India) zijn aan de sanctielijst toegevoegd, net als de beurs van Moskou .

Bevriezing van het olieprijsplafond

De EU heeft het G7+-olieprijsplafond voor Russische ruwe olie bevroren op $44,10 per vat, waarbij de geplande automatische herziening is opgeschort tot 15 juli 2027 . De bevriezing was het centrale en meest omstreden onderdeel van het pakket.

De maatregel moest voorkomen dat Rusland zou profiteren van de stijgende wereldwijde olieprijzen als gevolg van de sluiting van de Straat van Hormuz. Zonder ingrijpen zou het prijsplafond onder het halfjaarlijkse aanpassingsmechanisme automatisch zijn gestegen naar ongeveer $58,50 per vat .

Eerdere voorstellen in juni 2026 overwogen al een bevriezing om Moskou windfall-winsten te ontzeggen. De maatregel werd pas na weken van onderhandelingen aangenomen, inclusief een Grieks veto over LNG-transport dat werd opgelost met een tijdelijke vrijstelling van twaalf maanden voor Griekse scheepvaartbedrijven .

Blacklisting van schepen (schaduwvloot)

Het pakket bevat nieuwe blacklistingen van schepen die deel uitmaken van de Russische 'schaduwvloot' — verouderde, vaak onverzekerde tankers die worden gebruikt om het olieprijsplafond te omzeilen. De EU heeft inmiddels in alle pakketten cumulatief meer dan 500 schaduwvlootschepen gesanctioneerd . Het 21e pakket voegt 41 schaduwvlootschepen toe aan de verboden op haven toegang en maritieme diensten .

De EU heeft ook de sanctiecriteria uitgebreid om het hele ecosysteem van de schaduwvloot aan te pakken, waaronder bunkerleveranciers, dienstverleners, havens en raffinaderijen die de Russische olie-export buiten het prijsplafondmechanisme faciliteren .

Visserijmaatregelen geschrapt

Het 21e pakket bevat geen nieuwe, op zichzelf staande visserijmaatregelen. In eerdere ontwerpen en in het voorstel van de Europese Commissie van juni 2026 waren wel beperkingen voor de Russische visserijsector opgenomen — zoals het targeten van Russische vissersvaartuigen en gerelateerde diensten — maar deze zijn tijdens de onderhandelingen voorafgaand aan de definitieve aanneming geschrapt . Het uiteindelijk aangenomen pakket richt zich op energie, financiën, crypto en handel.

Andere belangrijke maatregelen

• Energiesector: Uitgebreide transactieverboden voor oliehandelaren en tussenpersonen die betrokken zijn bij de verkoop van Russische ruwe olie en producten, plus nieuwe beperkingen voor LNG-tankers en olieraffinaderijen in Rusland en Wit-Rusland .
• Militair-industrieel complex: Uitgebreide exportcontroles en blacklistingen van entiteiten die het Russische leger voorzien van goederen voor tweeërlei gebruik, elektronica en gereedschapsmachines .
• Handelsmaatregelen: Aanvullende in- en uitvoerverboden op goederen die worden gebruikt in de Russische oorlogsproductie .
• Visum- en reisverboden: Nieuwe visumbeperkingen en inreisverboden gericht op Russisch militair personeel en functionarissen die betrokken zijn bij de oorlog in Oekraïne .