Viswanathan Anand interim-president van FIDE nadat EU-sankties Arkady Dvorkovich dwingen om opzij te stappen

De sancties omvatten een EU-reisverbod en een bevriezing van tegoeden. Omdat FIDE in Zwitserland is gevestigd, gelden onder het Zwitserse recht equivalente beperkende maatregelen . De rechtsgrondslag is EU-verordening 269/2014 en de Zwitserse "Ordonnance instituant des mesures en lien avec la situation en Ukraine" .

Oekraïnes minister van Jeugd en Sport, Matvii Bidnyi, verklaarde dat Dvorkovich "de belangen van het Kremlin behartigt terwijl hij de functie van voorzitter van de Internationale Schaakbond bekleedt" en "zijn positie consequent gebruikt om de verhalen van de agressorstaat te verspreiden en Rusland in de wereldwijde sport te legitimeren" .

De reactie van Dvorkovich: schorsing, geen ontslag

Dvorkovich gaf een officiële verklaring uit op de website van FIDE, waarin hij de sancties "onrechtmatig en oneerlijk" noemde en aankondigde dat hij de beslissing "met alle mogelijke middelen" via de rechter zou aanvechten .

Maar hij erkende ook een praktisch probleem: totdat er een formele gerechtelijke uitspraak is, zouden de sancties "de stabiele werking van FIDE kunnen belemmeren" . Daarom schorste hij vrijwillig de uitoefening van zijn bevoegdheden en taken als FIDE-voorzitter met onmiddellijke ingang, voor zolang hij onderworpen blijft aan sancties van de EU en Zwitserland .

De FIDE-Raad aanvaardde en bekrachtigde het besluit, waarbij specifiek werd bepaald dat Dvorkovich voor de duur van de sancties niet mag optreden als "détenteur de contrôle" (eigenaar, houder of controleur) van FIDE of haar activa .

Dit is geen formeel ontslag. Dvorkovich blijft slechts in naam FIDE-voorzitter, nadat hij alle rechten, plichten en bevoegdheden van het ambt heeft overgedragen .

Anands benoeming op grond van artikel 19.2

Het mechanisme voor de overdracht was al vastgelegd in de regels van FIDE. Volgens artikel 19.2 van het FIDE-handvest neemt de vicevoorzitter de rol over wanneer de voorzitter zijn bevoegdheden niet kan uitoefenen .

Viswanathan Anand was sinds 2022 vicevoorzitter van FIDE, samen met Dvorkovich gekozen . Als 15e wereldkampioen wordt Anand de eerste titelhouder die de bond leidt sinds Max Euwe in de jaren zeventig . Hij zal als interim-voorzitter optreden zolang Dvorkovich onderworpen blijft aan EU- en Zwitserse sancties .

De bredere context: FIDE's langdurige spanningen met Rusland

Dvorkovich' achtergrond maakte hem een onvermijdelijk doelwit. Als voormalig vicepremier van Rusland (2012–2018) en een nauwe medewerker van Vladimir Poetin werd hij in 2018 tot FIDE-voorzitter gekozen en in 2022 herkozen .

De EU was al maanden bezig met het bewerkstelligen van sancties tegen Dvorkovich. Al in februari 2026 bleek uit gelekste EU-documenten dat hij was opgenomen in ontwerpsanctiepakketten vanwege het "openlijk steunen van de annexatie van de Krim en het erkennen van de onafhankelijkheid van Donetsk en Loehansk" . In april 2026 werd hij na gerapporteerde lobbywerkzaamheden uit een eerder ontwerp verwijderd, maar uiteindelijk werd hij toch opgenomen in het 21e pakket .

Sinds de invasie in 2022 wordt FIDE voortdurend bekritiseerd vanwege het onderhouden van nauwe banden met het Russische schaakestablishment. Dvorkovich had weerstand geboden aan oproepen om de relatie van FIDE met Russische staatsfondsen te verbreken en had de deelname van Russische en Wit-Russische spelers onder neutrale vlag verdedigd, zij het onder restrictieve voorwaarden . Hij had ook publiekelijk verklaard dat hij zou aftreden als hij op een internationale sanctielijst zou worden geplaatst .

Conclusie

Anands overname is een direct, onmiddellijk gevolg van het 21e EU-sanctiepakket dat op Dvorkovich is gericht. Dvorkovich nam niet direct ontslag, maar schorste al zijn bevoegdheden om FIDE niet te destabiliseren, terwijl hij zwoer de sancties in de rechtbank aan te vechten. Anand, al vicevoorzitter, stapte in op grond van het FIDE-handvest en zal als interim-leider dienen voor de duur van de sancties.