AI drijft geen massale werkloosheid, maar verandert wél de reden voor ontslagen

ManpowerGroup komt onafhankelijk tot dezelfde conclusie. In het 'Human Edge 2026 Global Trends Report' staat dat, hoewel sommige banen kunnen verdwijnen, er veel meer zullen worden aangepast om menselijke sterke punten te combineren met AI-componenten . Uit eerdere gegevens van het bedrijf uit 2024 bleek dat 55% van de werkgevers juist een toename van het personeelsbestand verwacht door de adoptie van AI . Uit een Brits onderzoek bleek dat slechts 10% van de werkgevers AI gebruikt om het aantal medewerkers te verminderen .

Onafhankelijke bronnen bevestigen dit beeld:

• S&P Global's analyse uit 2026 meldt dat bedrijven bij de inzet van AI vooral prioriteit geven aan procesefficiëntie (64%) en productiviteit van medewerkers (59%), en veel minder aan het terugdringen van het personeelsbestand (24%) .
• Tussen 2022 en 2025 werden er wereldwijd 1,9 miljoen nieuwe AI-gerelateerde banen gecreëerd, volgens een whitepaper van Adecco Group .
• BCG voorspelt dat 50 tot 55% van de banen in de VS de komende 2 à 3 jaar door AI zal worden hervormd, niet geëlimineerd. Volledige vervanging door AI zal veel langzamer gaan; over vijf jaar zou slechts 10 tot 15% van de banen in de VS kunnen verdwijnen .
• Oxford Economics stelde in januari 2026 vast dat 'bedrijven hun werknemers niet op grote schaal lijken te vervangen door AI' .

Bedrijven gebruiken AI als excuus voor ontslagen — maar de echte oorzaken zijn anders

Ondanks het feit dat er geen bewijs is dat AI leidt tot massale baanverplaatsing, is het wel de belangrijkste reden die bedrijven noemen voor het schrappen van banen.

• In mei 2026 kondigden Amerikaanse werkgevers ongeveer 97.000 ontslagen aan; bijna 40% werd expliciet toegeschreven aan AI, volgens Challenger, Gray & Christmas .
• In het eerste kwartaal van 2026 lag het aantal ontslagen in de technologiesector op 78.557, waarbij 47,9% aan AI werd toegeschreven .

Wanneer directeuren en onderzoekers echter dieper graven, ontstaat een ander beeld:

• Adecco's CEO Denis Machuel wijst erop dat de echte redenen vaak anders liggen: slechte financiële resultaten, speculatieve hype rond AI en andere factoren. Slechts 1,4% van de ontslagen werknemers werd daadwerkelijk direct vervangen door AI .
• ManpowerGroup stelde in december 2025 dat zwakke vraag, economische tegenwind en een mismatch in vaardigheden meer schade aanrichten dan AI zelf .
• Uit een enquête van Harvard Business Review onder 1.006 wereldwijde directeuren (januari 2026) bleek dat ontslagen vaak worden gedreven door het potentieel van AI in plaats van de daadwerkelijke prestaties .
• S&P Global merkt op dat meer dan 90% van de managers meldde dat AI geen effect had op het personeelsbestand van hun bedrijf .

Het patroon is duidelijk: AI dient als een handig publiekelijk excuus voor ontslagen waarvan de diepere oorzaken financiële druk, herstructureringen en vaardigheidstekorten zijn.

De leiderschaps- en bijscholingscrisis

Zowel Adecco Group als ManpowerGroup wijzen op een groeiende kloof tussen AI-investeringen en de organisatorische capaciteit. Dit is misschien wel de meest urgente uitdaging voor bedrijven vandaag de dag.

Bevindingen van Adecco Group

Een onderzoek uit mei 2026 onder 2.000 topfunctionarissen in 13 landen wees uit:

• Er is een kloof van 15 procentpunten tussen het tempo waarin leiders AI omarmen en de perceptie van werknemers over die toekomst .
• Slechts 22% van de leiders heeft er veel vertrouwen in dat hun personeelsbestand voorbereid is op AI .
• Slechts 51% van de leiders is ervan overtuigd dat hun leidinggevende team voldoende AI-vaardigheden heeft om de risico's en kansen te begrijpen .
• LHH, de talentdivisie van Adecco, ontdekte dat AI de grootste vaardigheidskloof onder leidinggevenden is. Het aantal leidinggevende teams met een hoog verloop daalde van 43% naar 19% op jaarbasis, omdat stabiliteit prioriteit kreeg, maar de AI-competentie bleef zwak .
• 87% van de HR-managers meldt dat hun organisatie ontslagen heeft doorgevoerd of dit in de komende 12 maanden van plan is, voornamelijk gedreven door een mismatch in vaardigheden en niet door vervanging door AI .

Bevindingen van ManpowerGroup

De Global Talent Barometer van ManpowerGroup uit 2026 (bijna 14.000 werknemers in 19 landen) onthult een verontrustende paradox:

• Het AI-gebruik steeg met 13 procentpunten naar 45% van de werknemers die regelmatig AI gebruiken, maar het vertrouwen in de technologie daalde met 18% .
• 43% van de werknemers vreest dat automatisering hun baan binnen twee jaar kan overnemen .
• Slechts 3% van de organisaties zegt dat hun leiders volledig voorbereid zijn om door AI aangestuurde teams te leiden, volgens een enquête onder senior leiders van juli 2026 .
• 78% van de organisaties meldt dat werknemers bang zijn voor baanverlies .
• Uit het Talent Shortage Survey van ManpowerGroup uit 2026 (39.000 werkgevers in 41 landen) blijkt dat 72% moeite heeft met het invullen van vacatures, waarbij AI-vaardigheden voor het eerst de engineering-vaardigheden voorbijstreven als de meest gevraagde competentie .
• 56% van de wereldwijde beroepsbevolking geeft aan dat hun vaardigheden geen gelijke tred houden met de technologische veranderingen .

De kernuitdaging: investeren zonder capaciteit

Organisaties investeren fors in AI, maar slagen er niet in om hun werknemers in hetzelfde tempo bij te scholen. Dit creëert een vertrouwenstekort en een leiderschapsvacuüm . Zowel Adecco als ManpowerGroup benadrukken dat bijscholing verplicht is geworden voor alle werknemers die met AI werken, en dat ethisch oordeelsvermogen, klantenservice en teammanagementvaardigheden het moeilijkst te automatiseren zijn .

Mara Stefan, VP Global Insights van ManpowerGroup, verwoordde het bondig: "AI-adoptie versnelt, maar het vertrouwen stort in. Werknemers krijgen hulpmiddelen zonder training, context of ondersteuning" .

Het bewijs is duidelijk: het grootste risico van AI is niet massawerkloosheid — het is het falen van leiderschap om de beroepsbevolking voor te bereiden op de transformatie die al gaande is.