Drie erfgoedslagen in oorlogs- en klimaatgevarenzone: UNESCO plaatst sites in Busan op noodprocedure op de Rode Lijst

Tijdens de 48e zitting van het UNESCO Werelderfgoedcomité in Busan, Zuid-Korea (20–29 juli 2026), worden naar verwachting drie locaties via een noodprocedure op de Lijst van Bedreigd Werelderfgoed geplaatst . Het comité bekijkt ook de staat van conservering van 147 bestaande sites, waarvan er verscheidene mogelijk nieuw of opnieuw op de Rode Lijst worden gezet .

Drie noodnominaties die naar verwachting meteen op de Rode Lijst komen

Het comité behandelt drie nominaties via een noodprocedure, die naar verwachting direct op de Lijst van Bedreigd Werelderfgoed worden geplaatst :

• Sebastia (bezette Westelijke Jordaanoever) — Deze Bijbels-archeologische site, geïdentificeerd als het oude Samaria, wordt bedreigd door een Israëlisch onteigeningsbesluit van circa 450 hectare omliggend land, invasies van kolonisten onder militaire bescherming en de herclassificatie van 63 Palestijnse locaties als 'Israëlische erfgoedsites' . De Palestijnse Autoriteit diende het spoedverzoek in en het is een van de drie prioritaire snelle gevallen . Sebastia staat sinds 2012 op de voorlopige Werelderfgoedlijst van UNESCO .

• Boma-Badingilo Migratielandschap (Zuid-Soedan) — Dit uitgestrekte savanne-ecosysteem herbergt de grootste migratie van landzoogdieren ter wereld . IUCN waarschuwt dat het zwaar wordt bedreigd door de aanhoudende burgeroorlog, stroperij en klimaatverandering . Het is de allereerste UNESCO-nominatie van Zuid-Soedan, die via een noodprocedure wordt behandeld omdat de 'Uitzonderlijke Universele Waarde' al in gevaar is vóór formele inschrijving . UNESCO-adviesorganen hebben aanbevolen het landschap gelijktijdig op te nemen in de Werelderfgoedlijst en de Lijst van Bedreigd Werelderfgoed .

• Vijf kastelen in Zuid-Libanon — Libanon diende een spoedverzoek in om vijf middeleeuwse forten op de Werelderfgoedlijst te plaatsen, verwijzend naar schade door Israëlische militaire operaties . Beaufortkasteel, een 12e-eeuws kruisvaardersfort, werd op 31 mei 2026 door Israëlische troepen ingenomen en vertoont bevestigde structurele schade door beschietingen . De andere vier kastelen – Toron (Tibnin), Chama' en andere in de regio Mount Amel – bevinden zich eveneens in de Israëlische bezettingszone in Zuid-Libanon . Beaufortkasteel kreeg in 2024 de hoogste UNESCO-beschermingsstatus 'Enhanced Protection' .

Bestaande Werelderfgoedsites onder de loep voor een notering op de Rode Lijst

Het comité beoordeelt de staat van conservering van 147 bestaande sites . Diverse bronnen geven aan dat verschillende sites naar verwachting worden toegevoegd aan of blijven staan op de Rode Lijst:

• Baikalmeer (Rusland) — Het diepste meer ter wereld wordt bedreigd door een combinatie van industriële vervuiling, massatoerisme, illegale houtkap en lagere waterstanden door stroomopwaartse damoperaties. De VN verwacht het meer op de Rode Lijst te plaatsen .

• Oude stad Tyrus (Libanon) — Tyrus, al een UNESCO Werelderfgoedsite, werd eind mei 2026 beschadigd door Israëlisch bombardement. ICOMOS Libanon en UNESCO sloegen alarm over een beschieting bij de ingang van de oude stad, die onder 'Enhanced Protection' van het Tweede Protocol bij het Haags Verdrag van 1954 viel . UNESCO maakt zich 'zorgen over de staat van conservering van Tyrus' in het licht van de recente ontwikkelingen .

Wat een UNESCO-notering op de Rode Lijst betekent

Volgens Artikel 11(4) van het Werelderfgoedverdrag is de Lijst van Bedreigd Werelderfgoed bedoeld om eigendommen te identificeren die worden bedreigd door 'ernstige en specifieke gevaren' zoals gewapend conflict, natuurrampen, ongecontroleerde ontwikkeling of verwaarlozing . Het doel is tweeledig:

1. Internationale steun mobiliseren — Een notering op de lijst alarmeert de wereldgemeenschap en maakt toegang mogelijk tot technische bijstand, financiering en deskundig toezicht om de staat te helpen de bedreigingen aan te pakken .

2. Diplomatieke en juridische druk uitoefenen — Een plaatsing op de Rode Lijst is een formeel signaal dat de 'Uitzonderlijke Universele Waarde' van de site in gevaar is. Het roept alle lidstaten op om geen acties te ondernemen die het erfgoed verder kunnen beschadigen, en plaatst de site onder nauwer toezicht van UNESCO met regelmatige rapportageverplichtingen .

De onderliggende boodschap is dat de site niet alleen een nationale schat is, maar deel uitmaakt van het gedeelde erfgoed van de mensheid. Wanneer een site op de Rode Lijst wordt geplaatst, zegt UNESCO in feite: 'Dit erfgoed is in gevaar en de wereld kijkt toe.'

Per mei 2026 stonden er 53 sites op de Lijst van Bedreigd Werelderfgoed .