China richt World Artificial Intelligence Cooperation Organization (WAICO) op: 29 landen tekenen in Shanghai

Op 16 juli 2026 hebben 29 landen in Shanghai de oprichtingsovereenkomst getekend voor de World Artificial Intelligence Cooperation Organization (WAICO), tijdens de World AI Conference (WAIC) . De Chinese minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi tekende namens Peking . Het initiatief werd voor het eerst voorgesteld door premier Li Qiang op 26 juli 2025 . VN-secretaris-generaal António Guterres was aanwezig bij de ceremonie .

Welke landen hebben getekend?

De 29 ondertekenaars zijn onder meer China, Rusland, Wit-Rusland, Servië, Cuba, Brazilië, Venezuela, Kazachstan, Laos, Pakistan en Indonesië . De bredere groep bestaat uit 10 Afrikaanse landen, 12 Aziatische landen, plus de bovengenoemde Latijns-Amerikaanse en Europese leden . Geen enkele grote westerse economie (VS, VK, Duitsland, Frankrijk, Japan) heeft getekend.

Wat zijn de drie operationele doelstellingen van WAICO?

WAICO is een onafhankelijke intergouvernementele organisatie met hoofdkantoor in Shanghai en streeft naar:

• Bevordering van internationale samenwerking op het gebied van AI
• Versterking van het wereldwijde bestuur van AI
• Zorgen voor de veilige en rechtvaardige ontwikkeling van AI

Hoe WAICO verschilt van westerse AI-initiatieven

Een academische analyse van het Centrum voor Internationale Veiligheid en Strategie van de Tsinghua Universiteit toont aan dat WAICO's ontwerp drie kenmerken combineert die geen enkele bestaande multilaterale AI-organisatie momenteel biedt: lidmaatschap open voor elke soevereine staat, geen toets op waarden of regime-type voor toetreding, en een agenda gericht op ontwikkeling en het overbruggen van de mondiale capaciteitskloof . Dit staat in direct contrast met de G7's Hiroshima AI Process en Washingtons Pax Silica-initiatief, die beperkt zijn tot gelijkgestemde westers-georiënteerde democratieën en strengere toelatingseisen hebben .

Geopolitieke context: Amerikaanse exportcontroles en Franse kritiek

WAICO wordt algemeen beschouwd als Peking's directe institutionele tegenwicht voor door de VS geleide AI-bestuursinspanningen:

• Amerikaanse exportcontroles: De VS hebben de toegang van China tot geavanceerde AI-chips en -technologie aan banden gelegd. WAICO biedt een institutioneel kader voor China en partnerlanden om samen AI te ontwikkelen buiten de door de VS gecontroleerde toeleveringsketens .
• Franse kritiek: Frankrijk is een van de meest uitgesproken Europese critici en stelt dat WAICO een poging van China is om westerse AI-veiligheidsnormen te ondermijnen en een forum te creëren waar autoritaire bestuursmodellen worden genormaliseerd. Franse functionarissen omschrijven het als een poging om "de op waarden gebaseerde aanpak" van het Hiroshima Process te ondermijnen .

China's framing: AI-bestuur als ontwikkelingsvraagstuk

China presenteert WAICO als een antwoord op de behoeften van het " mondiale Zuiden" en stelt dat AI-bestuur prioriteit moet geven aan ontwikkeling, capaciteitsopbouw en het verkleinen van de digitale kloof, in plaats van alleen aan veiligheids- en mensenrechtenkwesties die westerse kaders domineren . Deze framing is bedoeld om ontwikkelingslanden aan te trekken die zich buitengesloten voelen van de door de VS geleide AI-diplomatie.

Zullen grote westerse economieën zich aansluiten?

Op de datum van ondertekening heeft geen enkele grote westerse economie zich aangesloten. De open-lidmaatschapsclausule betekent dat elk land in theorie later kan tekenen, maar dit wordt op korte termijn onwaarschijnlijk geacht. De VS, de EU en de G7-leden beschouwen WAICO als een door China geleid instrument om AI-standaarden te zetten die kunnen conflicteren met hun eigen regelgevingsmodellen en veiligheidsbelangen . De belangrijkste onzekerheid is of middelgrote bondgenoten (bijv. Zuid-Korea, Singapore, Turkije, Saoedi-Arabië) zich uiteindelijk zullen aansluiten, wat de legitimiteit van WAICO aanzienlijk zou versterken.