Oud-premier Rajoy zorgt voor rel met uitspraak over ‘geen Franse spelers’ bij Frankrijk

Op 10 juli 2026 publiceerde de voormalige Spaanse premier Mariano Rajoy een opiniestuk in de onlinekrant El Debate vlak voor de WK-halve finale tussen Spanje en Frankrijk. Daarin beweerde hij dat de selectie van Frankrijk 'geen Franse spelers' heeft en 'zonder Fransen' speelt . De opmerking leidde tot onmiddellijke en brede verontwaardiging in beide landen. Spaanse en Franse leiders bestempelden haar als racistisch en xenofoob, en ze wakkerde het al lang lopende Franse debat over nationale identiteit en multi-etnische vertegenwoordiging in het nationale elftal opnieuw aan .

Wat Rajoy precies schreef

Rajoy's column, getiteld Hoy llegó el desquite ('Vandaag kwam de wraak'), vierde de kwartfinalewinst van Spanje op België en blikte vooruit op de halve finale tegen Frankrijk. Hij schreef: 'Het is goed om te onthouden dat Frankrijk twee keer wereldkampioen is geworden en finalist was op het laatste WK. Ze hebben elke wedstrijd gewonnen die ze op dit WK speelden en staan momenteel op nummer 1 van de FIFA-ranglijst. Ze hebben ook een selectie van topniveau. Dat gezegd hebbende, ze hebben geen Franse spelers. En ze spelen heel goed. Ze zijn een geduchte tegenstander' . De Spaanse frase 'eso sí, sin franceses' ('dat wil zeggen, zonder de Fransen') vormde de kern van de controverse .

Waarom de bewering feitelijk onjuist is

De bewering is op zichzelf al feitelijk onjuist: elke speler in het Franse mannenelftal is Frans staatsburger, velen zijn in Frankrijk geboren en allen vertegenwoordigen Frankrijk volgens de FIFA-geschiktheidsregels. De Franse ambassade in Spanje reageerde met een scherpe verklaring, waarin ze erop wees dat 23 van de 26 spelers in de selectie in Frankrijk geboren zijn en dat de andere drie via familiebanden de Franse nationaliteit hebben . De ambassade noemde de opmerking 'ofwel een slechte grap, ofwel een nog slechtere serieuze uitspraak' . Rajoy's opmerking leek te verwijzen naar het feit dat veel spelers een migratieachtergrond hebben of afkomstig zijn uit voormalige Franse koloniën, maar dit doet niets af aan hun Franse nationaliteit .

Diplomatieke gevolgen: officiële excuses en veroordeling

De huidige Spaanse premier, Pedro Sánchez, veroordeelde de uitspraken krachtig op X (voorheen Twitter). Hij schreef: 'Er zijn er die het er nog steeds over hebben of iemand er wel bij hoort op basis van achternaam, geboorteplaats of huidskleur. Anderen meten het af aan onze wortels in een land en onze bereidheid om eraan bij te dragen. Voetballen. Voor onze ouderen zorgen. Of een bedrijf starten. Spanje is van degenen die ervan houden en ervoor werken. Niet van degenen die het te schande maken met xenofobe uitspraken' . Spanje bood formeel zijn excuses aan voor de column van Rajoy via minister van Buitenlandse Zaken Jose Manuel Albares, die de opmerkingen 'onverdraaglijk' noemde en zijn Franse ambtgenoot vertelde dat ze niet de standpunten van de Spaanse regering of het Spaanse volk vertegenwoordigden . Rajoy zelf hield later vol dat zijn woorden uit hun verband waren gerukt .

Franse functionarissen en politieke partijen veroordeelden Rajoy's opmerkingen krachtig. Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken en individuele regeringsvertegenwoordigers hekelden de opmerkingen als discriminerend . De Franse minister van Binnenlandse Zaken, Lauren Nuñez, omschreef de opmerkingen als beschamend . Ook de Franse voetbalbond bekritiseerde de uitspraak .

Hoe de Spaanse spelers reageerden

Lamine Yamal, de 19-jarige Spaanse ster die in Spanje geboren is uit Marokkaanse en Equatoriaal-Guinese ouders, gebruikte zijn persconferentie voor de wedstrijd om een krachtige boodschap van eenheid te brengen. Toen hem naar de column van Rajoy werd gevraagd, ging hij niet direct op de controverse in, maar zei hij: 'We staan voor een van de belangrijkste wedstrijden in het voetbal, er is geen ruimte voor dit soort dingen. Maar ik kan zeggen dat als voetbal ergens goed voor is, het is om de samenleving te integreren. Frankrijk en Spanje zijn daar een goed voorbeeld van. Daar dient voetbal voor' . Yamal had een paar dagen eerder al gezegd dat Spanje Frankrijk 'zonder angst' tegemoet moest zien .

Pau Cubarsí, de verdediger van Barcelona, reageerde ook toen hem door de Catalaanse radiostation RAC1 werd gevraagd naar de column. Hij zei: 'Als ze voor het Franse nationale elftal spelen, zijn ze uiteindelijk Frans, ongeacht hun huidskleur, want we moeten tolerant zijn tegenover iedereen' .

De connectie met 1998: het decennia-oude debat over identiteit in Frankrijk

Het incident sluit direct aan bij het decennia-oude maatschappelijke debat in Frankrijk over nationale identiteit en multi-etnische vertegenwoordiging, een gesprek dat het beroemdst werd samengevat door de WK-overwinning van 1998 . Dat winnende 'black-blanc-beur'-team (zwart, wit, Noord-Afrikaans) – met sterren als Zinedine Zidane, Lilian Thuram en Patrick Vieira – werd gevierd als een symbool van het multiculturele ideaal van Frankrijk, maar leidde ook tot terugkerende politieke discussies over immigratie, assimilatie en wat het betekent om Frans te zijn . Rajoy's column opende die oude wond opnieuw. Waarnemers merkten op dat het 'het al lang lopende Franse debat over immigratie en nationale identiteit weer aanwakkerde' en de rivaliteit voorafgaand aan de wedstrijd veranderde in een maatschappelijk debat over erbij horen en burgerschap .

Waarom dit verder gaat dan voetbal

Rajoy's opmerkingen laten zien hoe de samenstelling van nationale teams in internationaal voetbal een mikpunt is geworden voor bredere maatschappelijke debatten over burgerschap, immigratie en wat 'authentieke' nationale identiteit inhoudt. De controverse toont ook hoe snel de persoonlijke mening van een voormalig staatshoofd kan leiden tot internationale diplomatieke gevolgen, waardoor een zittende regering zich formeel namens hem moet verontschuldigen. Voor Frankrijk was het incident een herinnering dat het 'black-blanc-beur'-ideaal, hoewel wereldwijd gevierd, in eigen land meer dan een kwart eeuw na de triomf van 1998 nog steeds omstreden is.