De digitale euro: Europees Parlement geeft groen licht voor onderhandelingen

Het grootste obstakel: het vergoedingsmodel voor banken en betaaldienstverleners

Het meest omstreden punt in de aanstaande triloogonderhandelingen is het vergoedingsmodel voor banken en betaaldienstverleners (PSP's) die de digitale euro gaan distribueren . De belangrijkste punten van discussie:

• Geen consumentenkosten: PSP's die de digitale euro aanbieden, mogen geen kosten in rekening brengen aan consumenten voor verplichte digitale euro-betalingsdiensten .
• Inter-PSP-vergoeding: Er mag een gemaximeerde vergoeding tussen PSP's worden gerekend om distributeurs te compenseren voor hun kosten, inclusief een redelijke winstmarge .
• Het driedelige model van de ECB: De ECB heeft een model voorgesteld waarbij uitgevende en verwervende banken geen schema- of verwerkingskosten betalen, de kosten voor handelaren worden gemaximeerd en de inter-PSP-vergoeding ook wordt gemaximeerd. Voor een overgangsperiode van ten minste vijf jaar liggen de plafonds op een niveau dat vergelijkbaar is met de gemiddelde kosten voor betaalautomaattransacties [14, 15].
• Knelpunt: Banken willen voldoende compensatie voor distributiekosten zonder dat ze klantrelaties verliezen aan een door de centrale bank gerund systeem. De meningen tussen de medewetgevers over de exacte kostenstructuur blijven uiteenlopen [12, 17].

Hoe de digitale euro zou werken (standpunt Parlement)

Volgens het onderhandelingsmandaat van het Parlement is de digitale euro een door de ECB uitgegeven CBDC die contant geld moet aanvullen, niet vervangen . Lagarde benadrukte dat "het doel niet is om betalingen te traceren" . De belangrijkste kenmerken:

• Online en offline functionaliteit: Werkt voor betalingen zowel met als zonder internetverbinding, ook tijdens stroom- of netwerkstoringen [7, 26]. Offline betalingen bieden contantgeldachtige privacy: alleen de betaler en ontvanger weten de transactiegegevens .
• Privacywaarborgen: De ECB "heeft geen belang bij het volgen van betalingspatronen van mensen en geen commerciële ambitie" en zal geen persoonlijk identificeerbare gegevens opslaan .
• Zero-knowledge proofs: Het Parlement steunt geavanceerde cryptografische technieken, waaronder zero-knowledge proofs, waardoor transacties kunnen worden geverifieerd zonder persoonlijke gegevens bloot te geven .
• Maximumbedrag voor gebruikers: Het bedrag dat iemand mag aanhouden wordt gemaximeerd. De Commissie stelt het maximum vast op advies van de ECB om te voorkomen dat er te veel geld van commerciële banken wegstroomt . Berichten wijzen op een limiet van ongeveer € 3.000 [22, 44].
• Geen rente: Net als contant geld levert de digitale euro geen rente op .
• Gratis basisdiensten: Basale digitale euro-betalingsdiensten zijn gratis voor consumenten .
• Verplichte acceptatie met uitzonderingen: De meeste bedrijven zijn verplicht de digitale euro te accepteren, maar zelfstandigen en micro-ondernemingen zijn uitgezonderd .

Verwachte tijdlijn: pilot in 2027, lancering in 2029

• Voorbereidingsfase ECB: Afgerond zoals gepland van november 2023 tot oktober 2025. De ECB-Raad besloot eind oktober 2025 door te gaan naar de volgende fase [5, 9].
• Ontwikkeling pilot PSP's: De ontwikkeling met geselecteerde betaaldienstverleners begon in het derde kwartaal van 2026 .
• Pilot van 12 maanden: De ECB wil in de tweede helft van 2027 een pilotprogramma starten, op voorwaarde dat de wetgeving op tijd wordt goedgekeurd [42, 45].
• EU-brede lancering: Als de EU-wetgevers de regelgeving in de loop van 2026 aannemen, kan de digitale euro in 2029 worden uitgegeven [9, 42].

Het grotere plaatje: minder afhankelijk van Amerikaanse betaalnetwerken

Een belangrijke drijfveer voor de digitale euro is het versterken van de monetaire soevereiniteit en strategische autonomie van Europa op het gebied van betalingen [27, 28]. De digitale euro moet "burgers en bedrijven een private, veilige en innovatieve manier van betalen bieden en de afhankelijkheid van niet-EU-aanbieders verminderen" – met name van Amerikaanse kaartnetwerken zoals Visa en Mastercard, die de Europese retailbetalingen domineren [26, 28].

Reuters meldde in juni 2026 dat het initiatief erop is gericht "de eurozone minder afhankelijk te maken van Amerikaanse creditcards in een tijd van verslechterende trans-Atlantische betrekkingen" . ECB-functionarissen omschrijven het project als essentieel voor "het versterken van de monetaire soevereiniteit van de EU, het verminderen van fragmentatie in retailbetalingen en het ondersteunen van de internationale rol van de euro" . De digitale euro moet Europese PSP's "een volledig geaccepteerd alternatief schema zonder schema- of verwerkingskosten" bieden, waardoor hun onderhandelingspositie ten opzichte van Amerikaanse netwerken wordt versterkt .