Rusland probeert Oekraïense Starlink-drones lam te leggen — zo slaat Oekraïne terug

Het systeem bestaat uit satellietschotels op aanhangwagens. Volgens Oekraïense bronnen gaat het om zes aanhangwagens met in totaal twaalf antennes ^EF. De schotels volgen passerende Starlink-satellieten en zenden vervolgens een krachtig stoorsignaal uit. Dat signaal moet de communicatie tussen de satelliet en de Starlink-terminal van de drone overstemmen ^TIM.

Een Volna Kupol Garant kost naar schatting ongeveer 1,5 miljoen dollar per stuk en wordt geproduceerd door LLC Rossiysky Kupol uit Simferopol ^TY. Het systeem werkt in het frequentiebereik van 14 tot 14,5 GHz, de uplinkfrequentie die Starlink-terminals gebruiken om met satellieten te communiceren ^ET.

De belangrijkste beperking: één satelliet tegelijk

Ondanks de hoge prijs en de technische complexiteit heeft het systeem een fundamentele beperking: het kan slechts één Starlink-satelliet tegelijk storen ^ICT. Daardoor ontstaat geen groot, aaneengesloten storingsgebied, maar een smalle en gerichte “koepel” van interferentie.

De Oekraïense expert Serhii Beskrestnov, adviseur van het Oekraïense ministerie van Defensie, verklaarde dat het systeem de baan van elke satelliet fysiek moet volgen. Daarna moet het precies op het gebruikte frequentiekanaal uitzenden ^TT.

Ook het Russische staatspersbureau TASS erkende die beperking. Volgens TASS schakelt het systeem Starlink niet volledig uit, maar “verdooft” het een specifieke satelliet zolang die boven het werkingsgebied van het systeem vliegt ^T.

Oekraïense troepen hebben ongeveer tien installaties langs het front opgespoord ^IT. Het bereik wordt geschat op ongeveer 20 vierkante kilometer per systeem ^INM.

Waarom Starlink moeilijk te storen is

De architectuur van Starlink maakt grootschalige, botte signaalstoring lastig. De terminals gebruiken phased-arrayantennes — antennes die hun stralingsrichting elektronisch kunnen aanpassen — in de Ku-band en deels in de Ka-band. Daarmee houden ze een smalle, snel wisselende verbinding met satellieten in een lage baan om de aarde in stand. De verbinding wisselt ongeveer elke vijftien seconden van satelliet ^R.

Zowel de satelliet als de terminal werken met zeer gerichte bundels van ongeveer drie tot vijf graden breed. Een stoorzender moet daarom precies zo worden opgesteld dat hij de verbinding kan onderscheppen ^R.

De Volna Kupol Garant probeert dat probleem op te lossen door de satelliet met zijn eigen schotels te volgen. Vervolgens zendt het systeem op hetzelfde frequentiekanaal een krachtig signaal uit, waardoor de legitieme verbinding wordt overstemd ^TIC. Het gaat dus om gerichte punt-tot-puntstoring, niet om een zender die willekeurig een groot gebied met ruis overspoelt.

Rusland grijpt ook terug op eenvoudige maatregelen

Elektronische oorlogvoering is niet de enige manier waarop Russische logistieke eenheden hun bevoorrading proberen te beschermen. Ze nemen ook eenvoudige operationele maatregelen ^R:

• Militaire vracht camoufleren: brandstoftrucks en transporten met munitie worden vermomd als burger voertuigen, zodat drone-operators ze minder makkelijk herkennen ^RN.
• Transporttactieken aanpassen: routes worden gewijzigd, konvooien rijden vooral ’s nachts en voertuigen worden meer verspreid. Zo wordt de kans kleiner dat één droneaanval meerdere doelen tegelijk raakt ^NE.

Die maatregelen laten zien dat elektronische storing op zichzelf niet genoeg is om Oekraïense middellangeafstandsdrones volledig van de Russische aanvoerlijnen weg te houden ^R.

De Oekraïense reactie: de stoorzenders opsporen en omzeilen

Oekraïne kiest voor een aanpak met meerdere lagen.

De stoorzenders aanvallen. Oekraïense drone-eenheden richten zich actief op de Volna Kupol Garant-systemen zelf. Serhiy Beskrestnov, adviseur van het Oekraïense ministerie van Defensie, bevestigde dat Oekraïense drones minstens één van deze kostbare installaties hebben geraakt en vernietigd ^PY. Een Oekraïense commandant zei tegen Reuters: “We hebben het Starlink-tegensysteem geraakt [...] het systeem dat satellieten rechtstreeks stoort. We hebben het onlangs getroffen” ^Y. Volgens berichten heeft het Oekraïense 422e regiment twee systemen geraakt ^I.

Drones ontwikkelen die onafhankelijk van Starlink werken. Oekraïne brengt sneller nieuwe drones in gebruik die geen Starlink-verbinding nodig hebben. Deze toestellen maken gebruik van alternatieve dataverbindingen, zoals glasvezelkabels, radioverbindingen via relaisstations of vooraf geprogrammeerde autonome navigatie. Daardoor zijn ze niet kwetsbaar voor storing die specifiek op Starlink is gericht ^EA.

Toegang tot terminals beheren. Begin februari 2026 schakelde SpaceX alle niet-geautoriseerde Starlink-terminals in Oekraïne uit die niet op een goedgekeurde whitelist stonden. Dat hielp Oekraïne ook om misbruik van gestolen terminals door Russische troepen tegen te gaan ^ACE. Een whitelist is in dit geval een lijst met vooraf gecontroleerde en toegestane terminals.

De uitkomst: verstoring blijft plaatselijk en wisselvallig

Veel technische details over de Volna Kupol Garant zijn afkomstig van Oekraïense militaire bronnen en Russische staatsmedia, zoals TASS en Pravda.ru. Die bronnen kunnen de werking of effectiviteit van het systeem overdrijven of juist bagatelliseren. Reuters, de belangrijkste onafhankelijke bron in deze berichtgeving, bevestigt dat Rusland met de storing bezig is, maar noemt de effecten nog altijd “plaatselijk en wisselvallig”. Veel Oekraïense drone-missies slagen ondanks de verstoring nog steeds ^R.

De strijd om de elektronische voorsprong gaat daarmee door. Rusland heeft een gespecialiseerde Starlink-stoorzender ontwikkeld, maar de hoge kosten, het beperkte bereik en de beperking tot één satelliet tegelijk maken het moeilijk om Oekraïense drone-operaties volledig uit te schakelen. Oekraïne past zich intussen aan door de installaties fysiek uit te schakelen én door een nieuwe generatie drones te bouwen die Starlink helemaal niet nodig heeft.