Russische bankencrisis dreigt ‘explosief’ te worden

De belangrijkste signalen uit het rapport

Het Europese rapport noemt drie opvallende indicatoren :

• Twijfelachtige bedrijfsleningen: naar schatting 10% van de leningen aan bedrijven is mogelijk niet volledig terug te betalen. Dat is een duidelijke stijging ten opzichte van 2024 .
• Probleemleningen bij consumenten: enkele grote banken rapporteerden in 2025 een percentage niet-renderende retailkredieten — leningen waarop niet of nauwelijks wordt afgelost — tot 15% .
• Meer persoonlijke faillissementen: meer dan een half miljoen Russen werd in 2025 failliet of insolvent verklaard, bijna een derde meer dan het jaar ervoor .

Slechte leningen nemen in het hele systeem toe

Ook andere bronnen wijzen op een verslechterende kredietkwaliteit. Volgens meerdere analyses lag het aandeel probleemleningen in het Russische banksysteem begin 2026 boven de grens van 10%. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gebruikt die grens als een belangrijke indicator voor een systemische bankencrisis .

Bedrijven

Probleemleningen aan bedrijven bereikten eind 2025 ongeveer 10,4 biljoen roebel, omgerekend circa 135,9 miljard dollar. Dat kwam neer op ongeveer 11% van alle bedrijfsleningen . Volgens Oekraïense inlichtingendiensten bedroeg het aandeel probleemleningen in de bedrijfsportefeuille halverwege 2025 al 10,4%, goed voor 111,9 miljard dollar .

Huishoudens

De slechte schulden van Russische huishoudens liepen in 2025 op tot meer dan 2,4 biljoen roebel, ongeveer 30,2 miljard dollar. Dat was circa een derde meer dan een jaar eerder. Het aandeel niet-renderende leningen in de retailportefeuilles van banken steeg daardoor tot bijna 7%, tegenover 5,7% het jaar daarvoor .

De grootste verslechtering was zichtbaar bij ongedekte consumptieleningen, zoals persoonlijke leningen zonder onderpand. Daar steeg het aandeel probleemleningen van 9% naar 13% .

Persoonlijke faillissementen

In 2025 werden bijna 568.000 Russen insolvent verklaard. Dat was 31,5% meer dan in 2024 en het hoogste aantal sinds Rusland persoonlijke faillissementsprocedures invoerde . In ongeveer 97% van de gevallen startten mensen zelf de procedure .

Die stijging kan niet automatisch volledig worden toegeschreven aan een verslechterende economie: sommige analyses wijzen ook op een vereenvoudigde procedure en een afgenomen sociaal stigma rond persoonlijk faillissement. De cijfers laten wel zien dat steeds meer huishoudens hun schulden niet meer kunnen dragen .

Ook grote banken voelen de druk

De problemen blijven niet beperkt tot kleinere kredietverstrekkers. Sberbank, de grootste bank van Rusland, verlaagt naar verwachting zijn prognose voor de groei van de bedrijfsleningen in 2026 vanwege de verslechterende financiële positie van klanten. Volgens de financieel directeur vragen meer kredietnemers om herstructurering en zullen de voorzieningen voor kredietverliezen waarschijnlijk oplopen .

Ook Promsvjazbank (PSB), een staatsgelieerde bank die veel met de Russische defensiesector werkt, kwam onder druk te staan. De bank boekte over 2025 een verlies en zette bijna 300 miljard roebel — circa 3,79 miljard dollar — opzij voor mogelijke kredietverliezen. Dat was ongeveer drie keer zoveel als in 2024 .

Daarnaast hebben ten minste drie van de grootste Russische banken volgens berichtgeving stilletjes onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor overheidssteun als meer kredietnemers in gebreke blijven .

Een bredere economische verzwakking

De bankproblemen staan niet op zichzelf. Een Europese inlichtingenbeoordeling die door de Duitse krant Frankfurter Allgemeine Zeitung werd beschreven, omschrijft de Russische economie als ‘explosief’ door de omschakeling naar een oorlogseconomie. De bankensector zou daarbij bijzonder kwetsbaar zijn .

Volgens de beoordeling zijn bankbalansen mogelijk kunstmatig opgeblazen, onder meer doordat leningen worden geherstructureerd of door de staat worden ondersteund. Zweedse ramingen die in dezelfde berichtgeving worden aangehaald, stellen bovendien dat de werkelijke inflatie in Rusland rond 15% kan liggen — ongeveer drie keer zo hoog als het officiële cijfer van circa 5,86% .

EU bereidt nieuwe sancties tegen banken voor

Tegen deze achtergrond werkt de Europese Unie aan een 21e sanctiepakket tegen Rusland, met een specifieke focus op banken . Nieuwe financiële beperkingen zouden de mogelijkheden van Russische kredietverstrekkers om internationale betalingen te verrichten of toegang tot westerse financiële markten te behouden verder kunnen beperken.

Juist daarom waarschuwt het Europese rapport voor de kwetsbaarheid van de sector: banken die al zwaar leunen op staatssteun en oorloggerelateerde kredietverlening kunnen extra sancties minder gemakkelijk opvangen .

Moskou spreekt waarschuwingen tegen

De officiële Russische lezing is aanzienlijk minder alarmistisch. Filipp Gabunia, vicegouverneur van de Russische centrale bank, zei dat er geen aanwijzingen zijn voor een bankencrisis en dat herstructureringen voor stabiliteit hebben gezorgd .

Tegelijkertijd waarschuwde het aan het Kremlin gelieerde Centrum voor Macro-economische Analyse en Kortetermijnprognoses (CMASF) in december 2025 dat Rusland uiterlijk in oktober 2026 met een systemische bankencrisis te maken kan krijgen. Dat zou kunnen gebeuren als het aandeel probleemactiva verder stijgt of spaarders massaal hun geld opnemen .

Het CMASF schreef later dat de crisis zich ‘verborgen’ manifesteert. Volgens het centrum kunnen staatsbanken en administratieve maatregelen de verslechtering tijdelijk aan het zicht onttrekken .

Wat niet onafhankelijk kon worden bevestigd

Verschillende specifieke beweringen uit de oorspronkelijke vraag zijn niet opgenomen, omdat ze niet door de beschikbare bronnen konden worden geverifieerd. Het gaat onder meer om:

• een stijging van 17% op jaarbasis van contant geld buiten banken;
• een specifieke groeiprognose van 0,4% voor de Russische economie in 2026;
• gedetailleerde cijfers over een brandstoftekort als gevolg van Oekraïense droneaanvallen op olieraffinaderijen;
• een toezegging van president Vladimir Poetin om benzine uit India te importeren;
• concrete details over een beoordeling van het Kiel Instituut;
• specifieke plannen van VTB om de voorzieningen te verhogen.

De beschikbare bronnen ondersteunen wel de kern van de waarschuwing: Russische banken krijgen te maken met meer slechte leningen, huishoudens komen dieper in de schulden en de sector blijft sterk afhankelijk van de oorlogseconomie en staatssteun .