Wat Euclid nu écht heeft ontdekt over oude quasars – en wat nog niet

Op 6 juli 2026 verspreidde zich via sociale media en sommige websites het bericht dat de Europese ruimtetelescoop Euclid de 'twee oudste quasars ooit' had ontdekt, compleet met details over roodverschuivingen, afstanden en implicaties voor de groei van superzware zwarte gaten. Een grondige controle van alle openbare bronnen – ESA-persberichten, het nieuwsarchief van het Euclid Consortium, NASA-aankondigingen, wetenschappelijke preprints en grote astronomie-nieuwssites – levert geen enkel bewijs voor deze claim.

Dit artikel geeft een overzicht van wat Euclid wél heeft ontdekt over oude quasars (stand midden 2026), welke beweringen wél te verifiëren zijn en wat astronomen op korte termijn echt verwachten.

Wat Euclid wél heeft gevonden

Euclid werd gelanceerd in juli 2023 en is primair ontworpen om donkere materie en donkere energie in kaart te brengen over een derde van de hemel. Toch heeft de telescoop via vroege data-uitgaven al aanzienlijke quasar-gegevens opgeleverd .

Quick Data Release 1 (Q1): duizenden nieuwe quasar-kandidaten

Euclids Quick Data Release 1 (Q1) werd gepubliceerd tussen maart en juni 2026 en beslaat slechts 63 vierkante graden van de hemel – dat is 0,45% van het totale waarnemingsgebied . Zelfs in dit vroege stadium bevat de dataset duizenden nieuwe kandidaten voor quasars en actieve galactische kernen (AGN), opgespoord met AI en machine learning . De kandidaten zijn met ongekende positienauwkeurigheid gedetecteerd en hebben al statistisch bevestigd dat fusies van sterrenstelsels AGN-activiteit aanjagen .

3.500 heldere quasars met gemeten roodverschuiving

Een speciaal Euclid-spectroscopie-artikel (arXiv 2512.08803) identificeert en bepaalt de roodverschuiving van 3.500 heldere quasars – een belangrijke stap vooruit voor statistisch onderzoek naar de quasar-populatie .

Een kandidaat-dubbelquasar

Een studie naar de selectie van rode quasars (arXiv 2503.15319) toont de kracht van Euclids nabij-infraroodfotometrie en onthult een kandidaat-dubbelquasar-systeem: twee quasars die fysiek dicht bij elkaar staan, waarschijnlijk afkomstig van een fusie van twee sterrenstelsels met actieve zwarte gaten . Dezelfde studie leverde een catalogus op van meer dan 150.000 rode quasar-kandidaten, een eerste inventaris voor toekomstig werk met de Euclid Wide Survey .

7.000 quasar-kandidaten in het vooruitzicht

ESA heeft aangegeven dat Euclids deep fields een 'kleine populatie heldere quasars bevatten die veel verder weg zichtbaar zijn' en dat de missie naar verwachting in totaal zo'n 7.000 quasar-kandidaten zal vastleggen .

Wat Euclid (nog) niet heeft gevonden

Ondanks deze indrukwekkende resultaten is de specifieke claim over de 'twee oudste quasars ooit' op 6 juli 2026 volkomen ongegrond. Dit is waarom:

De verst bekende quasar blijft UHZ1

De verst bekende quasar is nog altijd UHZ1 met een roodverschuiving z ≈ 10,1, ongeveer 13,2 miljard lichtjaar verwijderd en zichtbaar zoals hij was zo'n 400 miljoen jaar na de oerknal . Deze ontdekking is gedaan door andere observatoria, niet door Euclid.

Het oudst bekende superzware zwarte gat: J0313-1806

Het oudst bekende superzware zwarte gat (uit quasar J0313-1806 op z = 7,64, daterend van ongeveer 670 miljoen jaar na de oerknal) werd in 2021 ontdekt door een internationaal team onder leiding van de Universiteit van Arizona, wederom zonder Euclid .

De vroegst bekende knipperende quasar

Op 8 juni 2026 – nog geen maand voor de ongefundeerde claim – kondigde MIT de ontdekking aan van de vroegst bekende knipperende quasar, afkomstig uit de tijd dat het heelal 850 miljoen jaar oud was . Dit was een belangrijke vondst, maar het was geen Euclid-ontdekking; het kwam van MIT-onderzoekers die gegevens van andere telescopen analyseerden .

Waarom oktober 2026 een cruciale datum is

Euclids eerste kosmologische dataset wordt in oktober 2026 openbaar gemaakt . Deze uitgave bevat deep-field-waarnemingen die over meerdere sessies zijn verzameld en veel diepere gevoeligheid bieden voor quasars met hoge roodverschuiving. Een belangrijke quasar-ontdekking zoals de 'twee oudste quasars ooit' met specifieke details over roodverschuiving en afstand zou vrijwel zeker bij of ná die datarelease worden aangekondigd.

Simulaties tonen aan dat samenwerking tussen Euclid, de Roman Space Telescope en JWST quasars zou kunnen onthullen met roodverschuivingen tot z ≈ 14–15, waarmee zwarte gaten zoals UHZ1 en GHZ9 in veel vroegere stadia van evolutie zichtbaar zouden worden . Dat is het soort doorbraak waar astronomen echt naar uitkijken – maar het is nog niet gebeurd.

Zo verifieer je toekomstige Euclid-aankondigingen

Wie de echte ontdekkingen van Euclid wil volgen, kan deze officiële bronnen in de gaten houden:

• ESA Euclid-pagina: esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Euclid
• Euclid Consortium-persberichten: euclid-ec.org/public/press-releases
• NASA's Euclid-missiepagina: science.nasa.gov/mission/euclid
• ESA Euclid-nieuwsarchief: cosmos.esa.int/web/euclid/news-archive-2026

Het tempo van quasar-ontdekkingen

De ongefundeerde claim dat op 6 juli 2026 de 'twee oudste quasars ooit' zouden zijn gevonden, is extra twijfelachtig omdat hij het gevestigde tempo van ontdekkingen negeert. Het duurde van 2011 (ULAS J1120+0641 op z=7,1) tot 2021 (J0313-1806 op z=7,64) om de roodverschuivingsrecord met slechts 0,54 te verleggen . Een sprong naar meerdere quasars die nóg ouder zijn dan de huidige recordhouder, in één enkele aankondiging, zou volkomen ongekend zijn – en er is geen enkel bewijs dat dit is gebeurd.

Als je een artikel tegenkomt dat deze claim doet, controleer het dan tegen bovengenoemde officiële bronnen. Euclid levert inmiddels indrukwekkend quasar-onderzoek op grote schaal, maar de 'twee oudste quasars ooit' zijn nog steeds niet ontdekt.