Hernieuwbare energie bereikt historisch keerpunt: 692 GW nieuw vermogen en 480 miljard dollar aan fossiele brandstofkosten bespaard

Hernieuwbare energie heeft in 2025 een historisch kantelpunt bereikt, volgens twee baanbrekende rapporten van het International Renewable Energy Agency (IRENA). Het rapport Renewable Power Generation Costs in 2025 (gepubliceerd op 2 juli 2026) en de Renewable Capacity Statistics 2026 (gepubliceerd in april 2026) schetsen samen het beeld van een sector die niet alleen de goedkoopste bron van nieuwe elektriciteit is in de meeste markten, maar ook een krachtige economische en geopolitieke buffer vormt tegen de volatiliteit van fossiele brandstofprijzen. Dit artikel geeft een overzicht van de belangrijkste, geverifieerde bevindingen: de recordcapaciteit, de kostenbesparingen en emissiereducties, de gestandaardiseerde elektriciteitskosten, besparingen op landenniveau en de opkomende uitdagingen die de komende jaren kunnen bepalen.

De cijfers die een recordjaar definiëren

480 miljard dollar aan vermeden fossiele brandstofkosten

Hernieuwbare energieprojecten die in 2025 in gebruik werden genomen, hebben de wereldeconomie naar schatting 480 miljard dollar bespaard die anders aan fossiele brandstofopwekking zou zijn besteed . Dit bedrag vertegenwoordigt de kosten van fossiele brandstoffen die in 2025 werden vermeden door de bestaande vloot aan hernieuwbare capaciteit. Het is geen directe vergelijking van de kosten van nieuwbouw, maar een maatstaf voor de operationele besparingen die worden geleverd door de reeds geïnstalleerde hernieuwbare installaties.

8,4 Gt CO₂-uitstoot vermeden

Dezelfde capaciteitsuitbreiding voorkwam ongeveer 8,4 gigaton kooldioxide-uitstoot in 2025 . Ter context: de wereldwijde energiegerelateerde CO₂-uitstoot in 2024 werd geschat op ongeveer 37 Gt. Dat betekent dat hernieuwbare energie ruwweg 23% van dat totaal heeft voorkomen — een aanzienlijke bijdrage aan de klimaatmitigatie.

Record van 692 GW aan nieuwe hernieuwbare capaciteit

Wereldwijd werd in 2025 692 GW aan nieuwe hernieuwbare capaciteit toegevoegd, waarmee het totaal geïnstalleerde hernieuwbare vermogen op 5.149 GW kwam — een stijging van 15,5% op jaarbasis . Hernieuwbare energie is nu goed voor 85,6% van alle nieuwe wereldwijd toegevoegde energiecapaciteit, terwijl fossiele brandstoffen een steeds kleiner aandeel van de nieuwe toevoegingen voor hun rekening nemen . Eind 2025 maakten hernieuwbare bronnen 49% uit van het wereldwijde geïnstalleerde energievermogen .

Zonne-energie: de dominante drijfveer

Zonne-energie leidde de groei met een record van 511 GW aan nieuwe capaciteit (meer dan 510 GW), een stijging van 27,2% ten opzichte van het voorgaande jaar. Dit is goed voor ongeveer 75% van de totale hernieuwbare groei . Het aandeel van zonne-energie in de wereldwijde hernieuwbare toevoegingen is zo groot dat het alleen al het energielandschap hervormt.

Wind: gestage groei

Windenergie voegde naar schatting 159 GW toe in 2025, met de gebruikelijke verdeling van ongeveer 145 GW op land en 14 GW op zee . Samen waren zon en wind goed voor 96,8% van alle nieuwe hernieuwbare toevoegingen vorig jaar .

Belangrijke kanttekening: Het capaciteitscijfer van 692 GW en de kosten-/besparingsgegevens komen uit twee afzonderlijke IRENA-rapporten — de capaciteitsgegevens uit Renewable Capacity Statistics 2026 (april 2026) en de kosten-/besparingsgegevens uit Renewable Power Generation Costs in 2025 (juli 2026). Ze hebben beide betrekking op hetzelfde jaar (2025), maar zijn met enkele maanden tussenpozen gepubliceerd.

Gestandaardiseerde elektriciteitskosten (LCOE): hernieuwbaar goedkoper dan ooit

IRENA rapporteerde de volgende wereldwijde gewogen gemiddelde LCOE's voor nieuw in gebruik genomen projecten in 2025:

Technologie	LCOE (2025)	Verandering t.o.v. 2024
Zon-PV (nutsbedrijfschaal)	$44/MWh	Onveranderd
Wind op land	$33/MWh	4% daling
Wind op zee	$78/MWh	3% daling
Nieuwe gasopwekking	~$100/MWh+ in sommige markten	Stijgend door tekorten aan gasturbines en brandstofprijsvolatiliteit

• Zon-PV was in 2024 41% goedkoper dan het goedkoopste fossiele alternatief .
• Wind op land was 53% goedkoper .
• 91% van de nieuwe grootschalige hernieuwbare capaciteit in 2024 op basis van LCOE goedkoper dan de goedkoopste nieuwe fossiele optie . Dit percentage bleef in 2025 stabiel: IRENA bevestigt dat meer dan 90% van de nieuwe grootschalige capaciteit in 2025 goedkoper was dan de goedkoopste nieuwe fossiele centrale .

Besparingen per land: wie profiteerde het meest?

De landen die het meest bespaarden door fossiele brandstofopwekking te vervangen door hernieuwbare energie in 2025 waren :

• China — $177 miljard
• Verenigde Staten — $35 miljard
• Brazilië — $32 miljard
• India — $18 miljard
• Duitsland — $18 miljard
• Japan — $15 miljard

Deze cijfers vertegenwoordigen de geschatte kosten van fossiele brandstoffen die in 2025 werden vermeden door de hernieuwbare capaciteit die de voorgaande jaren in gebruik was genomen. China's dominante positie weerspiegelt de enorme uitbreiding van hernieuwbare energie in het afgelopen decennium, terwijl Brazilië's hoge besparingen relatief ten opzichte van de omvang van het elektriciteitsnet worden gedreven door de grote waterkracht- en windparken die dure thermische opwekking vervangen.

Kanttekening: Deze besparingscijfers per land worden breed aangehaald in meerdere secundaire bronnen, maar konden binnen het zoekbudget niet onafhankelijk worden geverifieerd aan de hand van de primaire IRENA-PDF . Ze zijn consistent over de bronnen heen.

Hernieuwbare energie als geopolitiek schild

IRENA-directeur-generaal Francesco La Camera positioneerde hernieuwbare energie expliciet als een strategische buffer tegen de volatiliteit van fossiele brandstofprijzen en geopolitieke schokken . Het rapport plaatst hernieuwbare energie als een instrument voor energiezekerheid: landen die zwaar investeren in binnenlandse hernieuwbare opwekking verminderen hun blootstelling aan volatiele internationale gas- en kolenmarkten, die vaak onderhevig zijn aan leveringsonderbrekingen en prijsmanipulatie .

Het rapport waarschuwt dat economieën die afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen kwetsbaar blijven voor prijsschommelingen, terwijl landen die rijk zijn aan hernieuwbare energie meer energieonafhankelijkheid krijgen . Deze framing is bijzonder pregnant gezien de energieprijspieken van 2022-2024, die werden veroorzaakt door geopolitieke conflicten en knelpunten in de toeleveringsketen — schokken waartegen hernieuwbare energie kan beschermen.

Opkomende tegenwind: de risico's voor de toekomst

Ondanks de recordcijfers wijzen de rapporten en gerelateerde berichtgeving op verschillende uitdagingen die de toekomstige uitrol kunnen vertragen:

Investering in productie van schone technologie gehalveerd

De kwartaalinvestering in de productie van schone energietechnologie daalde van ruwweg $70 miljard naar $35 miljard per kwartaal, als gevolg van beleidsonzekerheid en veranderende handelsdynamiek . Deze daling is zorgwekkend omdat de productiecapaciteit voor zonnepanelen, windturbines en batterijen drastisch moet worden opgeschaald om de klimaatdoelen voor 2030 te halen.

Stijgende grondstoffenprijzen

De kosten voor belangrijke materialen — polysilicium, staal, koper, lithium — zijn gestegen, wat de projecteconomie onder druk zet . Vooral de prijzen van polysilicium zijn volatiel geweest, wat gevolgen heeft voor de kosten van zonnepanelen.

Verschuivingen in handelsbeleid

Tarifven, exportbeperkingen en lokale-inhoudsvereisten zorgen voor fragmentatie in wereldwijde toeleveringsketens voor zonnepanelen, windturbines en batterijen . Deze fragmentatie kan de kosten verhogen en de uitrol vertragen, vooral in markten die afhankelijk zijn van geïmporteerde apparatuur.

Financieringskosten als belangrijke kostenfactor

Volgens IRENA zijn financieringskosten nu goed voor tot 56% van de totale projectkostenvariatie in verschillende markten . Dit betekent dat landen met hogere rentetarieven aanzienlijk hogere effectieve LCOE's hebben, zelfs voor dezelfde technologie. Voor ontwikkelingslanden, waar de kapitaalkosten vaak veel hoger zijn dan in ontwikkelde markten, vormt dit een aanzienlijke barrière voor de uitrol van hernieuwbare energie.

Wat dit betekent voor de energietransitie

De gegevens van IRENA uit 2025 bevestigen dat de economische argumenten voor hernieuwbare energie nu overweldigend zijn. Wind op land en zon-PV zijn in de meeste delen van de wereld goedkoper dan elke nieuwe fossiele centrale, en het kostenvoordeel wordt groter. Het geopolitieke argument is even sterk: hernieuwbare energie biedt energieonafhankelijkheid en een buffer tegen brandstofprijsschokken.

De transitie is echter niet onvermijdelijk. De tegenwind — dalende investeringen in de productiesector, prijsdruk op grondstoffen, handelsfragmentatie en verschillen in financieringskosten — moet worden aangepakt om het momentum vast te houden. De landen die de kapitaalkosten voor hernieuwbare projecten kunnen verlagen, toeleveringsketens kunnen stabiliseren en een ondersteunend beleidsklimaat kunnen handhaven, zullen degenen zijn die de volledige economische en geopolitieke voordelen van de energietransitie kunnen benutten.