Rusland dwingt Apple tot installatie Russische apps op iPhones

Op 1 juli 2026 heeft de Russische Federale Antimonopoliedienst (FAS) Apple een formele waarschuwing gegeven. De dienst beschuldigt Apple van discriminerende praktijken tegen Russische software en zoekmachines. Apple krijgt tot 15 juli 2026 de tijd om aan een reeks eisen te voldoen, anders riskeert het een boete van maximaal 4 miljard roebel (ongeveer $51,6–$52 miljoen) .

De waarschuwing is het nieuwste hoofdstuk in een jarenlang conflict tussen Apple en Moskou over digitale soevereiniteit. Het is een direct gevolg van Apple's verwijdering van tientallen apps van het Russische staatsbedrijf VK uit de App Store eind juni.

Wat eist Rusland?

De FAS heeft Apple bevolen de vermeende discriminatie van Russische digitale producten aan te pakken. De specifieke eisen zijn:

• Russische zoekmachines voorinstellen als standaardoptie op iPhones en iPads die in Rusland worden verkocht, in plaats van buitenlandse zoekmachines .
• Russische apps voorinstalleren op iOS-apparaten, met name de app-winkel RuStore en de online filmdienst Max .
• Verwijderde Russische apps herstellen in de App Store – een directe verwijzing naar Apple's verwijdering van VK-apps .

De FAS stelt dat de huidige configuratie van Apple "discriminerende voorwaarden schept voor binnenlandse ontwikkelaars" en de regels voor consumentenbescherming schendt .

Wat leidde tot de waarschuwing: het verwijderen van VK-apps

Op 25 juni 2026 verwijderde Apple tientallen apps van het staatsgecontroleerde Russische techbedrijf VK uit de App Store, zonder voorafgaande kennisgeving. De getroffen apps omvatten VKontakte (het grootste sociale netwerk van het land), VK Video, VK Music, VK Messenger, Mail.ru, Odnoklassniki, Skillbox, Yula en Dzen . VK noemde de stap "volkomen ongegrond en onaanvaardbaar" en waarschuwde dat tientallen miljoenen Russische gebruikers werden afgesloten .

Het Russische ministerie van Digitale Ontwikkeling noemde de verwijdering "politiek gemotiveerd" en zei dat Apple geen geldige juridische basis had gegeven . De communicatietoezichthouder Roskomnadzor eiste een uitleg en stelde dat de verwijdering miljoenen Russen de toegang ontzegde tot maatschappelijk belangrijke diensten . Het Kremlin reageerde voorzichtig: woordvoerder Dmitri Peskov zei op 25 juni dat de autoriteiten contact zouden opnemen met Apple voordat ze conclusies trokken of tegenmaatregelen namen .

Apple heeft de verwijdering niet publiekelijk verklaard. Uit de eigen transparantierapporten van het bedrijf blijkt echter dat het tussen 2022 en 2024 190 apps uit de Russische App Store heeft verwijderd op verzoek van Roskomnadzor, met een piek van 171 verwijderingen in 2024 alleen al .

Waarom naleving moeilijk is voor Apple

Apple heeft in maart 2022 alle productverkoop in Rusland stopgezet als reactie op de invasie van Oekraïne en de daaropvolgende internationale sancties . Het bedrijf voldoet ook aan westerse sanctieregimes, waaronder Britse en EU-sancties die gericht zijn op bepaalde Russische entiteiten.

Het voldoen aan de FAS-eisen is om verschillende redenen problematisch:

• RuStore voorinstalleren – RuStore is een door de Russische staat gesteunde alternatieve app-winkel. Het voorinstalleren ervan ondermijnt direct het monopolie en het beveiligingsmodel van Apple's eigen App Store op iOS.
• Max voorinstalleren – Max is een Russische, door de staat gelieerde streamingdienst. Het verplicht voorinstalleren botst met Apple's wereldwijde standaardpraktijk om gebruikers hun eigen standaardapps te laten kiezen.
• Sanctierisico's – Het vrijwillig voorinstalleren van door het Kremlin gesteunde apps kan Apple blootstellen aan sanctierisico's onder Amerikaanse, Britse en EU-wetten. Het Britse sanctieregime werd in 2022 genoemd als reden voor Apple's verwijdering van VK-apps uit de App Store .
• Geen fysieke verkoopaanwezigheid – Omdat Apple geen apparaten meer in Rusland verkoopt, heeft het beperkte mogelijkheden om softwareconfiguraties te beheren op apparaten die al in omloop zijn en via parallelle importkanalen worden binnengebracht .

Een lange reeks van conflicten met toezichthouders

De waarschuwing van juli 2026 is de nieuwste in een reeks escalerende geschillen tussen Apple en de Russische autoriteiten:

• 2020 – De FAS oordeelde voor het eerst dat Apple zijn dominante marktpositie in de mobiele apps-sector misbruikte en gelastte het bedrijf de overtredingen te herstellen .
• Juli 2022 – De FAS legde Apple een boete op van 1,2 miljard roebel (ongeveer $13,6 miljoen) voor het misbruiken van zijn dominante positie door Russische iOS-ontwikkelaars te dwingen gebruik te maken van Apple's eigen betaalsysteem in apps . Apple betaalde deze boete in januari 2024 .
• 2023 – Een Russische rechtbank verwierp Apple's beroep tegen die boete van 1,2 miljard roebel .
• Oktober 2025 – De FAS beval Apple om Russische zoekmachines als standaard in te stellen op iPhones, verwijzend naar regels voor consumentenbescherming .
• Juni 2025 – De Russische Staatsdoema nam wetgeving aan om Apple te dwingen iPhones open te stellen voor RuStore, een door de staat gesteunde alternatieve app-marktplaats .
• Juni 2026 – Apple verwijderde VK-apps uit de App Store, wat leidde tot de huidige confrontatie .
• 1 juli 2026 – De FAS gaf de formele waarschuwing met de deadline van 15 juli en de dreiging van een boete van 52 miljoen dollar .

Dit patroon weerspiegelt Ruslands bredere streven naar 'digitale soevereiniteit' – het dwingen van buitenlandse techreuzen om zich te houden aan lokale inhouds- en softwaremandaten – terwijl Apple tegelijkertijd onder druk staat van westerse sancties om zijn blootstelling aan de Russische markt te verminderen.