Fitch Ratings waarschuwt: banenverlies door AI is een groeiend kredietrisico, data tot mei 2026

Kredietbeoordelaar Fitch Ratings, een accelererend aantal AI-gerelateerde banenverliezen tot mei 2026, en de waarschuwing van Nobelprijswinnaar Robert Shiller over een self-fulfilling prophecy: het is een cocktail van risico's die de wereldeconomie onder druk zet. Dit is een feitelijke uitsplitsing.

Fitch Ratings: AI-gedreven banenverlies als wereldwijd kredietrisico

Fitch Ratings heeft AI-gedreven disruptie expliciet bestempeld als een belangrijk structureel risico in haar mondiale kredietvooruitzichten. Het rapport Global Risk Outlook: 4Q25 van juni 2026 noemt "een technologische revolutie door AI-ontwikkeling" als een van de fundamentele disrupties die het kredietrisicoklimaat bepalen . De belangrijkste punten:

• Verhoogd risico in TMT-sectoren. In maart 2026 waarschuwde Fitch dat AI-gedreven kredietrisico's geconcentreerd zijn in technologie, media en telecommunicatie (TMT). Software-, media- en dienstensectoren lopen een toenemend disruptierisico (door AI die taken automatiseert), terwijl overinvesteringsrisico's vooral bij hyperscalers en cloudproviders liggen .
• Private credit en software LBO's. Fitch Solutions (BMI) benadrukte in mei 2026 dat AI-disruptie de blootstelling van private credit aan leveraged software-uitgevers test, en merkte op dat ondoorzichtige private markten winnaars en verliezers kunnen maskeren .
• Inkomensrisico niet gevangen door modellen. Dit opkomende risico verschilt van de financiële crisis van 2008; het vindt zijn oorsprong aan de inkomenszijde van de balans. Leners met hoge kredietscores kunnen plotseling hun inkomen verliezen door automatisering, een scenario waar bestaande kredietmodellen nooit voor zijn ontworpen .
• Wereldwijde kredietonzekerheid. De vooruitzichten van Fitch van december 2025 merkten op dat, hoewel de AI-investeringsboom negatieve groeikrachten heeft geneutraliseerd, "aanzienlijke onzekerheden" als gevolg van AI-disruptie de mondiale kredietrisico's verhoogd houden .

Versnellend AI-gerelateerd banenverlies tot mei 2026

De cijfers laten een duidelijke versnelling zien van het aantal banen dat aan AI wordt toegeschreven. AI is de belangrijkste reden geworden die bedrijven noemen voor ontslagen.

• Mei 2026: hoogste aantal ontslagen in mei sinds 2020. Amerikaanse werkgevers kondigden in mei 2026 iets meer dan 97.000 ontslagen aan — het hoogste aantal in mei sinds het begin van de COVID-19-pandemie. AI werd voor de derde maand op rij als belangrijkste reden genoemd, goed voor ongeveer 40% van alle ontslagen .
• AI als #1 ontslagmotor. In april 2026 was AI verantwoordelijk voor 21.490 ontslagen, oftewel 26% van de 88.387 totale ontslagen, waarmee het voor de tweede opeenvolgende maand de belangrijkste reden was . In mei bleef AI de belangrijkste factor .
• Jaar-op-jaar stijging. Het totale aantal AI-gerelateerde banenverliezen in de VS steeg van ~12.700 in 2024 naar ~54.800 in 2025, met nog eens duizenden in het begin van 2026 .
• CFO-projecties. Een Duke/NBER-enquête uit maart 2026 onder 750 CFO's voorspelde een scherpe versnelling van AI-gedreven personeelsreducties — mogelijk een 9-voudige toename tegen 2027 .

Robert Shiller's waarschuwing: angst als economische trigger

Nobelprijswinnaar Robert Shiller publiceerde op 22 juni 2026 een gastbijdrage in The New York Times met de titel "We Have to Stop Freaking Out About A.I." . Zijn argument:

• Het gevaar is narratief-gedreven. Shiller stelt dat het grootste risico niet de AI-technologie zelf is, maar de "kracht van de angst die het genereert." Wanneer wijdverbreide angst het dominante economische verhaal wordt, kan het echt gedrag veranderen — consumenten geven minder uit, bedrijven bevriezen aanwervingen — en een neergang creëren die technologisch niet noodzakelijk was .
• "Depressies, voorheen panieken genoemd." Shiller put uit zijn werk in Narrative Economics en merkt op dat economische depressies historisch gezien werden veroorzaakt door panieken en besmettelijke verhalen. Hij waarschuwt dat het huidige verhaal over AI-baanvernietiging zich precies zo gedraagt als die historische paniekverhalen .
• 70% van de Amerikanen verwacht dat AI banen vermindert. Shiller citeert een Quinnipiac University-peiling van maart 2026 waaruit blijkt dat 70% van de Amerikanen gelooft dat AI het aantal banen zal verminderen. Een Pew-enquête van juni 2026 wees uit dat slechts 16% verwacht dat AI de komende 20 jaar een positief effect op de samenleving zal hebben .
• Self-fulfilling prophecy mechanisme. Als genoeg mensen geloven dat AI banen zal vernietigen, bezuinigen ze op uitgaven en stellen ze grote aankopen uit. Bedrijven, die een lagere vraag en angst voor automatisering verwachten, vertragen aanwervingen of versnellen ontslagen — wat vervolgens de oorspronkelijke angst bevestigt . Shiller waarschuwt dat dit "doemdenken" een recessie kan veroorzaken, zelfs als het werkelijke verdringingseffect van AI bescheiden is .

Synthese: De drielagige risicostructuur

Laag	Wat het is	Bewijs
Werkelijke verdringing	AI is nu de belangrijkste reden voor Amerikaanse ontslagen — 40% van de 97.000 ontslagen in mei 2026	Challenger, Gray & Christmas data; CFO-enquêtes
Krediettransmissie	Inkomensdisruptie treft leners die niet worden opgevangen door legacy-kredietmodellen; Fitch wijst op software/media/diensten	Fitch Ratings, Fitch Solutions rapporten
Narratieve feedbackloop	Wijdverbreide angst (70% van de Amerikanen) kan vraag en aanwervingen onderdrukken, onafhankelijk van technologie	Shiller in NYT; Quinnipiac/Pew-enquêtes

Conclusie: Fitch heeft AI-gedreven banenverlies gepositioneerd als een opkomend kredietrisico, geconcentreerd in TMT en private credit, ondersteund door harde data die een sterke stijging van AI-gerelateerde Amerikaanse ontslagen tot mei 2026 laten zien. De waarschuwing van Shiller voegt een duidelijk tweede-orde risico toe: het heersende angstnarratief kan de totale vraag genoeg onderdrukken om een neergang te veroorzaken, onafhankelijk van de werkelijke technische capaciteiten van AI.