Fidelity: waarom bitcoin veilig blijft, ook als de bloksubsidie daalt tot bijna nul

Om de vier jaar halveert het bitcoin-protocol de zogenoemde bloksubsidie die miners ontvangen. De meest recente halvering, in april 2024, bracht de subsidie op 3,125 BTC per blok. Rond 2040 zal dat bedrag naar verwachting zijn gedaald tot ongeveer 0,195 BTC per blok. Een veelgehoorde zorg: naarmate deze beloningen krimpen, zou de economische prikkel om het netwerk te beveiligen verzwakken, waardoor bitcoin kwetsbaar wordt voor aanvallen.

Fidelity Digital Assets weerlegt die gedachte krachtig. In de tweedelige serie Bitcoin's Programmed Security van juni 2026, geschreven door senior analist Daniel Gray, stelt het bedrijf dat de beveiliging van het bitcoin-netwerk robuust blijft, zelfs als de bloksubsidie drastisch daalt en nog lang daarna . Gray vertrouwt niet op de hoop dat transactiekosten de subsidie zullen vervangen. In plaats daarvan identificeert het rapport verschillende concrete, zelfversterkende economische mechanismen die de beveiliging overeind houden.

Waarom de beveiliging standhoudt ondanks dalende blokbeloningen

De kern van het betoog rust op twee waarnemingen die de gangbare aanname – lagere blokbeloningen betekenen zwakkere beveiliging – onderuit halen.

Prijsstijgingen compenseren de dalende subsidie ruimschoots. Ondanks een daling van ongeveer 94% in de in bitcoin uitgedrukte beloningen, stegen de gemiddelde dagelijkse inkomsten van miners in dollars van ruwweg $26.300 in de eerste halveringscyclus naar ruim $40,2 miljoen vandaag de dag . Gray schrijft: „Ondanks de dalende uitgifte zijn de prikkels voor miners – en daarmee de netwerkbeveiliging – historisch gezien versterkt, gelijk opgaand met de koers van bitcoin” .

Miners kijken naar de totale opbrengst, niet alleen naar de subsidie. Gray stelt dat de prikkels voor miners bestaan uit blokbeloningen, transactiekosten en de marktwaarde van bitcoin samen . Zolang de totale dollarwaarde van die beloningen de kosten van hardware en elektriciteit rechtvaardigt, blijven miners rekenkracht toevoegen – en dat verhoogt de kosten van een aanval .

De mechanismen die ervoor zorgen dat aanvalskosten altijd hoger zijn dan eerlijk meedoen

Fidelity’s rapport gaat verder dan historische trends en beschrijft structurele, speltheoretische redenen waarom het aanvallen van bitcoin economisch irrationeel is – nu en in de toekomst.

Zelfbestrijdende terugkoppelingen tijdens een aanval. Het rapport beschrijft hoe een 51%-aanval (censuur of dubbel-uitgeven) automatisch tegenprikkels opwekt die eerlijke deelnemers mobiliseren, zonder dat er coördinatie nodig is. Als een aanvaller bijvoorbeeld lege blokken produceert, herprijzen gebruikers transacties met hogere kosten, wat extra eerlijke miners aanmoedigt om rekenkracht in te zetten en direct met de aanvaller te concurreren . Gray omschrijft dit als een „[re]actieve” prikkelstructuur van bitcoin: aanvalsscenario’s creëren marktkrachten die de rekenkracht weer naar eerlijke mining trekken .

Een censuuraanval vereist ~99% van de rekenkracht om vol te houden. Een censuuraanval slaagt alleen als de aanvaller bijna volledige controle over de blokproductie kan behouden. In de praktijk trekken de stijgende transactiekosten die het gevolg zijn van gecensureerde transacties concurrerende miners aan, waardoor het economisch onhoudbaar wordt voor de aanvaller om dat aandeel lang vast te houden .

Het bereik van een aanval is inherent beperkt. Gray merkt op dat zelfs een meerderheid van de rekenkracht geen controle geeft over de regels van bitcoin, zoals de maximale voorraad of het uitgifteschema. 51%-aanvallen zijn daarom „beperkt in omvang” en „inherent ontwrichtend” – en zijn tot nu toe op grote schaal niet waargenomen .

Het netwerk is het minst aantrekkelijk om aan te vallen wanneer het het kwetsbaarst is. Gray constateert dat in de beginjaren van bitcoin, toen de rekenkracht laag genoeg was voor een 51%-aanval, het netwerk een verwaarloosbare economische waarde had. Er was dus geen rationele prikkel om het aan te vallen . Zodra bitcoin een aanzienlijke marktwaarde heeft, zijn de rekenkracht en het energieverbruik die het beveiligen al evenredig gestegen, waardoor aanvalskosten prohibitief worden .

Geen afhankelijkheid van aannames over adoptie of transactiekosten. Het rapport vermijdt bewust aannames over toekomstige transactiekosten of adoptiegraad. In plaats daarvan onderzoekt het direct de levensvatbaarheid van een aanval en concludeert dat de economisch rationele reactie op elke aanval is om het netwerk te verdedigen, niet om de aanvaller te helpen .

Het scenario van 0,195 BTC subsidie (rond 2040)

Volgens de standaard halveringsprojecties bereikt de bloksubsidie ongeveer 0,195 BTC na vijf halveringen na april 2024 – dus rond 2040 (3,125 BTC → 1,5625 BTC → ~0,78 BTC → ~0,39 BTC → ~0,195 BTC) . Gray’s betoog is algemeen toepasbaar op alle toekomstige subsidieniveaus: de dollerwaarde van de subsidie in een tijdperk hangt af van de bitcoinprijs op dat moment, en historisch gezien hebben prijsstijgingen elke 50%-verlaging in uitgifte meer dan gecompenseerd . De kernthese van het rapport is dat de beveiliging rust op de totale waarde van alle miner-vergoedingen (subsidie + transactiekosten) ten opzichte van energiekosten, niet op de omvang van de subsidie in BTC, en dat de zelfcorrigerende prikkelmechanismen van het netwerk blijven werken, ongeacht hoe laag de subsidie zakt .

Belangrijke kanttekeningen

De analyse gaat uit van aanhoudende vraag naar bitcoin. Fidelity erkent dat als bitcoin geen waarde heeft, de meeste netwerkdynamiek irrelevant wordt – maar in dat scenario zou de economische motivatie om aan te vallen ook vrijwel nul zijn .

Het rapport wijst ook op de financiële druk op beursgenoteerde miners op korte termijn, van wie sommigen diversifiëren naar AI/HPC-activiteiten. Maar Gray maakt onderscheid tussen bedrijfsspanning bij miners en de beveiliging van de basislaag van bitcoin, die volgens hem intact blijft .