Dodelijke dronenaanval op bus in Brjansk ontketent diplomatieke crisis en tegenstrijdige beschuldigingen

Waarom Wit-Rusland een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad eiste

Het Wit-Russische ministerie van Buitenlandse Zaken veroordeelde de aanval als 'alweer een terreurdaad tegen burgers' en eiste 'volledige opheldering' van Oekraïne . Minsk riep een spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad bijeen om te protesteren tegen wat het een opzettelijke 'terroristische aanval' van Oekraïne op zijn burgers, waaronder kinderen, noemde . Rusland steunde het Wit-Russische initiatief formeel, en de VN-Veiligheidsraad kwam op 26 juni bijeen . Tijdens die zitting riep Ruslands plaatsvervangend VN-vertegenwoordiger de internationale gemeenschap op om Kyiv's daden te veroordelen .

Ruslands waarnemend permanent vertegenwoordiger bij de VN, Anna Evstigneeva, bevestigde de officiële Russische steun voor het Wit-Russische verzoek en riep de internationale gemeenschap op om het incident 'onmiddellijk en fundamenteel te beoordelen' .

De Russische reactie

De Russische Onderzoekscommissie opende een strafzaak op basis van een terrorismewet en wees daarbij naar de Oekraïense strijdkrachten . Het Kremlin veroordeelde de aanval als een opzettelijke 'terroristische aanslag' op burgers . Waarnemend gouverneur van Brjansk, Jegor Kovaltsjoek, sprak van een 'geplande operatie' en zei dat de bus duidelijk een civiel voertuig was zonder militaire kenmerken . Rusland steunde ook het Wit-Russische verzoek om de spoedzitting van de VN-Veiligheidsraad en gebruikte dat platform om Kyiv aan te klagen .

Reacties van het GOS en de bredere diplomatieke wereld

Op 19 juni vond in Minsk een buitengewone bijeenkomst plaats van de Raad van Permanente Gevolmachtigde Vertegenwoordigers van de GOS-landen om de aanval te bespreken . Wit-Ruslands permanente vertegenwoordiger bij de GOS-organen, Igor Nazaruk, verklaarde dat Wit-Rusland 'zich het recht voorbehoudt om passende maatregelen te nemen tegen Oekraïne' om de levens en veiligheid van zijn burgers te beschermen .

Stephane Dujarric, woordvoerder van de VN-secretaris-generaal, veroordeelde 'alle aanvallen op burgers en civiele infrastructuur' en stelde dat dergelijke aanvallen 'verboden zijn onder het internationaal humanitair recht' .

Tegenstrijdige claims over de verantwoordelijkheid

Ruslands standpunt: Rusland stelde onomwonden dat een Oekraïense drone de bus had getroffen en dat het een opzettelijke aanval van de Oekraïense strijdkrachten betrof .

Wit-Ruslands standpunt (Loekasjenko & Veiligheidsraad): Aleksandr Loekasjenko verklaarde op 18 juni dat de drone 'van Oekraïense makelij' was, maar voegde eraan toe dat Minsk 'zich niet haast met conclusies' en noemde het incident een 'provocatie' bedoeld om Wit-Rusland rechtstreeks in de oorlog met Oekraïne te betrekken . Hij gaf de staatssecretaris van de Veiligheidsraad, Aleksandr Volfovitsj, de opdracht om de volledige waarheid te achterhalen .

Oekraïnes standpunt (Generale Staf, SBU, Zelensky):

• De Oekraïense Generale Staf ontkende categorisch betrokkenheid en noemde de Russische claims 'alweer een informatieprovocatie'. De staf stelde dat Oekraïense strijdkrachten uitsluitend legitieme militaire doelen bestrijden .
• De Veiligheidsdienst van Oekraïne (SBU) publiceerde wat zij zei een onderschept Russisch intern document te zijn van het monitoringscentrum 'Veilige Regio'. Daarin stond dat er geen Oekraïense drones in het luchtruim van het district waren op het moment van het busincident .
• President Volodymyr Zelensky stelde dat internationale experts de claims van Oekraïnes betrokkenheid hadden weerlegd en dat het ware motief van het incident was 'om een ander land bij de oorlog te betrekken' .

Kanttekening

De aanval kon niet onafhankelijk worden geverifieerd . Rusland en Wit-Rusland verwezen naar de Oekraïense herkomst van de drone; Oekraïne verwees naar een onderschept Russisch document waaruit bleek dat er op het relevante moment geen Oekraïense drones in het gebied actief waren . Het tegenstrijdige bewijsmateriaal laat de schuldvraag vooralsnog onopgelost.