De Starlink-verbindingen die Oekraïne voor militaire communicatie en droneoperaties gebruikt, werden volgens Oekraïense functionarissen vanaf ongeveer 14 oktober beperkt. Ruim een week later meldde Kyiv dat de verbindingen weer op hoge snelheid werkten. SpaceX-topman Elon Musk erkende dat zijn bedrijf de dienst had beperkt, maar de beschikbare berichtgeving maakt niet duidelijk wie de ingreep uiteindelijk heeft opgedragen.
3
4
6
Een limiet op bewegingssnelheid
Oekraïense adviseur Serhiy Beskrestnov zei dat de strijdkrachten niet vooraf waren gewaarschuwd voor een nieuwe limiet. Starlink-terminals die in beweging waren, zouden bij ongeveer 100 mijl per uur — circa 160 km/u — hun verbinding verliezen. Dat verstoorde volgens Oekraïense functionarissen meerdere militaire missies. Het ging om de snelheid waarmee apparatuur kon bewegen terwijl ze verbonden bleef, niet om de downloadsnelheid van internet.
3
5
De beperkingen zouden zowel Oekraïense droneaanvallen als de onderschepping van Russische straalaangedreven drones hebben bemoeilijkt.
12 Op 24 oktober zei Kyiv dat Starlink en de militaire variant Starshield weer op de eerdere hoge snelheden functioneerden. Het Oekraïense ministerie van Defensie meldde dat apparatuur opnieuw boven de 400 km/u verbonden kon blijven.
5
9
14
Musk, SpaceX en Starshield
Musk zei dat Oekraïense militairen de gebruiksvoorwaarden van Starlink hadden geschonden. Hij erkende dat SpaceX de toegang had beperkt, maar die uitspraak maakt op zichzelf niet duidelijk wie het besluit had genomen of wie het had gevraagd.
4
6
14
Musk had eerder onderscheid gemaakt tussen Starlink, de commerciële satellietdienst van SpaceX, en Starshield, de militaire variant. Volgens hem is Starshield eigendom van en wordt het beheerd door de Amerikaanse overheid. Hij legde daarmee de verantwoordelijkheid voor beperkingen op die dienst bij Washington.
14
De precieze technische tegenargumenten die Oekraïense adviseurs naar voren zouden hebben gebracht, waaronder details over commerciële terminals, geografische beperkingen en toegangscontrole voor Starshield, zijn niet voldoende vast te stellen op basis van de beschikbare berichtgeving. Ook is de precieze onderbouwing van Musks beschuldiging over het gebruik bij offensieve droneaanvallen niet onafhankelijk bevestigd.
Wie gaf opdracht tot de beperkingen?
President Volodymyr Zelensky zei dat Oekraïense functionarissen dachten dat SpaceX had gehandeld na een „bericht van de Amerikaanse regering”. Dat is Zelensky’s lezing; ze is niet onafhankelijk bevestigd.
1
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio gaf een andere uitleg: volgens hem waren beslissingen over Oekraïnes toegang aan SpaceX en Musk, niet aan het Witte Huis. Senator Richard Blumenthal opende een onderzoek naar het wegvallen van Starshield-toegang en de gevolgen daarvan voor de Oekraïense verdediging.
2
7
Volgens berichtgeving van The Wall Street Journal had president Donald Trump Musk gevraagd de beperkingen op te heffen. Trump schreef Musk later toe dat de toegang was hersteld, maar wilde niet zeggen of hij met hem had gesproken.
9
De discussie speelde ook tegen de achtergrond van spanningen over Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen en Amerikaanse plannen rond Russische diesel. Dat de Starlink-beperkingen rechtstreeks met die kwesties samenhingen, is met de beschikbare informatie niet vastgesteld.
4
7
De stevigste conclusie is dat de beperkingen volgens Oekraïne militaire operaties hinderden en dat de verbinding op 24 oktober weer op hoge snelheid werkte. SpaceX’ erkenning dat het de dienst beperkte, lost het belangrijkste openstaande punt niet op: wie de onderbrekingen heeft aangevraagd of opgedragen.
2
3
4
7