Scheepswerven zetten robots in om China bij te benen — maar vakmensen blijven onmisbaar

Zuid-Koreaanse en Japanse scheepsbouwers zetten robots in voor laswerk, schilderwerk en andere terugkerende of gevaarlijke klussen. Zo willen ze met minder beschikbare vakmensen de productie op peil houden en lange orderboeken wegwerken. Tegelijk proberen ze de concurrentie aan te gaan met Chinese werven, die vaak op lagere kosten kunnen produceren. Het doel is een steeds slimmer en langer draaiende scheepswerf — niet een bewezen vervanging van ervaren werknemers. 61213

De concurrentiedruk in cijfers

Chinese werven haalden vorig jaar 63% van de wereldwijde nieuwe scheepsorders binnen, volgens cijfers van scheepsmakelaar Clarksons die in de berichtgeving worden aangehaald. Dat percentage gaat over nieuwe orders en zegt niet welk aandeel van de schepen daadwerkelijk is gebouwd of afgeleverd. De beschikbare informatie geeft geen betrouwbare, afzonderlijke cijfers voor het aandeel in de scheepsproductie van Zuid-Korea en Japan. Een rechtstreekse vergelijking met het Chinese orderaandeel is dus niet mogelijk. 1213

Wat de werven met robots doen

HD Hyundai zet onder meer lasrobots in en werkt aan multifunctionele machines die met behulp van AI kunnen worden aangestuurd. Bij HD Hyundai Samho kan een robot naar verluidt maximaal 50 lascellen per dag verwerken; voor een ervaren werknemer ligt dat maximum op 30. Dat is in deze specifieke taak ongeveer 67% meer verwerkte lascellen — geen bewijs dat een heel schip daardoor 67% sneller wordt gebouwd. Het bedrijf werkt daarnaast aan productieautomatisering met AI, data en digital twins: digitale modellen van fysieke processen of objecten. 7813

Hanwha Ocean gebruikt AI en robots bij ongeveer 67% van het laswerk binnenshuis op de werf in Geoje. Het bedrijf wil tegen 2030 het genoemde lasproces volledig automatiseren en de voorbereiding van oppervlakken en het schilderwerk voor 50% automatiseren. Dat zijn doelstellingen, geen al gerealiseerde automatisering van de hele werf. 1541

Ook de Japanse robotfabrikant Fanuc heeft twee robots ontwikkeld die speciaal zijn bedoeld voor lassen en schilderen in de scheepsbouw. Fanuc heeft de ambitie uitgesproken om robots in te zetten op een schaal die overeenkomt met de circa 75.000 werknemers in de Japanse scheepsbouw, zodat er ook ’s nachts kan worden doorgewerkt. Dat is een voornemen, geen bevestiging dat dit aantal robots al is geplaatst of dat de productiviteit daarmee aantoonbaar is gestegen. 1213

Waarom mensen niet zomaar verdwijnen

Een scheepswerf is geen gewone productielijn: elk schip heeft een eigen ontwerp en indeling. Bovendien zijn veel werkplekken krap en onregelmatig, waardoor robots er moeilijker kunnen werken dan in een gestandaardiseerde fabriek. Voor specialistische taken blijven ervaren vakmensen daarom belangrijk. 6

Ook de kosten van apparatuur en integratie kunnen de invoering afremmen; de beschikbare informatie biedt geen betrouwbaar algemeen kostenbedrag. En automatisering roept zorgen op over baanzekerheid: de Zuid-Koreaanse metaalwerkersvakbond heeft die zorgen aangekaart nu bedrijven meer AI en robots inzetten. 61

De robotisering moet dus vooral helpen om schaarse arbeid effectiever in te zetten en bepaalde werkzaamheden constanter uit te voeren. Hoe ver de werven daarmee komen, hangt af van de technische mogelijkheden, de kosten en de vraag welke taken zich daadwerkelijk laten automatiseren.