Wikipedia kreeg 8% minder bezoek: welke rol speelt AI?

Het aantal menselijke paginaweergaven op Wikipedia daalde in de onderzochte periode met ongeveer 8% ten opzichte van dezelfde maanden een jaar eerder. Wikimedia-topvrouw Bernadette Meehan wijst op een verschuiving in hoe mensen informatie vinden: AI-tools en samenvattingen in zoekmachines kunnen antwoord geven zonder dat gebruikers de encyclopedie bezoeken. Ook sociale media spelen volgens Wikimedia mee. De daling bewijst dus niet dat AI de enige oorzaak is. 19

Waarom Wikipedia minder bezoeken ziet

Wikimedia meldde de daling nadat het zijn methode voor het herkennen van geautomatiseerd verkeer had aangepast. Uit de analyse bleek dat een deel van de opvallend hoge bezoekersaantallen afkomstig was van bots die detectie probeerden te omzeilen. Tegelijkertijd daalde het aantal menselijke paginaweergaven vergeleken met dezelfde maanden een jaar eerder. 914

Volgens de Wikimedia Foundation verandert ook de manier waarop mensen informatie zoeken. Generatieve AI, sociale platforms en zoekmachines die antwoorden rechtstreeks tonen, kunnen ervoor zorgen dat gebruikers minder vaak doorklikken naar een Wikipedia-artikel. Het cijfer van 8% meet de verandering in verkeer, maar laat niet zien hoeveel elk van die ontwikkelingen eraan heeft bijgedragen. 9

Dat onderscheid is belangrijk: Meehan noemt de veranderingen door AI een punt van zorg, maar de beschikbare berichtgeving stelt niet vast welk deel van de daling specifiek door generatieve AI komt. 19

AI gebruikt Wikipedia-informatie, maar stuurt gebruikers niet altijd door

Wikipedia neemt een dubbelzinnige positie in het AI-tijdperk in. De door mensen samengestelde informatie is nuttig voor AI-systemen, terwijl AI-antwoorden gebruikers informatie kunnen geven zonder bezoek aan Wikipedia. Wikimedia zegt bovendien dat grootschalig commercieel dataverkeer kosten voor de infrastructuur met zich mee kan brengen. 117

De Foundation biedt Wikimedia Enterprise aan: een betaalde dienst voor betrouwbare toegang tot grote hoeveelheden data. Volgens Axios vertegenwoordigen betalingen van openbaar bekende zakelijke klanten 10% van de operationele kosten van de Foundation. Dit is een commerciële route voor organisaties die de informatie op grote schaal gebruiken; gewone lezers hoeven niet te betalen om Wikipedia te raadplegen. 1

Minder bezoeken kunnen gevolgen hebben voor donaties en vrijwilligers

Minder rechtstreekse bezoeken kunnen betekenen dat minder lezers de gelegenheid krijgen om te doneren of ontdekken dat ze als vrijwillige redacteur kunnen bijdragen. Dat is een mogelijk risico voor een non-profitorganisatie die voor een belangrijk deel afhankelijk is van publieksdonaties en artikelen laat schrijven en onderhouden door vrijwilligers. Maar de gemelde daling van 8% gaat over paginaweergaven: ze toont geen vergelijkbare terugval in donaties of de werving van redacteuren aan. 217

De bredere vraag is hoe het kennisecosysteem duurzaam blijft als AI-producten informatie uit Wikipedia gebruiken, terwijl minder mensen de bron bezoeken. Zoals Axios Meehan weergeeft, zouden bedrijven die op grote schaal van die informatie profiteren ook moeten bijdragen aan het behoud ervan. 1

Meehan wil dat AI redacteuren ondersteunt

Meehan pleit voor een mensgerichte aanpak: AI kan redacteuren helpen, maar mensen moeten centraal blijven staan bij het maken en onderhouden van betrouwbare kennis. In een interview met The Wikimedia Signpost komen ook zorgen aan bod over machinegegenereerde inhoud, die desinformatie kan verspreiden, veiligheidsrisico’s kan opleveren en het vertrouwen kan aantasten. 6

Het verschil zit tussen AI als hulpmiddel en AI de redactionele verantwoordelijkheid geven. Wikipedia blijft niet alleen waardevol doordat AI-systemen de inhoud kunnen gebruiken, maar ook doordat mensen die informatie kunnen controleren, verbeteren en beheren. 615