AI-infrastructuur kan $31,6 biljoen kosten — maar leveren de opbrengsten op tijd?

De investeringen in AI-infrastructuur zijn historisch groot. Maar een indrukwekkende bouwgolf is nog geen bewijs dat die ook voldoende oplevert. Daarvoor moeten twee zaken op grote schaal werkelijkheid worden: inkomsten uit AI-diensten en productiviteitswinst bij de bedrijven die AI gebruiken. Het bewijs daarvoor is voorlopig gemengd. Bovendien zijn de grootste bedragen ramingen van toekomstige investeringen, geen geld dat al is uitgegeven.

Hoe groot is de AI-bouwgolf?

Volgens J.P. Morgan Asset Management gaven grote cloudbedrijven in 2025 meer dan $400 miljard uit aan investeringen. In 2026 zou dat bedrag richting $800 miljard kunnen gaan. Dat is een snelle stijging van de jaarlijkse uitgaven, maar deze cijfers zijn niet rechtstreeks te vergelijken met een raming van de totale investeringen over meerdere decennia. 9

PwC raamt de wereldwijde investeringen in datacenters tot 2050 op $31,6 biljoen. Dat is een prognose van toekomstige uitgaven, geen optelsom van reeds gerealiseerde investeringen. Reuters meldt dat PwC deze bouwgolf, ook na correctie voor inflatie, groter noemt dan de spoorwegbloei en de dotcomhausse. 111

Ook de verwachte investeringen in de Verenigde Staten zijn opvallend groot. Econoom Stijn Van Nieuwerburgh schat dat de investeringspijplijn voor AI-infrastructuur tussen 2025 en 2032 kan oplopen tot $10,3 biljoen. Dat komt in die periode neer op gemiddeld ongeveer 3,6% van het Amerikaanse bbp per jaar. Het gaat om een raming van geplande investeringen, niet om een definitief bedrag dat al is uitgegeven.

Welke inkomsten zijn nodig om die investering te rechtvaardigen?

Volgens een analyse van Bain uit 2025 zou er in 2030 jaarlijks ongeveer $2 biljoen aan inkomsten nodig zijn om de rekenkracht te financieren die naar verwachting voor AI nodig is. Zelfs als AI-gerelateerde besparingen worden meegerekend, raamt Bain het jaarlijkse tekort op ongeveer $800 miljard. Dit zijn uitkomsten van een scenario, geen bewijs dat er nu al zo’n tekort bestaat.

De analyse wijst ook op een kwetsbaar punt in de investeringsredenering: productiviteitsverbeteringen in bestaande markten zijn mogelijk niet genoeg. Extra inkomsten kunnen afhankelijk zijn van nieuwe toepassingen en markten, zoals robots die met AI worden aangestuurd en het ontdekken van nieuwe materialen voor batterijen en halfgeleiders. Dat zijn mogelijke bronnen van toekomstige waarde, geen gegarandeerde resultaten. 1

Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen inkomsten tijdens de bouwgolf en rendement voor de bedrijven die de infrastructuur uiteindelijk gebruiken. De aanschaf van chips, clouddiensten en de bouw van datacenters leveren inkomsten op voor leveranciers. Maar dat bewijst op zichzelf niet dat bedrijven die AI inzetten er genoeg voordeel uit halen om de infrastructuur op het huidige tempo te blijven afnemen.

Zijn de productiviteitswinsten al zichtbaar?

Er zijn aanwijzingen dat AI geld oplevert, maar ook redenen om voorzichtig te blijven. J.P. Morgan meldt dat de cloudinkomsten snel groeien. Tegelijkertijd bedroeg de groei van de Amerikaanse arbeidsproductiviteit over de laatste drie kwartalen gemiddeld ongeveer 1,3%. Dat past volgens de vermogensbeheerder eerder bij het relatief lage productiviteitsniveau van de jaren 2010 dan bij een duidelijke versnelling door AI. 915

Reuters berichtte dat veel bedrijven nog moeite hebben om een betekenisvol rendement op hun AI-investeringen te behalen. In de aangehaalde enquêtes zei 15% van de respondenten in een onderzoek onder bestuurders dat AI de winstmarges in het afgelopen jaar had verbeterd. In een andere enquête zei 5% dat AI breed waarde had opgeleverd. Het gaat om enquêteresultaten uit specifieke perioden, niet om een onderzoek onder alle bedrijven. Ze laten wel zien dat de brede verwachtingen nog niet overal samengaan met aantoonbaar rendement.

Kan het rendement tientallen jaren op zich laten wachten?

Een vertraagde opbrengst is mogelijk, maar dat betekent niet automatisch dat de huidige investeringen uiteindelijk winstgevend zullen zijn. Diane Coyle heeft erop gewezen dat de productiviteitseffecten van eerdere ingrijpende technologieën soms pas na ongeveer 10 tot 50 jaar zichtbaar werden. Die historische vergelijking is een reden om nieuwe technologie niet alleen op de eerste resultaten af te rekenen, maar vormt geen tijdschema voor de impact van AI. 8

De financiering op korte termijn blijft intussen een belangrijke vraag. De raming van Van Nieuwerburgh wijst op een forse investeringsbehoefte, nog voordat een uiteindelijke economische opbrengst op brede schaal zeker is. Het door Bain berekende inkomstenverschil hangt op zijn beurt af van aannames over de toekomstige vraag naar rekenkracht, de kosten en de besparingen. Beide cijfers helpen de omvang van de investering te duiden, maar voorspellen niet met zekerheid of de gok slaagt of mislukt.

De kern

De verwachte investeringen in AI-infrastructuur zijn volgens de vergelijking van PwC groter dan eerdere spoorweg- en dotcomgolven. Tegelijkertijd lopen de jaarlijkse uitgaven van grote cloudbedrijven al snel op. Om die inzet te rechtvaardigen, moet AI blijvende inkomsten en voordelen opleveren die verder reiken dan de bedrijven die de infrastructuur verkopen — bijvoorbeeld via hogere productiviteit of nieuwe markten.

Het is nog niet duidelijk of die opbrengsten groot genoeg worden en hoe snel ze zullen komen. De groei van cloudinkomsten is bemoedigend, maar recente productiviteitscijfers en bedrijfsenquêtes tonen nog geen brede economische opbrengst op de schaal die de investeringsramingen veronderstellen. 915