Frankrijk betaalt meer om geld te lenen: dit zit achter de waarschuwing van Vanguard

Vanguard noemt Frankrijk een land met een kredietkwaliteit die op lange termijn achteruitgaat. Dat is een waarschuwing over de financiële koers van het land, geen officiële verlaging van de kredietrating. Aanhoudende begrotingstekorten, een stijgende staatsschuld en politieke problemen rond begrotingsmaatregelen maken beleggers voorzichtiger. Op 29 september liep de rente op Franse tienjaarsleningen op tot 4,75%, tegenover 3,63% voor Duitsland. Beleggers vragen dus een hogere vergoeding om Frans staatspapier aan te houden.57

Wat de grotere renteopslag vertelt

De renteopslag — ook wel de spread — is het verschil tussen de rente op Franse en Duitse staatsleningen met een looptijd van tien jaar. Ze geeft aan hoeveel extra rendement beleggers willen voor Franse obligaties ten opzichte van Duitse. Volgens Deutsche Bank liep het verschil op van ongeveer 85 basispunten aan het begin van september tot meer dan 110 basispunten op 29 september. Dat was het hoogste niveau sinds de eurocrisis van 2012.

Een hogere rente maakt het duurder voor de overheid om nieuwe leningen aan te gaan en aflopende schulden te herfinancieren. Als die hogere rentelasten aanhouden, laten ze minder ruimte over op toekomstige begrotingen.20

Een oplopende spread betekent op zichzelf niet dat Frankrijk geen geld meer kan lenen of dat een crisis onvermijdelijk is. De maatstaf weerspiegelt hoe beleggers risico inschatten en kan zowel reageren op zorgen over Frankrijk als op bredere bewegingen op de financiële markten.17

Tekorten en schuld houden de druk hoog

Fitch verwacht dat het Franse begrotingstekort hoog blijft: 5,2% van het bruto binnenlands product (bbp) in 2026, 5,5% in 2027 en 5,2% in 2028. De kredietbeoordelaar wijst onder meer op zwakkere groei, hogere rentelasten en extra uitgaven aan defensie.20

Ook de staatsschuld loopt volgens Fitch verder op: van 115,7% van het bbp in 2025 naar 122,7% in 2028. Die prognoses wijzen op een lastige weg naar stabilisatie. Als het tekort groot blijft en lenen duurder wordt, heeft de overheid minder begrotingsruimte om de schuld beheersbaar te houden.20

Een waarschuwing is geen officiële ratingverlaging

Vanguards formulering beschrijft de langetermijninschatting van de vermogensbeheerder. Het is geen formele wijziging van de kredietrating. Zulke beoordelingen maken kredietbeoordelaars afzonderlijk. Scope verlaagde de rating van Frankrijk van AA- naar A+ en stelde de vooruitzichten op stabiel. Fitch handhaafde Frankrijk op A+, eveneens met stabiele vooruitzichten.20

Marktrentes en officiële ratings zijn dus niet hetzelfde. Beleggers kunnen meer risico zien en hogere rentes eisen, ook zonder dat een kredietbeoordelaar op dat moment een nieuwe verlaging aankondigt. Verdere ratingverlagingen zijn een punt van zorg, maar staan niet vast.1820

Begrotingsplannen stuiten op politieke hindernissen

De begrotingsopgave is ook een politieke uitdaging. De regering moet in het parlement steun zien te krijgen voor een pakket maatregelen ter waarde van ongeveer €54 miljard om het tekort terug te dringen. De presidentsverkiezingen van 2027 maken de onzekerheid over het toekomstige beleid groter. Deutsche Bank merkt op dat het lastig kan zijn om de maatregelen goedgekeurd te krijgen.19

Beleggers letten niet alleen op begrotingsdoelen, maar ook op de vraag of er geloofwaardige plannen zijn om die te halen. Als de maatregelen sneuvelen of de markt niet overtuigen, kunnen de Franse leenkosten verder oplopen. Dat is een mogelijk risico, geen betrouwbare voorspelling van hoeveel de spread zal stijgen.1718

De Franse obligatiemarkt is bovendien relatief afhankelijk van buitenlandse beleggers. Als de vraag uit het buitenland afneemt, moet de overheid mogelijk een hogere rente bieden om kopers te vinden. Daardoor wordt het herfinancieren van schulden duurder.6

Wat de ECB wel en niet kan doen

De Europese Centrale Bank (ECB) zou kunnen helpen om een brede, ontregelde verkoopgolf op de obligatiemarkten van de eurozone af te remmen. Maar beleggers moeten ECB-steun niet zien als een gegarandeerd plafond voor de Franse renteopslag. Brookings bespreekt de mogelijkheid van ingrijpen als de onrust op de markten toeneemt, maar wijst er ook op dat de ECB niet vanzelfsprekend zal optreden om alleen de spread van één land te verkleinen.1

Zelfs als de ECB bredere marktpaniek helpt temperen, lost dat de onderliggende begrotingsproblemen van Frankrijk niet op en vervangt het geen haalbaar begrotingsplan. De leenkosten hangen daarom zowel af van de marktomstandigheden als van de vraag of Frankrijk geloofwaardige vooruitgang boekt met het terugdringen van tekort en schuld.120