Waarom Europa deze winter kwetsbaar is voor een dieseltekort

Europa is kwetsbaar voor een dieseltekort omdat het veel brandstof importeert en weinig snelle vervanging heeft als leveranciers uitvallen. De waarschuwing van Fatih Birol, directeur van het Internationaal Energieagentschap (IEA), betekent niet dat Europa deze winter zonder diesel komt te zitten. Maar de combinatie van verstoorde aanvoer, lage voorraden en beperkte ruimte om de raffinage op te voeren vergroot wel het risico op verdere prijsstijgingen en plaatselijke tekorten. 829

Waarom staat de dieselmarkt onder druk?

Het conflict in het Midden-Oosten heeft de raffinage en uitvoer van brandstoffen verstoord. Tegelijk hebben Oekraïense aanvallen de productie bij Russische raffinaderijen geraakt en heeft Rusland de uitvoer van diesel beperkt. Daardoor is er minder brandstof beschikbaar op een moment dat de voorraden al krap zijn. De dieselprijzen in Europa en de Verenigde Staten zijn naar recordniveaus gestegen. 2914

Raffinaderijen kunnen het gat niet eenvoudig vullen: wereldwijd is er weinig reservecapaciteit om de productie snel op te voeren. En omdat diesel een geraffineerd product is, helpt extra ruwe olie niet meteen als de raffinagecapaciteit zelf de bottleneck vormt. 18

Europa is afhankelijk van import

Europa moet concurreren met andere kopers om de beschikbare dieselvracht. De Verenigde Staten leverden in augustus ongeveer de helft van Europa’s dieselimport over zee. Dat maakt Amerikaanse aanvoer extra belangrijk als andere traditionele leveranciers hun uitvoer niet snel kunnen verhogen. 814

Wat kunnen noodvoorraden doen?

Birol zei dat IEA-lidstaten kunnen bespreken of verdere vrijgave van strategische noodvoorraden nodig is. Er is daarmee nog geen nieuw besluit aangekondigd. Een vrijgave van diesel kan op korte termijn helpen bij een acuut tekort. Ruwe olie uit voorraden kan minder snel verlichting bieden als raffinagecapaciteit het probleem is. In beide gevallen koop je tijd; verstoorde productie en handelsstromen worden er niet mee hersteld. 131418

Nationale maatregelen bieden vooral lokale verlichting

Servië heeft besloten ongeveer 5.000 ton diesel uit staatsvoorraden op de markt te brengen en heeft beperkingen op brandstofexport verlengd om de binnenlandse bevoorrading voorrang te geven. In Italië kondigde Eni-dochter Enilive tijdelijk een maximumprijs aan voor brandstof aan de pomp. Zulke ingrepen kunnen consumenten lokaal beschermen, maar voegen weinig toe aan het totale dieselvolume dat Europa nodig heeft. 458

Een Amerikaans exportverbod kan de druk vergroten

Een gemeld Amerikaans verbod van 90 dagen op dieseluitvoer zou een belangrijke bron voor Europese importeurs kunnen wegnemen en de prijzen buiten de VS verder opdrijven. Het plan is echter niet ingevoerd: het Witte Huis ontkende het bericht, terwijl de Amerikaanse energieminister waarschuwde dat een verbod averechts kan werken. Als raffinaderijen hun diesel niet kunnen uitvoeren, kunnen opslagproblemen hen ertoe dwingen de productie terug te schroeven. De EU heeft Washington laten weten bezorgd te zijn over de mogelijke gevolgen. 101347

De kern van Birols waarschuwing is dus kwetsbaarheid, niet een zekere uitval van de bevoorrading. Voor Europa draait het om de vraag hoeveel diesel beschikbaar blijft, tegen welke prijs, en hoe snel de markt eventuele verstoringen kan opvangen.