Waardoor ontstond de Chinese Burgeroorlog?

De Chinese Burgeroorlog draaide in de kern om één vraag: wie zou China besturen? De rivaliteit tussen de nationalisten en de communisten werd versterkt door hun verschillende politieke doelen en achterbannen. Hun bondgenootschap viel in 1927 uiteen. Later werkten ze samen tegen Japan, maar hun machtsstrijd bleef onopgelost. Na de Japanse nederlaag in 1945 laaide de strijd op grote schaal weer op en in 1949 wonnen de communisten. 2519

Een strijd om de macht, met verschillende achterbannen

De nationalisten, ook bekend als de Kwomintang (KMT), en de Chinese Communistische Partij (CCP) wilden allebei de politieke macht in China. Hun eerste bondgenootschap, dat in 1924 werd gevormd, nam de onderlinge spanningen niet weg. In 1927 kwam het tot een gewelddadige breuk: nationalistische troepen onder leiding van Chiang Kai-shek keerden zich tegen de communisten en verdreven hen uit Shanghai, waarna de CCP ondergronds verderging. 25

De communisten bouwden intussen steun op in landelijke gebieden. Met landbeleid waarbij grond werd onteigend en herverdeeld, wisten zij armere gemeenschappen aan zich te binden. Zo ontwikkelden de twee bewegingen verschillende politieke achterbannen. 6

De strijd tegen Japan bracht samenwerking, geen verzoening

De Japanse agressie bracht de nationalisten en communisten opnieuw samen in een Verenigd Front. Die gezamenlijke tegenstander betekende niet dat ze het eens waren over de toekomst van China of over wie het land zou besturen. Tijdens de oorlog was China in de praktijk verdeeld in gebieden onder nationalistische controle, gebieden onder communistische controle en door Japan bezette gebieden. 21

Waarom de gevechten na 1945 hervatten

Na de nederlaag van Japan viel de gemeenschappelijke vijand weg en begon een nieuwe strijd om de controle over het land. Onderhandelingen tussen de nationalistische regering en de Communistische Partij brachten geen oplossing; de binnenlandse onrust hield aan. 11314

De precieze datering hangt af van wat met ‘de Chinese Burgeroorlog’ wordt bedoeld. Het conflict tussen de twee partijen begon in de jaren twintig met periodes van gevechten; de breuk van 1927 was een belangrijk keerpunt. Veel overzichten gebruiken 1945–1949 voor de beslissende, grootschalige fase na de Tweede Wereldoorlog. De oorlog eindigde in 1949, toen Mao Zedong de Volksrepubliek China uitriep. 291

De belangrijkste oorzaken op een rij

• Strijd om de nationale macht: de nationalisten en communisten wilden allebei China besturen. 1
• De gewelddadige breuk in 1927: de aanval van de nationalisten verbrak het bondgenootschap en dreef de CCP ondergronds. 2
• Verschillende politieke en sociale achterbannen: de herverdeling van land hielp de communisten steun te verwerven onder armere plattelandsgemeenschappen. 6
• Een onopgeloste rivaliteit na de oorlog: de samenwerking tegen Japan beslechtte niet wie China zou besturen. Mislukte onderhandelingen werden gevolgd door nieuwe gevechten. 11314